IV SA/Wr 880/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński, Sędzia NSA – Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Przedmiotem skargi A. M. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta W. przez Starszego pracownika socjalnego Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. w dniu [...], Nr [...] z powołaniem się na przepisy art. 1 pkt 2, art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1-3, art. 10, art. 12-13, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. N 86, poz. 732 ze zm.),przyznającą zaliczkę alimentacyjną A. M. – P. oraz R. M.– P. w wysokości po [...] zł. miesięcznie, na okres od [...] do [...]. Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem A. M. z dnia [...] o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla A. M.- P., R. M.-P. , E. M. –P. Przedmiotowy wniosek wpłynął do Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w B. B. w dniu [...]. Organ I instancji przyznał zaliczkę alimentacyjną A. M. – P. oraz R. M. – P. w wysokości po [...] zł. miesięcznie, na okres od [...] do [...]. Natomiast odrębną decyzją z dnia [...] [...] odmówił wnioskowanego świadczenia dla E. M. –P. A. M. odwołała się od decyzji pierwszoinstancyjnej przyznającej zaliczkę alimentacyjną dla dwojga jej dzieci , kwestionując jedynie okres na jaki przyznano świadczenie. Zdaniem odwołującej organ powinien przyznać świadczenie od [...], bowiem wniosek - opatrzony prezentatą z dniem [...] – wysłała do komornika w dniu [...]. Podniosła, że z przyczyn od niej niezależnych nie mogła tego uczynić wcześniej, gdyż niezbędne do złożenia wniosku dokumenty otrzymała dopiero w dniu [...]. Organ odwoławczy w motywach zaskarżonej decyzji wskazał, że zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych określa ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.). Zaliczka alimentacyjna jest wypłacana przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Zgodnie z art. 10 ust. 3 powołanej ustawy, postępowanie w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej wszczyna się na wniosek, który składa się za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na rzecz osoby uprawnionej. Prawo do zaliczki alimentacyjnej ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Zdaniem Kolegium przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce nie wyznacza terminu dla dokonania czynności procesowej polegającej na złożeniu wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej. Przepis ten nie zawiera zastrzeżenia określającego, w jakim terminie czynność złożenia wniosku (podania) ma być dokonana. Wobec tego wniosek ten może być złożony w każdym czasie. Natomiast nie złożenie wniosku w danym miesiącu nie pozbawia strony możliwości jego złożenia w późniejszym okresie (np. w następnym miesiącu), lecz co najwyżej wpłynie na długość okresu, w którym przysługuje zaliczka. Z kolei strona nabędzie prawo do świadczenia od tego miesiąca, w którym złożyła wniosek u komornika. Według organu II instancji cytowany wyżej przepis określa jedynie ustawową przesłankę nabycia prawa do zaliczki alimentacyjnej od określonego miesiąca. Jest nią złożenie w danym miesiącu, u komornika sądowego, stosownego wniosku. Nie ma więc znaczenia fakt, że strona nadała wniosek na poczcie jeszcze we [...] oraz przyczyny, dla których uczyniła to dopiero wtedy. W ocenie organu odwoławczego dniem złożenia wniosku o zaliczkę jest dzień doręczenia go komornikowi sądowemu - za pośrednictwem którego osoba uprawniona składa wniosek o zaliczkę - a nie dzień nadania wniosku. Zgodnie z przepisem art. 10 ust. 1 powołanej ustawy dopiero od dnia złożenia wniosku u komornika strona nabywa prawo do świadczenia. Przy czym jeśli nawet wnioskodawczyni nie mogła złożyć wniosku z przyczyn przez nią niezawinionych w terminie wcześniejszym, to nie może to wpłynąć na termin, od którego udzielono jej świadczenia. W konkluzji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji ,że skoro A. M. złożyła wniosek u komornika w dniu [...], to zgodnie z obowiązującymi przepisami udzielono jej świadczenia od [...]. W skardze na decyzję ostateczną A. M. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie uprawnionym zaliczki alimentacyjnej za okres od [...] do [...] ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarga oparta została na zarzucie naruszenia prawa polegającego na przyjęciu , że dniem złożenia wniosku jest [...], a nie [...]. Skarżąca podniosła ,że zgodnie z art. 57 § 2 pkt 5 k.p.a. oraz art. 165 § 2 k.p.c. pismo nadane pocztą traktować należy jako złożone w dniu jego nadania. Na poparcie swojego stanowiska strona powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 2707/00, w którym stwierdzono, że zgodnie z art. 57 § 5 k.p.a. termin uważa się w szczególności za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej- w takim przypadku decyduje data stempla pocztowego, natomiast w przypadku złożenia pisma bezpośrednio w urzędzie organu administracji publicznej decyduje data prezentatą. Skarżąca przywołała również postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r. sygn. akt III ARN 11/94, w którym wyrażono pogląd , wedle którego przy ustalaniu biegu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 199 § 1 k.p.a.) stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego o terminach (art. 165 k.p.c.), a nie przepis art. 57 § 5 k.p.a. Zdaniem skarżącej organ nie uwzględnił faktu złożenia przez nią pisma w dniu [...], zaś zgodnie z art. 26 ust. 4 ustawy o świadczeniach alimentacyjnych uprawnieni posiadają prawo do zaliczki za miesiąc [...]. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniosła, że przepisy zawarte w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych nie wyznaczają terminu do złożenia wniosku o przyznanie zaliczki, bowiem może on być złożony w każdym czasie, lecz wyznaczają ustawową przesłankę nabycia prawa do zaliczki od określonego miesiąca. Zatem w zakresie momentu złożenia wniosku nie mają zastosowania przepisy art. 57 k.p.a. regulujące sposób obliczania terminów, lecz przepis materialno – prawny, który wyraźnie stanowi , że świadczenia przysługują od momentu gdy wniosek wpłynął do komornika sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku ze sformułowaniem w skardze wniosku strony o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej za [...] wskazać na wstępie należy, że kognicja Sądu ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kształtowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Wobec tego uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd , następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz.1270 ze zm. ). Oceniając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się uchybień skutkujących koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Spór jaki wiodą strony dotyczy tylko jednej kwestii, a mianowicie określenia jaka data jest miarodajna dla ustalenia daty złożenia wniosku o zaliczkę alimentacyjną. Według strony tą datą jest data nadania na poczcie na adres komornika przesyłki zawierającej przedmiotowy wniosek , zaś zdaniem organów obu instancji tą datą jest data ( moment ) wpływu wniosku do komornika. Rozstrzygnięcie istoty sporu wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad i trybu przyznawania zaliczki alimentacyjnej uregulowanego w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86. poz. 732 ze. zm.) (zwanej dalej ustawa o postępowaniu wobec dłużników). Zaliczkę alimentacyjną w rozumieniu tej ustawy (art. 2 pkt 7) stanowi kwota wypłacona przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Stosownie do art. 7 powołanej ustawy zaliczka alimentacyjna, zwana dalej "zaliczką", przysługuje osobie uprawnionej, do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia (ust. 1). Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł (ust. 2). Natomiast ustalenie prawa do zaliczki następuje na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego (art. 10 ust. 2). Wniosek ten składa się za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na rzecz osoby uprawnionej, który to komornik dołącza do wniosku o przyznaniu zaliczki zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego (art. 10 ust. 3 i 4). Stosownie do art. 2 pkt 5a komentowanej ustawy przez osobę uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej należy rozumieć osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992), której przepisy, o ile nie są sprzeczne z niniejszą ustawą, a także przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego - stosownie do art. 18 ust. 2, stosuje się odpowiednio w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie. W świetle przywołanych przepisów stan faktyczny badanej sprawy nie nasuwa żadnych wątpliwości. Z materiału aktowego analizowanej sprawy wynika niezbicie, że skarżąca nadała wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej wraz z niezbędnymi dokumentami w placówce pocztowej w dniu [...], zaś z prezentaty Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w B. – B. wynika, ze przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu [...]. Przywołać w tym miejscu należy brzmienie przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych , wedle którego prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Ze sformułowania cytowanego przepisu wynika więc , że ustawodawca nie określił w jakim czasie powinien być złożony wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, trafnie zatem zauważa organ odwoławczy, że można go złożyć w każdym czasie . Ma również rację organ , kiedy stwierdza ,że w komentowanym przepisie zawarta została materialno -prawna przesłanka nabycia prawa do zaliczki od określonego miesiąca, a zawarte w nim sformułowanie w wskazuje na to , że ustawodawca wiąże z datą wniesienia wniosku skutek w postaci nabycia uprawnień materialno-prawnych przez osoby uprawnione. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na przepis art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, zgodnie z którym w sprawach nie regulowanych stosuje się odpowiednio [...] przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. – Kodeks postępowania administracyjnego[...], który dopuszcza odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. Wprawdzie odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. może oznaczać sytuację: stosowania wprost obowiązującego przepisu, stosowania go z odpowiednią modyfikacją , wynikającą faktu, że jest on " przeszczepiany" na obszar innej ustawy, względnie wyłączenie stosowania danego przepisu, gdyż możliwość posługiwania się nim na obszarze obowiązywania innej ustawy nie da się pogodzić z istotą jej regulacji. Jednakże na gruncie rozpatrywanej sprawy odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie wszczętej wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oznacza zastosowania wprost przepisu art. 61 § 3 k.p.a. regulującego datę wszczęcia postępowania na wniosek strony , zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Stwierdzenie powyższego oznacza ,że dla ustalenia daty wszczęcia takiego postępowania nie ma znaczenia data nadania podania w polskim urzędzie pocztowym, która ma znaczenie wyłącznie dla zachowania terminu do dokonania czynności, zaś w przepisie art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych czynność złożenia wniosku przez stronę nie została obwarowana żadnym terminem. Natomiast termin złożenia wniosku – jako jedna z przesłanek o charakterze materialnoprawnym - w zakresie momentu, od którego może nastąpić ustalenie prawa do zaliczki - wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 57 § 5 k.p.a., na który powołuje się skarżąca. Użyte w omawianym przepisie art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych sformułowanie wskazuje na chęć ustawodawcy – pozostawiającemu stronom dowolność w zakresie momentu złożenia wniosku – takiego ukształtowania stosunku miedzy organem administracji, a stroną, w którym to strona dysponuje inicjatywą wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zaliczki. Konsekwencją tego jest uznanie, że momentem złożenia wniosku – który siłą rzeczy wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zaliczki- jest moment złożenia wniosku wraz z dokumentacją u komornika rozumiany jako rzeczywisty wpływ wniosku do komornika, albowiem przez dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej należy rozumieć dzień faktycznego wpływu podania zawierającego żądanie do kancelarii właściwego organu . Reasumując, stwierdzić należy , że organy administracji prawidłowo zinterpretowały przepisy stanowiące podstawę prawną obu wydanych w sprawie decyzji . W tej sytuacji skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.