IV SA/Wr 90/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka- Ostrowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant st. asystent sędziego Aleksandra Dobosiewicz- Sass po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 października 2011 r. sprawy ze skargi Z. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku w sprawie przyznania zadośćuczynienia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu zażalenia Z. D., dalej skarżąca, na postanowienie z dnia [...], nr [...] wydanego przez działającego z upoważnienia Burmistrza D., Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w D. w sprawie zwrotu wniosku z dnia 6 czerwca 2012 r. dotyczącego przyznania zadośćuczynienia, powołując się na art. 66 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 126 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że pismem z dnia 2 czerwca 2012 r., skarżąca zwróciła się do organu pomocy społecznej o jednorazową zapomogę z puli funduszy specjalnych z powodu naruszenia prawa materialnego i formalnego przez organ samorządu terytorialnego. Rozpoznający sprawę organ I instancji podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Ostatni wywiad środowiskowy przeprowadzono w 2007 r. Wywiadu środowiskowego nie udało się jednak przeprowadzić. Zarówno bowiem skarżąca jak i jej mąż odmówili udziału w wywiadzie środowiskowym i złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Z uwagi na to, że zarówno skarżąca, jak i jej mąż wykazali bierną postawę w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ustalenia sytuacji rodzinnej oraz majątkowej skarżącej i jej rodziny, organ I instancji decyzją z dnia 9 lipca 2012 r. odmówił przyznania skarżącej pomocy finansowej za miesiąc maj 2012 r., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy ww. decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że powyższe decyzje były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 53/13 uchylił ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że wnioskiem z dnia 2 czerwca 2012 r., który wpłynął do organu w dniu 6 czerwca 2012 r., skarżąca wystąpiła o "przyznanie jednorazowej zapomogi z puli funduszy socjalnych" . Organ I instancji odmówił skarżącej pomocy finansowej za miesiąc maj 2012 r. na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W odwołaniu skarżąca zarzuciła, że wydana decyzja jest błędna i zaprzeczyła, że w dniu 6 czerwca 2012 r. wnioskowała o jakąś pomoc finansową. Jednocześnie poinformowała, że wystąpiła do Burmistrza D. o przyznanie "jednorazowej zapomogi z funduszy specjalnych jako zadośćuczynienie za krzywdy i straty wyrządzone przez A. G., która świadomie i celowo zaniżała wysokość dodatku mieszkaniowego od 2007 r. (...)". Sąd uznał, że organ odwoławczy mimo, że w odwołaniu skarżąca podniosła, że jej wniosek został błędnie zinterpretowany, nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia rzeczywistego zamiaru skarżącej. Z tego względu ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno zdaniem Sądu wezwać skarżącą do sprecyzowania żądań zawartych w odwołaniu w celu dokładnego ustalenia jej żądania, a następnie rozpoznać odwołanie w oparciu o kompletny materiał dowodowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że rozpatrując ponownie sprawę, zwróciło się do skarżącej pismem z dnia 5 sierpnia 2013 r. o sprecyzowanie żądania zawartego w odwołaniu z dnia 18 lipca 2012 r. poprzez podanie, czy wniosek z dnia 2 czerwca 2012 r. dotyczył przyznania "jednorazowej zapomogi z funduszy specjalnych", czyli świadczenia wymienionego w ustawie o pomocy społecznej, t.j.: zasiłku stałego, zasiłku okresowego, zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego, zasiłku i pożyczki na ekonomiczne usamodzielnienie, pomocy na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki, świadczenia pieniężnego na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd, posiłku, czy też domaga się ona innego świadczenia, jeśli tak, to jakiego, w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. W odpowiedzi skarżąca podała, że żąda w trybie 415 k.c. zadośćuczynienia za krzywdy i straty wyrządzone przez organy samorządu terytorialnego z powodu niezgodnego z prawem obliczania dodatku mieszkaniowego w latach 2007-2013. Żąda rekompensaty w kwocie 3000 zł z puli funduszy objętych takim ryzykiem i wypłacenie tych środków z uwzględnieniem jej niepełnosprawności. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego oznacza, że skarżąca sprecyzowała żądanie z dnia 6 czerwca 2012 r. i domaga się rekompensaty w kwocie 3000 zł za krzywdy i straty wyrządzone przez organy samorządu terytorialnego z powodu niezgodnego z prawem obliczenia dodatku mieszkaniowego w latach 2007-2013. Z tego względu Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że rozpatrywanie podania skarżącej z dnia 6 czerwca 2012 r. pod kątem przyznania pomocy finansowej odbyło się bez wniosku strony o przyznanie tej formy pomocy. Z uwagi na to, że ani ustawa o pomocy społecznej, ani o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje tego typu świadczenia, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku strony o przyznanie zadośćuczynienia. Organem właściwym do orzekania w kwestii zadośćuczynienia za doznane " krzywdy i straty" na podstawie art. 415 kodeksu cywilnego są - w myśl art. 16 kpc - sądy rejonowe. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji powinien w odpowiedzi na wniosek strony z dnia 6 czerwca 2012 r., sprecyzowany pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r., pouczyć stronę, że w kwestii odszkodowania winna wystąpić na drogę postępowania sądowego z odpowiednim pozwem. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji, postanowieniem z dnia [...], na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. zwrócił wniosek skarżącej z dnia 6 czerwca 2012 r., sprecyzowany pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r., z którego wynika, że domaga się ona zadośćuczynienia za krzywdy i straty wyrządzone przez organy samorządu terytorialnego z powodu niezgodnego z prawem obliczania dodatku mieszkaniowego w latach 2007-2013. Żąda rekompensaty w kwocie 3000 zł z puli funduszy objętych takim ryzykiem i wypłacenia tych środków z uwzględnieniem jej niepełnosprawności. Zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a., jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że jak z powyższego wynika, organ I instancji prawidłowo zaskarżonym postanowieniem zwrócił skarżącej wniosek, którym domagała się ona zadośćuczynienia za krzywdy i straty wyrządzone przez organy samorządu terytorialnego z powodu niezgodnego z prawem obliczania dodatku mieszkaniowego w latach 2007-2013 i z tego tytułu żąda rekompensaty w kwocie 3000 zł z puli funduszy objętych takim ryzykiem i wypłacenie tych środków z uwzględnieniem jej niepełnosprawności. Organ podkreślił, że kwestia zadośćuczynienia na podstawie art. 415 k.c. podlega w myśl art. 16 k.p.c. rozpatrzeniu przez Sąd Rejonowy w D. Skarżąca złożyła skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z powodu, jak podała, niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 53/13. Podała, że domaga się zmiany lub uchylenia ww. postanowienia i wydania orzeczenia o istnieniu lub nieistnieniu prawa do rekompensaty za niezgodne z prawem obniżanie dodatków mieszkaniowych przez organ w latach 2007-2013, co stanowi meritum tej sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, sprawujący zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem uznał, że skarga pozbawiona jest uzasadnionych podstaw. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest ocena pod względem zgodności z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...], którym to postanowieniem organ ten, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej na postanowienie z dnia [...], nr [...] wydane przez działającego z upoważnienia Burmistrza D., Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w D. w sprawie zwrotu wniosku skarżącej z dnia 6 czerwca 2012 r. dotyczącego przyznania zadośćuczynienia, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Z prawidłowych i niekwestionowanych okoliczności niniejszej sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 6 czerwca 2012 r., sprecyzowanym następnie pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r., skarżąca domagała się zadośćuczynienia za krzywdy i straty wyrządzone przez organy samorządu terytorialnego z powodu niezgodnego z prawem obliczania dodatku mieszkaniowego w latach 2007-2013. Żądała rekompensaty w kwocie 3000 zł z puli funduszy objętych takim ryzykiem i wypłacenia tych środków z uwzględnieniem jej niepełnosprawności. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącej, postanowienie zaskarżonej treści w niczym nie narusza prawa. Prawidłowo organy rozpatrujące sprawę powołały się w podstawie prawnej wydanych postanowień na art. 66 § 3 k.p.a. Zgodnie z jego treścią: "Jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie." Z treści podania skarżącej z dnia 6 czerwca 2012 r., sprecyzowanego następnie pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r. wynika, że skarżąca domaga się od organu administracji publicznej zasądzenia odszkodowania za wydanie niezgodnych, jej zdaniem, z prawem decyzji dotyczących obliczenia należnego jej dodatku mieszkaniowego za lata 2007-2013. Prawidłowo w tych okolicznościach sprawy organy uznały, że żądanie sprecyzowane w podaniu skarżącej z dnia 6 czerwca 2012 r. jest sprawą z zakresu prawa cywilnego, do której rozpoznania, stosownie do art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, jest sąd powszechny, a nie organy administracji publicznej, a w następstwie tego, sąd administracyjny. W wyroku z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1466/10 (lex nr 964676) wskazał, że: "Organ, aby mógł zastosować art. 66 § 3 k.p.a. i zwrócić podanie wnioskodawcy, musi stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy, sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych bądź sprawą, do której przepisy k.p.c. stosuje się z mocy ustaw szczególnych." Trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że organ I instancji prawidłowo zaskarżonym postanowieniem zwrócił skarżącej wniosek, którym domagała się ona w trybie art. 415 k.c. zadośćuczynienia za krzywdy i straty wyrządzone przez organy samorządu terytorialnego z powodu niezgodnego z prawem obliczania dodatku mieszkaniowego w latach 2007-2013 i z tego tytułu żąda rekompensaty w kwocie 3000 zł z puli funduszy objętych takim ryzykiem i wypłacenie tych środków z uwzględnieniem jej niepełnosprawności. Żądanie zasądzenia odszkodowania, nazwanego przez skarżącą zadośćuczynieniem, na podstawie art. 415 k.c. podlega w myśl art. 16 k.p.c. rozpatrzeniu przez sąd powszechny jako sprawa cywilna. Pomijając kwestię prawidłowości powołanej przez skarżącą podstawy prawnej żądania zgłoszonego we wniosku z dnia 6 czerwca 2012 r., sprecyzowanego następnie pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r., zważyć należy, że zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OZ 269/12 (lex nr 1336468): "Żądanie zasądzenia odszkodowania ma cywilistyczny charakter. Po uchyleniu art. 153 i art. 160 k.p.a. żądanie zapłaty odszkodowania od organów administracji publicznej (tak Skarbu Państwa, jak i jednostek samorządu terytorialnego) można zgłaszać jedynie przed sądem powszechnym w trybie art. 417-420 k.c., z wyjątkiem przewidzianym w art. 421 k.c." Przepis art.421 k.c. stanowi zaś: "Przepisów art. 417, art. 417¹ i art. 417² nie stosuje się, jeżeli odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej jest uregulowana w przepisach szczególnych." Takim przepisem szczególnym w postępowaniu administracyjnym jest przepis art. 161 k.p.a., który jednak w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Przepis ten przyznaje roszczenie o odszkodowanie stronie, która poniosła szkodę na skutek uchylenia lub zmiany przez Ministra lub wojewodę w niezbędnym zakresie każdej decyzji ostatecznej, jeżeli w inny sposób nie można usunąć stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo zapobiec poważnym szkodom dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów Państwa. Zgodnie z art. 161 § 3 k.p.a.: "Stronie, która poniosła szkodę na skutek uchylenia lub zmiany decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę od organu, który uchylił lub zmienił decyzję; organ ten, w drodze decyzji, orzeka również o odszkodowaniu." Taka sytuacja w niniejszej sprawie jednak nie występuje. W tej sytuacji zwrot zaskarżonym w sprawie postanowieniem podania skarżącej z dnia z dnia 6 czerwca 2012 r., na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., uznać należy za prawidłowy. Skarga zatem, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.