IV SA/Wr 867/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 7 lutego 2007 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej uchyla decyzję I i II instancji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 29 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 i art. 30a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. Nr 21, poz. 205 ze zm.), ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594), ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. uznała K. C. za zdolnego do służby wojskowej przyznając mu kat. "A". Komisja rozpoznała u poborowego zaburzenia osobowości nieznacznie upośledzające zdolności przystosowawcze (§68 pkt 1 z zał. Nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 25 czerwca 2004 r., Dz. U. Nr 151, poz. 1595, zwanego dalej zał. do rozporządzenia) stwierdzając, że kwalifikują badanego do w/w kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej.). W złożonym odwołaniu K. C. podał, że nie jest w stanie pełnić służby wojskowej z powodu złego psychicznego stanu jego zdrowia. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 29 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205.) oraz §3 ust. 7, §4 ust. 8, §9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) oraz §22 ust.1 i 2, §23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595) Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, iż z analizy posiadanej dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonego dla potrzeb orzeczniczych badania lekarskiego specjalistycznego psychiatrycznego, nie wynika by aktualny stopień upośledzenia zaburzeń ze strony stanu psychicznego upośledzał sprawność ustroju w stopniu uzasadniającym uznanie K. C. w gr. I osób badanych (poborowi) za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo uznał, że zaburzenia osobowości nieznacznie upośledzające zdolności przystosowawcze mieszczą się w zakresie pojęciowym §68 pkt 1 z zał. do rozporządzenia. Przedstawiona do wglądu Komisji dokumentacja medyczna w postaci kserokopii historii choroby z Poradni Zdrowia Psychicznego NZOZ Lekarze Psychiatrzy A s.c. w K. (z datą pierwszego zarejestrowania [...] r.), nie zawiera danych mogących powodować uzasadnione wątpliwości, co do wyników badań przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych przez uprawnionego do tego lekarza specjalisty z psychiatrii. W skardze do sądu administracyjnego K. C. zarzucił Komisjom obu instancji brak uwzględnienia jego historii chorobowej, leczenia i obecnego stanu zdrowia. W związku z tym nie zgodził się z uzasadnieniem orzeczenia RWKL we W. K. C. przedstawił swoją historię choroby: w roku [...] (skarżący miał [...] lat) szkoła do której uczęszczał, skierowała go do poradni Psychologiczno - Pedagogicznej. W opinii z dnia [...] r. wystawionej przez tę poradnię stwierdzono u skarżącego "obniżony poziom rozwoju umysłowego, dysharmonię w rozwoju funkcji umysłowej, wykazane nerwowości, co wpływa na koncentrację uwagi oraz podwyższone napięcie nerwowe, szczególnie w sytuacjach niepowodzenia lub krytyki". W roku [...] przeprowadzono skarżącemu badania w ZZOZ K. stwierdzając zaburzenia emocjonalne, depresję, nadpobudliwość. Z informacji psychologicznej wystawionej w [...] r. przez świetlicę socjoterapeutyczną wynika, że skarżący miał trudności szkolne. Z wyniku kompleksowych badań psychologicznych z dnia [...] r. wynika, że skarżący posiada zaburzenia nerwowe. Skarżący poinformował o swoim obecnym stanie zdrowia: ma nerwicę, nadpobudliwość na przemian z depresją i apatią, bóle głowy, czasami leci mu krew z nosa. Podał, że nie potrafi współdziałać w grupie, rodzi się u niego agresja lub całkowita apatia. Ma też napady lękowe, bez przyczyny, po wysiłku fizycznym, koszmary senne, a także senne obrazy w chwili dekoncentracji umysłu. Skarżący nie chce unikać służby wojskowej ale boi się i nie wie czy psychicznie będzie mógł podołać nowej sytuacji. Dodał, iż lekarze stwierdzają u niego początki cukrzycy, ponieważ ma nadwagę i szybko się męczy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uzasadniając jak w decyzji ostatecznej. Zdaniem Komisji przedstawiona przez skarżącego dokumentacja medyczna z leczenia w NZOZ A s.c. w K., nie zawiera danych stojących w zasadniczej sprzeczności z ustaleniami badającego dla potrzeb orzeczniczych lekarza specjalisty psychiatry, odnośnie rodzaju i stopnia nasilenia schorzenia ze strony stanu psychicznego, jak i jego wpływu na upośledzenie sprawności ustroju. Podnoszony problem cukrzycy nie znajduje odzwierciedlenia w przedstawionej przez skarżącego dokumentacji medycznej - brak przesłanek do jej rozpoznania lub podejrzenia, natomiast stwierdzona nadwaga (wzrost 185 cm, waga 100 kg) - BMI 29, przy braku danych wskazujących na upośledzenie sprawności fizycznej, nie stanowi zdaniem RWKL we W. przeciwwskazania do czynnej służby wojskowej. W piśmie z dnia [...] r. skarżący oświadczył, że nadal podtrzymuje swoją skargę oraz sprzeciwia się argumentom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę RWKL we W. Podał, że mimo leczenia nadal ma problemy adaptacyjne, w sytuacjach stresowych reaguje depresją i stanami agresji. Problem nadwagi i cukrzycy jest przyczyną pogarszającą jego ogólny stan zdrowia i dodatkowo komplikuje leczenie jego stanu psychicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr 2 - wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), zwanego w dalszej części tego uzasadnienia rozporządzeniem. Według §14 tego rozporządzenia orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w §6. Z przepisu §17 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 §3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Organy orzekające obu instancji nie sprostały tym wymaganiom. Wystarczy zapoznać się z lakonicznymi uzasadnieniami obu orzeczeń. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994r., III AZP 8/94, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza zaburzenia osobowości nieznacznie upośledzające zdolności przystosowawcze. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano przepis §68 pkt 1 zał. do rozporządzenia. Należy wskazać, że organy orzekające powołały się na §68 pkt 1 zał. do rozporządzenia wyróżniający zaburzenia osobowości nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne kwalifikujący do kategorii zdrowia "A". Należy jednak dodać, że §68 wyróżnia w pkt 2 zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne poddające się korekcji kwalifikujące do kategorii zdrowia "D" oraz w pkt 3 omawianego § 68 wyróżnione są zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne utrwalone kwalifikujące do kategorii zdrowia "E". Przy ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "A" albo do kat. "D" ("łagodne", "umiarkowane"" nieznacznie upośledzające", "znacznie upośledzające") na organie orzekającym spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić, rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej ( por wyrok NSA z 8 września 1999r sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319). Reasumując należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie przy odpowiednim nasileniu kwalifikuje poborowego do kat. "A" - zdolny do czynnej służby wojskowej, bądź np. "D" jako niezdolnego, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. Jest to niezbędne zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia ( por wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Skarżący dołączył do skargi obszerną dokumentację medyczną. Analiza badań psychologicznych z dnia [...], z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. wskazuje na zaburzenia dynamiki procesów nerwowych, zwłaszcza w sferze emocjonalno - motywacyjnej, nadpobudliwość, lękliwość, nadwrażliwość. Wreszcie badanie psychologiczne z dnia [...] r. stwierdza u skarżącego problemy z "wytrzymaniem" napięcia i "panowaniem" nad sobą, opór przed otwartą komunikacją i ekspozycją społeczną, nieadekwatny obraz siebie, niski poziom wewnętrznej integracji, brak poczucia stabilizacji. Stwierdzono u badanego osobowość nieprawidłową niedojrzałą emocjonalnie, lękową bierno-zależną, sprawność intelektualną poniżej normy wiekowej, a także stwierdzono, że badany wymaga terapii psychologicznej nastawionej na zmianę zachowania. Ze złożonej przez skarżącego na rozprawie sądowoadministracyjnej informacji psychologicznej z dnia [...] r. zaś wynika, że K. C. jest pacjentem Poradni Psychologicznej przy NZOZ A w K., leczy się psychiatrycznie i uczestniczy w terapii indywidualnej, ukierunkowanej na wyeliminowanie lęków, natrętnych, obsesyjnych myśli oraz depresyjnego nastawienia do rzeczywistości. Z przedstawionej przez skarżącego obszernej dokumentacji medycznej wynika, że skarżący cierpi na poważne schorzenia natury psychicznej. Tymczasem organ odwoławczy odniósł się ogólnikowo do przedstawionej przez skarżącego kserokopii historii choroby z Poradni Zdrowia Psychicznego NZOZ Lekarze Psychiatrzy A s.c. w K. stwierdzając, że nie zawiera ona danych mogących powodować uzasadnione wątpliwości co do wyników badań przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych. Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). W niniejszej sprawie zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, sprowadza się do wskazania jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiednich paragrafów załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenia o zaliczeniu poborowego do kategorii zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym powyżej wymogom przepisu art. 107§ 3 k.p.a. W związku z tym, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu.