IV SA/Wr 89/15

Ewa Orłowska – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, M. B. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi K. B. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we [...] z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed NSA w wysokości [...] zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie [...] zł, czyli ogółem [...] zł. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 26 marca 2015 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym m . in. ustanowienie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia 30 marca 2015 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata M. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2015 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r. oddalił skargę w całości (pkt I sentencji). Natomiast w pkt II sentencji zasądzono na rzecz adwokata z urzędu wynagrodzenie za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 295,20 zł (wynagrodzenie powiększone o podatek VAT). Wynagrodzenie to zostało wypłacone poleceniem przelewu z dnia 22 lutego 2016 r. k-186. Pismem z dnia 11 stycznia 2016 r. adwokat z urzędu sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu, w której wniósł o uchylenie wyroku w pkt I całości. Skarga ta zawiera wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym (o przyznanie wynagrodzenia) i oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielonej pomocy nie zostały opłacone przez stronę skarżącą w całości i w części (k-114, str. nr 2 skargi kasacyjnej). Naczelny Sąd Administracyjny pismem z dnia 20 września 2017 r. zawiadomił pełnomocnika z urzędu o rozprawie wyznaczonej na dzień 10 listopada 2017 r. Z protokołu tej rozprawy NSA z dnia 10 listopada 2017 r. k-135 wynika, że stawił się na niej pełnomocnik substytucyjny (adwokat) ustanowiony przez pełnomocnika z urzędu, który poparł skargę kasacyjną i złożył pełnomocnictwo substytucyjne z dnia 6 listopada 2017 r. k-133. Na rozprawie tej stawił się również jako pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie inny pełnomocnik nie ustanowiony z urzędu, tj. adwokat z wyboru A. T., który zobowiązał się dostarczyć w terminie 7 dni pełnomocnictwo. Na rozprawie tej nie ogłoszono orzeczenia i wyznaczono termin ogłoszenia orzeczenia na dzień 22 listopada 2017 r. W aktach sprawy znajduje się również kopia pisma z dnia 16 listopada 2017 r. [...]o Stowarzyszenia [...], w którym podano, że strona skarżąca i jej małżonek (skarżący w innych sprawach) są reprezentowani przez adw. A. T. k- 136. W aktach sprawy znajduje się również kopia pisma z dnia 16 listopada 2017 r. k- 151 nazwanego załącznik do protokołu rozprawy z dnia 10 listopada 2107 r., w którym adw. z wyboru A. T. przedstawił stanowisko w sprawie. Wraz z tym pismem złożył łącznie sześć kopii pełnomocnictw, w trzy udzielone przez stronę skarżącą, a trzy udzielne przez małżonka strony (k-155-k-157). Z pełnomocnictw tych wynika, że zostały one udzielone w sprawie administracyjnej dotyczącej szczepienia dziecka oraz w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku szczepienia oraz przed sądami administracyjnymi. Kolejnym pismem z dnia 20 listopada 2017 r. k- 165, którego kopia znajduje się w aktach sprawy - adwokat ten złożył siedem kopii opłat skarbowych od pełnomocnictw. Z protokołu drugiej rozprawy przed NSA z dnia 22 listopada 2017 r. k-170 wynika, że w imieniu skarżącego kasacyjnie na ogłoszeniu orzeczenia stawił się pełnomocnik substytucyjny, pełnomocnictwo w aktach sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 386/16 oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA stwierdził, że nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Zasadą jest bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga o kosztach postępowania tylko pomiędzy stronami. W pozostałym zakresie stosowne wnioski powinny być kierowane do właściwych w sprawie wojewódzkich sądów administracyjnych. Odpis tego wyroku, zgodnie z zarządzeniem Sędziego NSA k-181, został doręczony pełnomocnikowi z urzędu i pełnomocnikowi organu administracji (uczestnikowi postępowania). Z akt sprawy wynika ponadto, że adwokat z wyboru A. T. pismem z dnia 28 listopada 2017 r. k- 173 skierowanym do NSA, lecz adresowanym (wysłanym) do WSA w Warszawie, zwrócił się z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie wyroków NSA w sześciu sprawach, w których skarżącymi są strona skarżącą (3 sprawy) lub jej małżonek (3 sprawy), w tym także w niniejszej sprawie. Pismo to, pismem WSA z dnia 5 grudnia 2017 r., zostało przekazane do NSA k-172. Oryginały tych pism znajdują się w aktach sprawy w IV SA/Wr 93/15 na karcie 311 i 312. Z adnotacji Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II NSA z dnia 8 grudnia 2017 r., znajdującej się na kopii pisma przekazującego (k-172), wynika, że kopie pisma z dnia 28 listopada 2017 r. dołączono do akt spraw wymienionych w tym piśmie i zarejestrowanych w NSA i że należy odpisy wyroków w powyższych sprawach doręczyć w trybie art. 193 w związku z art. 142 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu doręcza się każdej stronie. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega, zawarty w skardze kasacyjnej wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik z urzędu sporządził skargę kasacyjną oraz udzielił w dniu 6 listopada 2017 r. k- 133 pełnomocnictwa substytucyjnego innemu adwokatowi, który wziął udział w dwóch rozprawach przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniach 10 i 22 listopada 2017 r. k- 135 i k-170. Na rozprawie przed NSA w dniu 10 listopada 2017 r. stawił się także inny adwokat ustanowiony przez stronę z wyboru, który został zobowiązany przez Sąd do przedłożenia w terminie 7 dni pełnomocnictwa, który wraz z pismem z dnia 16 listopada 2017 r, którego kopia znajduje się w aktach sprawy przedłożył sześć kopii różnych pełnomocnictw. W niniejszej sprawie przyjęto, że oświadczenie adwokata z wyboru złożone na rozprawie przed NSA, że popiera skargę kasacyjną, która sporządzona została wyłącznie przez pełnomocnika z urzędu nie stanowiło przeszkody do przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za udzieloną z urzędu pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawach. Wynagrodzenie przysługuje bowiem za czynności wykonane na zasadzie prawa pomocy. Ponadto wyrok NSA wydany po rozpoznaniu tej skargi kasacyjnej został doręczony pełnomocnikowi z urzędu, który wniósł tą skargę kasacyjną i pełnomocnikowi organu (uczestnikowi postępowania kasacyjnego). W myśl art. 28 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w sprawach, w których pomoc prawna ma nastąpić z urzędu, zwolnić adwokata od udzielenia tej pomocy może tylko organ, który go wyznaczył, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Sytuacja ta nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Z istoty pełnomocnictwa z urzędu wynika niedopuszczalność wypowiedzenia pełnomocnictwa przez adwokata z urzędu [Z. Krzemiński, Adwokat w orzecznictwie Sądu Najwyższego (Izba Cywilna 2005-2007), "Palestra" 2007, nr 5-6, s. 303]. Z akt sprawy nie wynika, aby sama strona skarżącą wypowiedziała pełnomocnictwo adwokatowi z urzędu. Dodać należy, że z akt innej sprawy o sygn. akt IV SA/Wr 93/15 wynika, że ten sam adwokat z wyboru na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez małżonka strony skarżącej do reprezentacji w sprawie sądowo- administracyjnej (k- 124 sygn. akt IV SA/Wr 93/15 odpis pełnomocnictwa poświadczony dnia 11 stycznia 2016 r. za zgodność z oryginałem) sporządził, pismem z dnia 11 stycznia 2016 r. skargę kasacyjną w sprawie o sygn. IV SA/Wr 93/15 i reprezentował małżonka strony na rozprawie w dniu 10 listopada 2017 r., na której dopuszczono także w charakterze uczestnika wymienione wyżej Stowarzyszenie k-190 sygn. akt IV SA/Wr 93/15. W sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 93/15 sporządzona przez wspomnianego adwokata wyboru skarga kasacyjna została zarejestrowana pod sygn. akt II OSK 799/16, zaś odpis wyroku NSA z dnia 22 listopada 2017 r. oddalającego skargę kasacyjną doręczono adwokatowi z wyboru, który wniósł tą skargę kasacyjną oraz pełnomocnikowi organu (uczestnikowi postępowania kasacyjnego). Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714). Skoro ustawodawca w § 22 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok oddalający skargę w dniu 4 listopada 2015 r., a więc przed wejściem w życie tego nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do postępowania w II instancji, obejmującego sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, toczącego się od momentu wydania powyższego wyroku Sądu - przepisy dotychczasowe, czyli przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.; dalej dotychczasowe rozporządzenie). Z dniem 2 listopada 2016 r., na podstawie przepisu § 23 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r., utraciło moc poprzednie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 1801), którego przepis § 23 także stanowił, że sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia (1 stycznia 2016 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Przepis § 19 cytowanego wyżej dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie, stanowił zaś, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego dotychczasowego rozporządzenia stanowił, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W niniejszej sprawie wymagane w powołanym przepisie § 20 oświadczenie zostało zwarte we wniosku o zasądzenie kosztów zawartym w treści skargi kasacyjnej. Rozpoznawany wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie wynagrodzenia z tytułu z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz za udział w rozprawie przed NSA. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " a" dotychczasowego rozporządzenia, znajdującego zastosowanie w sprawie wynika, że za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1, dotyczącym postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, do którego nawiązuje § 18 ust. 1 pkt 2 lit " a " i "b" dotychczasowego rozporządzenia, wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c"). Wynagrodzenie adwokata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie, który prowadził sprawę w I instancji, wynosi zatem 75% stawki minimalnej, czyli 180 zł (75 %x 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 dotychczasowego rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; Dz U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł). Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "a" i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.