IV SA/Wr 90/15

Ewa Orłowska – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, L. A. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi K. B. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie [...] zł, czyli ogółem [...] zł. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 26 marca 2015 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym m . in. ustanowienie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia 30 marca 2015 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata L. A. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2015 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia 28 kwietnia 2015 r. k- 63 pełnomocnik z urzędu wniósł zażalenie od tego postanowienia i złożył jednocześnie wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej z tytułu zastępstwa skarżącej w postępowaniu zażaleniowym i oświadczył, że opłaty z tytułu udzielonej pomocy nie zostały opłacone przez stronę skarżącą nawet w części. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 565/15 oddalił zażalenie na powyższe postanowienie (pkt 1) i oddalił wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 2). W jego uzasadnieniu odnośnie wniosku o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według NSA wskazał, że nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż art. 209 i 210 ppsa nie mają zastosowania do kosztów postępowania zażaleniowego. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 ppsa. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r. oddalił skargę w całości (pkt I sentencji). Natomiast w pkt II sentencji zasądzono na rzecz adwokata z urzędu wynagrodzenie za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 295,20 zł (wynagrodzenie powiększone o podatek VAT). Wynagrodzenie to zostało wypłacone poleceniem przelewu z dnia 17 grudnia 2015 r. k- 131. Pismem z dnia 8 stycznia 2016 r. adwokat z urzędu sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu, w której wniósł o uchylenie wyroku w pkt I całości. Skarga ta zawiera wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym (o przyznanie wynagrodzenia) i oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielonej pomocy nie zostały opłacone przez stronę skarżącą nawet w części (k-132). Naczelny Sąd Administracyjny pismem z dnia 20 września 2017 r. zawiadomił pełnomocnika z urzędu o rozprawie wyznaczonej na dzień 10 listopada 2017 r. Z protokołu tej rozprawy NSA z dnia 10 listopada 2017 r. k- 150 wynika, że nie stawił się na niej pełnomocnik z urzędu. Natomiast stawił się jako pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie inny pełnomocnik nie ustanowiony z urzędu, tj. adwokat z wyboru A. T., który zobowiązał się dostarczyć w terminie 7 dni pełnomocnictwo. Na rozprawie tej nie ogłoszono orzeczenia i wyznaczono termin ogłoszenia orzeczenia na dzień 22 listopada 2017 r. W aktach sprawy znajduje się również kopia pisma z dnia 16 listopada 2017 r. [...] Stowarzyszenia [...], w którym podano, że strona skarżąca i jej małżonek (skarżący w innych sprawach) są reprezentowani przez adw. A. T. k- 151. W aktach sprawy znajduje się również kopia pisma z dnia 16 listopada 2017 r. k- 166 nazwanego załącznik do protokołu rozprawy z dnia 10 listopada 2107 r., w którym adw. z wyboru A. T. przedstawił stanowisko w sprawie. Wraz z tym pismem złożył łącznie sześć kopii pełnomocnictw, w trzy udzielone przez stronę skarżącą (k-170-172), a trzy udzielne przez małżonka strony. Z pełnomocnictw tych wynika, że zostały one udzielone w sprawie administracyjnej dotyczącej szczepienia dziecka oraz w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku szczepienia oraz przed sądami administracyjnymi. Kolejnym pismem z dnia 20 listopada 2017 r. k- 180, którego kopia znajduje się w aktach sprawy - adwokat ten złożył siedem kopii opłat skarbowych od pełnomocnictw. . Z protokołu drugiej rozprawy przed NSA z dnia 22 listopada 2017 r. wynika, że na ogłoszeniu orzeczenia nikt się nie stawił. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 387/16 oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA stwierdził, że nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Zasadą jest bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga o kosztach postępowania tylko pomiędzy stronami. W pozostałym zakresie stosowne wnioski powinny być kierowane do właściwych w sprawie wojewódzkich sądów administracyjnych. Odpis tego wyroku, zgodnie z zarządzeniem Sędziego NSA k-196, został doręczony pełnomocnikowi z urzędu i pełnomocnikowi organu administracji (uczestnikowi postępowania). Z akt sprawy wynika ponadto, że adwokat z wyboru A. T. pismem z dnia 28 listopada 2017 r. k- 187 skierowanym do NSA, lecz adresowanym (wysłanym) do WSA w Warszawie, zwrócił się z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie wyroków NSA w sześciu sprawach, w których skarżącymi są strona skarżącą (3 sprawy) lub jej małżonek (3 sprawy), w tym także w niniejszej sprawie. Pismo to, pismem WSA z dnia 5 grudnia 2017 r., zostało przekazane do NSA k-187. Z adnotacji Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II NSA z dnia 8 grudnia 2017 r., znajdującej się na kopii pisma przekazującego (k-187), wynika, że kopie pisma z dnia 28 listopada 2017 r. dołączono do akt spraw wymienionych w tym piśmie i zarejestrowanych w NSA i że należy odpisy wyroków w powyższych sprawach doręczyć w trybie art. 193 w związku z art. 142 § 1 p.p.s.a. Następnie Pismem z dnia 25 stycznia 2018 r. k- 202 pełnomocnik z urzędu wniósł ponownie o zasądzenie kosztów zastępstwa z urzędu w postępowaniu ze skargi kasacyjnej. Pismem starszego referendarza sądowego z dnia 31 stycznia 2018 r. poinformowano pełnomocnika, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zostanie rozpoznany po zwrocie akt przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega, zawarty w skardze kasacyjnej oraz w powyższym piśmie z dnia 25 stycznia 2018 r., wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Z akt sprawy wynika, że na rozprawie przed NSA w dniu 10 listopada 2017 r. stawił się inny adwokat ustanowiony przez stronę z wyboru, który został zobowiązany przez Sąd do przedłożenia w terminie 7 dni pełnomocnictwa, którego odpis adwokat ten przedłożył wraz z pismem z dnia 16 listopada 2017 r. (kopia). W niniejszej sprawie przyjęto, że oświadczenie adwokata z wyboru złożone na rozprawie przed NSA, że popiera skargę kasacyjną, która sporządzona została wyłącznie przez pełnomocnika z urzędu nie stanowiło przeszkody do przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za udzieloną z urzędu pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, skoro w dacie sporządzenia tej czynności był uprawniony do jej podjęcia. Wynagrodzenie przysługuje bowiem za czynności wykonane na zasadzie prawa pomocy. Ponadto wyrok NSA wydany po rozpoznaniu tej skargi kasacyjnej został doręczony pełnomocnikowi z urzędu, który wniósł tą skargę i pełnomocnikowi organu (uczestnikowi postępowania kasacyjnego). W myśl art. 28 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w sprawach, w których pomoc prawna ma nastąpić z urzędu, zwolnić adwokata od udzielenia tej pomocy może tylko organ, który go wyznaczył, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Sytuacja ta nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Dodać należy, że z akt innej sprawy o sygn. akt IV SA/Wr 93/15 wynika, że ten sam adwokat z wyboru na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez małżonka strony skarżącej do reprezentacji w sprawie sądowo- administracyjnej (k- 124 sygn. akt IV SA/Wr 93/15 odpis pełnomocnictwa poświadczony dnia 11 stycznia 2016 r. za zgodność z oryginałem) sporządził, pismem z dnia 11 stycznia 2016 r. skargę kasacyjną w sprawie o sygn. IV SA/Wr 93/15 i reprezentował małżonka strony na rozprawie w dniu 10 listopada 2017 r., na której dopuszczono także w charakterze uczestnika wymienione wyżej Stowarzyszenie. W tej innej sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 93/15, adwokat z wyboru udzielił także pełnomocnictwa substytucyjnego w sprawach prowadzonych przez stronę skarżącą i jej małżonka (k- 262 sygn. akt IV SA/Wr 93/15), a pełnomocnik substytucyjny dnia 20 listopada 2017 poświadczył za zgodność z oryginałem kopie sześciu pełnomocnictw udzielonych przez stronę skarżącą i jej małżonka adwokatowi z wyboru (k- 266 do k- 271 sygn. akt IV SA/Wr 93/15) oraz pełnomocnictwo substytucyjne (k- 262 sygn. akt IV SA/Wr 93/15). W sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 93/15 wyznaczony inny pełnomocnik z urzędu bowiem odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej, a sporządzona przez wspomnianego adwokata wyboru skarga kasacyjna została zarejestrowana pod sygn. akt II OSK 799/16, zaś odpis wyroku NSA z dnia 22 listopada 2017 r. oddalającego skargę kasacyjną doręczono adwokatowi z wyboru, który wniósł tą skargę kasacyjną oraz pełnomocnikowi organu (uczestnikowi postępowania kasacyjnego). Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714). Skoro ustawodawca w § 22 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok oddalający skargę w dniu 4 listopada 2015 r., a więc przed wejściem w życie tego nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do postępowania w II instancji, obejmującego sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, toczącego się od momentu wydania powyższego wyroku Sądu - przepisy dotychczasowe, czyli przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.; dalej dotychczasowe rozporządzenie). Z dniem 2 listopada 2016 r., na podstawie przepisu § 23 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r., utraciło moc poprzednie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 1801), którego przepis § 23 także stanowił, że sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia (1 stycznia 2016 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Przepis § 19 cytowanego wyżej dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie, stanowił zaś, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego dotychczasowego rozporządzenia stanowił, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W niniejszej sprawie wymagane w powołanym przepisie § 20 oświadczenie zostało zwarte we wniosku o zasądzenie kosztów zawartym w treści skargi kasacyjnej k- 132, str. nr 2 tej skargi. Rozpoznawany wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie wynagrodzenia z tytułu z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, skoro pełnomocnik z urzędu nie brał udziału w rozprawie przed NSA. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " dotychczasowego rozporządzenia, znajdującego zastosowanie w sprawie wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1, dotyczącym postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, do którego nawiązuje § 18 ust. 1 pkt 2 lit " a " i "b" dotychczasowego rozporządzenia, wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ). Wynagrodzenie adwokata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, który prowadził sprawę w I instancji, wynosi zatem 50% stawki minimalnej, czyli 120 zł (50 % x 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 dotychczasowego rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 147,60 zł (wynagrodzenie: 120 zł + podatek VAT: 27,60 zł =147,60 zł). Natomiast wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawarty w zażaleniu na postanowienie Sądu z dnia 15 kwietnia 2015 r., został już rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 565/15, skoro w postanowieniu tym oddalono zażalenie (pkt 1) i jednocześnie oddalono wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zawarty w tym zażaleniu (pkt 2). Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.