IV SA/Wr 863/06

21 marca 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 marca 2007r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 1-4 Ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371/ po ponownym rozpatrzeniu sprawy A. Ł., utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podano, że decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania stronie uprawnień kombatanckich. Decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] uchylono decyzję z dnia [...] oraz odmówiono stronie przyznania uprawnień kombatanckich. W ustawowym terminie strona wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego - Kierownik Urzędu uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowana wskazała, iż przebywała w obozie B. (B.), który jest wymieniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości /Dz.U. z 2001 r. Nr 106 poz. 1154/. Na okoliczność pobytu w obozie strona przedstawiła zaświadczenie z Międzynarodowego Biura Poszukiwań w A. z [...]. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady (lit. a), w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. b) bądź też w innych miejscach, odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. c). W celu wyjaśnienia podnoszonych przez stronę okoliczności, pismem z dnia [...] organ orzekający zwrócił się do Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN z prośbą o określenie charakteru obozu w B. (B.). Do pisma dołączono kserokopie nadesłanych przez stronę dokumentów m.in w/w zaświadczenie z Międzynarodowego Biura Poszukiwań w A. Wydział Ekspertyz i Opracowań Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN (pismo z dnia [...]r.) wskazał (na podstawie dokumentu wystawionego przez ITS A. z [...]), że zainteresowana nie przebywała ani w obozie jenieckim w B. pod G. ani w obozie w B. - podobozie obozu KL A. lecz przebywała w mieszkalnym obozie (G.) niemieckiej kolei: zamieszkała: R. B.. W opinii GKŚZpNP IPN (pismo z dnia [...]r.) obozy mieszkalne (G.) nie spełniają warunków ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Na pobyt w innych miejscach odosobnienia w czasie okupacji zainteresowana nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że w czasie okupacji była łączniczką w [...]. Na tę okoliczność, poza własnym oświadczeniem, nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów. Na marginesie należy zauważyć, iż strona w swoim życiorysie wskazała, iż w czasie wojny niejednokrotnie była ukrywana przez oddziały partyzanckie. Nie wspomniała natomiast o swojej działalności w oddziale partyzanckim. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wykluczył, iż strona mogła pomagać (współpracować) z oddziałem partyzanckim co jednak nie może być utożsamiane z pełnieniem służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach w rozumieniu przepisu art.1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach... . Pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogło sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych, np. zaopatrzeniowych, zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności (wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 1993 r. SA/Wr 243/93 oraz wyrok WSA z dnia 24.02.2005 r., II S.A./Lu 81/05). Pomaganie partyzantom było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek, ale nic stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Między uczestnikami ruchu oporu a osobą działającą na rzecz ruchu oporu występuje zasadnicza różnica. W tym drugim przypadku chodzi o cenną, ale świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny wojskowej obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych. W ocenie organu do strony nie ma zastosowania przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wedle którego za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Kierownik Urzędu podniósł, że nie kwestionuje ciężkich warunków, w jakich przyszło egzystować stronie w okresie okupacji. Jednakże stwierdzić należy, iż zainteresowana nie przedstawiła dowodów na okoliczność prowadzenia działalności kombatanckiej określonej w art. 1 ust. 2 pkt 3, czy też podlegania represjom określonym w art. 4 ustawy o kombatantach... W skardze na tę decyzję do sądu administracyjnego A. Ł. wskazała, że przebywała w obozie B. /B./, który należy do kategorii obozu koncentracyjnego i jest wymieniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. Na okoliczność pobytu w obozie strona przedstawiła zaświadczenie z Międzynarodowego Biura Poszukiwań w A. z [...]. Stwierdziła, że ustawa o kombatantach ... nie zawiera żadnego domniemania, co do rodzaju zakwaterowania osób w obozach. Ustawa ta uprawniła Kierownika Urzędu d.s. Kombatantów tylko do określenia miejsc odosobnienia, a nie do różnicowania pod względem podmiotowych uprawnień osób tam przebywających. Podniosła ponadto, że Instytut Pamięci Narodowej jest uprawniony tylko do wyrażania opinii, co do charakteru miejsc odosobnienia, a nie do wskazywania osób uprawnionych do świadczeń kombatanckich. Zarzuciła, że nie została wykonana delegacja art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy kombatanckiej nakazująca określenie miejsc odosobnienia przez właściwy podmiot. Stwierdziła, że jej pobyt w obozie B. /B./ została zaliczony przez Fundacje "Polsko-Niemieckie Pojednanie" do kategorii pracy przymusowej. W dalszej części skargi A. Ł. podtrzymała swoje argumenty dotyczące udziału w [...] w charakterze łączniczki. Brak precyzji w określeniu charakteru swego udziału w oddziale B. CH. wynika z jej podeszłego wieku oraz inwalidztwa i nieznajomości obowiązujących przepisów. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności to znaczy zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz z przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana, Sąd nie stwierdził, aby wydana została ona z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach ..., uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2. w art. 2. albo fakty, o których mowa w art. 4 /.../. W myśl art. 22 ust. 1 cytowanej ustawy, o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21 orzeka kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych /.../ na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji /.../. Zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a. organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, natomiast w myśl art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W przekonaniu Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w ocenie dowodów nie naruszył norm prawa procesowego oraz określonych reguł tej oceny. Należy bowiem uznać, że została ona oparta na wszechstronnej analizie całokształtu zebranego materiału dowodowego, a organ dokonał racjonalnej oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Co do oceny pobytu skarżącej w obozie w B., zauważyć należy, że z zaświadczenia Międzynarodowego Biura Poszukiwań w A. z dnia [...] wynika, iż A. Ł. była zatrudniona od [...] do [...] jako robotnica budowy podziemnej Niemieckiej Kolei Rzeszy, urząd w K., biuro budowlane N., oddział: przebudowa dworca A./O./, książeczka pracy nr [...]. Zamieszkała: R. /obóz kolei niemieckiej/ B. W celu wyjaśnienia podnoszonych przez stronę okoliczności, pismem z dnia [...] organ orzekający zwrócił się do Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN z prośbą o określenie charakteru obozu w B. (B.). Do pisma dołączono kserokopie nadesłanych przez stronę dokumentów m.in w/w zaświadczenie z Międzynarodowego Biura Poszukiwań w A. Pismem z dnia [...] Wydział Ekspertyz i Opracowań Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN wskazał (na podstawie dokumentu wystawionego przez ITS A. z [...]r.), że zainteresowana nie przebywała ani w obozie jenieckim w B. pod G. ani w obozie w B. - podobozie obozu KL A. wymienionego w § 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20.09.2001 r.) lecz przebywała w mieszkalnym obozie (G. niemieckiej kolei: zamieszkała: R. B. W opinii GKŚZpNP IPN (pismo z dnia [...]r.) obozy mieszkalne (G.) nie spełniają warunków ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego a Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania tej opinii. Ponadto z samego faktu przebywania w miejscowości, w której znajdował się m.in. podobóz obozu koncentracyjnego nie wynika domniemanie, że osoba ubiegająca się o uprawnienia kombatanckie podlegała represjom określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18.07.2002 r. sygn. akt III RN 48/02). Również na pobyt w innych miejscach odosobnienia w czasie okupacji zainteresowana poza swoim oświadczeniem nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów. Nie jest zasadny argument skargi, iż nie została wykonana delegacja art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy kombatanckiej nakazująca określenie miejsc odosobnienia. Materialną podstawą wykonania wskazanej delegacji jest rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości /Dz.U. nr 106. poz. 1154 ze zm./, cytowane w aktach sprawy. Skarżąca podnosi, że jej pobyt w obozie B. został zaliczony przez Fundację "Polsko-Niemieckie Pojednanie" do kategorii pracy przymusowej. W związku z tym należy zauważyć, że A. Ł. zwracała się o przyznanie jej świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej w O. w rozważanym okresie od [...] do [...]r. Negatywna dla skarżącej w tym przedmiocie decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. oraz decyzja ją poprzedzająca zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 2005r. /sygn. IV SA/Wr 227/04/. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 16 marca 2006r. Należy również zgodzić się z wywodem organu dotyczącym twierdzenia skarżącej o działalności w B. C. Na tę okoliczność zainteresowana, poza własnym oświadczeniem, nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, a w swoim życiorysie wskazała, iż w czasie wojny niejednokrotnie była ukrywana przez oddziały partyzanckie. Nie wspomniała natomiast o swojej działalności w oddziale partyzanckim. Posiłkując się jednolitym orzecznictwem w tym przedmiocie organ prawidłowo skonstatował, że pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogło sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych, np. zaopatrzeniowych, zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności /por. wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 1993r. SA/Wr 243/93, wyrok WSA z dnia 24.02.2005r., II SA/Lu 81/05, wyrok WSA z 27.01.2005r. V SA/Wa 3291/04/. Przekonanie, iż skarżąca nie pełniła służby w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 i nie podlegała represjom określonym w art. 4 ustawy kombatanckiej organ orzekający uzasadnił w sposób wyczerpujący i logiczny, podając dlaczego dał wiarę dowodom, na których oparł swoje ustalenia, natomiast odmówił wiarygodności dowodom przeciwnym. Dokonana w tej sytuacji ocena całokształtu materiału dowodowego jest zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów i nie nosi cech dowolności /art. 80 i 107 § 3 k.p.a./. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.