IV SA/Wr 91/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 maja 2010 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kontrolnego badania inwalidy postanawia odrzucić skargę. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w orzeczeniu Nr [...] z dnia [...] działając na podstawie ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179. poz. 1750 z póżn. zm.); ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. Z 2004r.. Nr 8, poz. 66 z póżn. zm.); ustawy z dnia 14 czerwca 2004r. kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2004r., Nr 214. poz. 2416 z późn. zm.): rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594 z póżn. zm.); rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 z późn. zm.); rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006r, w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12. poz. 75) na skierowanie Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego Z. G. po przebadaniu R. G. stwierdziła, że rozpoznała u niego: a) schorzenia powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej: 1) § 83 p. 1. - Stan po częściowej resekcji nerki prawej z powodu Ca w trakcie immunoterapii Interferonem - /2008. 2) § 83 p. 1. - Ca nerki lewej leczony operacyjnie /2002/. 3) § 66 p. 3. - Nerwica neurasteniczna znacznie upośledzająca sprawność ustroju nie rokująca poprawy. b) schorzenia współistniejące: 4) § 39 p. 2. - Nadciśnienie tętnicze II stopnia 5) § 38 p. 14. - Zespół wypadania płatka zastawki dwudzielnej. 6) § 44 p. 8. - Przewlekłe zapalenie wątroby w okresie jej względnej wydolności. 7) § 34 p. 5 i 62 p.l - Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa z zespołem bólowym szyjnym oraz lędźwiowo-krzyżowym. 8) § 77 p. 3. - Zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego lewego nieznacznie upośledzające 9 ) § 54 p. 4. - Cukrzyca insulinozależna. Uznała, że skarżący jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej – Kategoria "N". Dodała też, że schorzenia ad. 3 i 4 pozostają w związku ze służbą wojskową (załącznik Nr 2 – Dz. u. Nr 52, poz. 425 z dnia 17 marca 2009r.). Schorzenia ad. 1,2,5,6,7,8,9 rozp: nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W części dotyczącej określenie inwalidztwa : na podstawie art. 20 ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin ( tj. Dz. U. z 2004r., Nr 8, poz. 66 z późn. zm. zaliczyła skarżącego do pierwszej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia oraz do trzeciej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. Stwierdziła też, że nie zalicza zainteresowanego do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, powstałego wskutek wypadku/choroby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze. W uzasadnieniu organ wskazał, że schorzenia ad. 3 i 4 rozpoznania: wieloletnia stresorodna służba wojskowa na odpowiedzialnych stanowiskach wymagająca osobistego zaangażowania i często nienormowanego czasu pracy przyczyniły się do ujawnienia tych schorzeń. Schorzenia ad. 1,2 5,6,7,8,9 rozpoznania: szczególne warunki i właściwości służby wojskowej nie przyczyniły się do ich powstania. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. G. Podniósł, że organ I instancji uznał go za inwalidę II grupy z ogólnego stanu zdrowia i inwalidę III grupy w związku ze służbą wojskową – z czym się zgodził. Nie godzi się natomiast z orzeczeniem w części dotyczącej uznania inwalidztwa do października 2011 r. oraz z tym, że nie zawarto stwierdzenia, iż uznano zainteresowanego za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. Wyjaśnił, że jest po całkowitej resekcji nerki prawej z powodu nowotworu jasnokomórkowego i ma przerzuty z nerki prawej powodujące wznowę zmian przerzutowych w płucach i węzłach chłonnych jamy brzusznej. Dodał, że nadal jest leczony, ale ma ono przedłużyć życie, a nie powoduje wyleczenia. Stan zdrowia cały czas się pogarsza, jeździ na leczenie do Wojskowego Instytutu Medycznego w W. Ponieważ źle się czuje, bez pomocy drugiej osoby nie może się poruszać, wszystkie podróże odbywa z żoną. Ponadto przebył w okresie od lipca 2001r. do października 2008r. 10 zabiegów, które łącznie z datami ich odbycia wskazał. Dodał, że choruje również na inne choroby, a cała dokumentacja medyczna znajduje się w posiadaniu Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej. Codziennie ma wykonywane 5 zastrzyków (co drugi dzień), wymaga pomocy w podaniu zastrzyków, żywienia i ogólnej egzystencji. Dlatego też wnosi o przyznanie I grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i III grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową na stałe, oraz uznania go za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. Skarga na powyższe orzeczenie wniósł R. G. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił : 1. naruszenie prawa materialnego tj.: - art. 21 a ust. 1. 2 i 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66, z późn. zm.), poprzez błędną jego wykładnię polegającą na wyznaczeniu terminu badania kontrolnego mimo, że stan zdrowia skarżącego nie ulegnie polepszeniu, - art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66, z późn. zm.) oraz § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75) w związku z art. 13 ust. 5 oraz art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1227), poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, ze skarżący nie jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, a w konsekwencji nie przyznaniu mu dodatku pielęgnacyjnego; 2. naruszenie przepisów postępowania (tj. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm. -zwaną dalej k.p.a.), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 76 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nie uchylenie orzeczenia Organu I instancji w sytuacji, gdy nie zebrał on w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz pominięcie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekana o Stopniu Niepełnosprawności w G. W. z dnia 03.07.2002 r., co nie pogłębia zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne. W związku z powyższym wnosi o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji, dopuszczenie dowodu z dokumentów: orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekana o Stopniu Niepełnosprawności w G. W. z dnia [...] znajdujących się w aktach sprawy, znajdujących się w wykazie wypisów ze szpitala i wyników badań, w szczególności z zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 14.12.2009 r. i z wyniku badania TK z dnia 30.11.2009 r.; rozpoznanie sprawy pod nieobecność skarżącego; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze na powyższe orzeczenie skarżący podniósł, że nie zgadza się z orzeczeniem komisji wojskowych, w części dotyczącej określenia badania kontrolnego, nieuznania go za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji, a w związku z tym nieprzyznania dodatku pielęgnacyjnego. Zarzucił naruszenie art. 107§3 k.p.a., dodał, że informował organ o posiadaniu orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w G. W., które zalicza go do znacznego stopnia niepełnosprawności. Podał też, że na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004r., Nr 66 ze zm.) wojskowe komisje mogły orzec, że badanie kontrolne jest zbędne; z uwagi na stan zdrowia skarżącego, winny takie stwierdzenie zamieścić. Organy nie wskazały żadnych argumentów wyznaczając termin następnych badań. Ponadto do emerytury i renty przysługuje dodatek pielęgnacyjny, art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1227) stanowi, że w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności, organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji. Zgodnie zaś z art. 75 ust. 1 powołanej ustawy dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do renty lub emerytury, jeżeli osoba ta została uznana za niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Przedstawił stan chorobowy powołany wcześniej w odwołaniu a także fakt posiadania orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w G. W. z dnia [...]. Zarzucił, że nie było ono brane pod uwagę. Podkreślił ponownie, iż wymaga opieki drugiej osoby, jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Z tych przyczyn uważa, że zbędnie został określony termin badania kontrolnego, a także z uchybieniem prawa nie stwierdzono, że nie jest osobą zdolną do samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na powyższą skargę organ wniósł o jej oddalenie i stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skargę należało odrzucić albowiem sprawa objęta zaskarżeniem nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 marca 2005r. sygn. akt OSK 1203/04 stwierdził, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych i dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby i kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Można zatem stwierdzić, że przedmiotem takich orzeczeń jest ustalenie stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Orzeczenia te mają byt w pełni autonomiczny. Drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179. poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych wojskowych oraz ich rodzin (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 9. poz. 87 z późn. zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 83, poz. 760 z późn.zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn.zm.). Można zatem powiedzieć, że przedmiotem takich orzeczeń jest wprawdzie także ustalenie stanu zdrowia danej osoby, ale wyłącznie na potrzeby ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia takie nie mają samoistnego bytu, lecz stanowią tylko element materiału dowodowego, niezbędny do wydania decyzji właściwego organu (tj. WBE) o ustaleniu prawa do wojskowej renty inwalidzkiej. Na podstawie postępowania orzeczniczego w TWKL i RWKL ustalono rozpoznania jak w zaskarżonym orzeczeniu. Skarżący został zakwalifikowany do I grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia i III grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. Zawarto też stwierdzenie, że nie jest on niezdolny do samodzielnej egzystencji i wyznaczono termin badania kontrolnego do października 2011r. Skarżący zakwestionował orzeczenie wojskowych komisji lekarskich w zakresie tych dwóch ostatnich ustaleń. Orzeczenia takie są poddawane kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji w przedmiocie świadczeń odszkodowawczych, rentowych i zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są przez organy emerytalne (wojskowe, ZUS), lecz nie przez wojskowe komisje lekarskie. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają wyłącznie charakter elementu postępowania o przyznanie świadczenia, jako tzw. orzeczenia wstępne i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Należy bowiem zważyć, że decyzja wojskowej komisji lekarskiej w zakresie ustalenia stanu zdrowia skarżącego ma charakter deklaratoryjny. Ustalenie stanu zdrowia stanowi tylko jedną z okoliczności spornych, którą sąd powszechny ocenia samodzielnie. Mając na uwadze dwa reżimy prawne, w których orzekają wojskowe komisje lekarskie Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 27 października 1999 r. II ZP 9/99 (ONSP 2000/5/167), wyjaśnił, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu 7 sędziów NSA z dnia 6 listopada 2000r. OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń i dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005r. OSK 1203/04. W sprawie nie może budzić wątpliwości, że wydanie orzeczeń przez wojskowe komisje lekarskie nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tj. Dz.U. z 2004r., nr 8, poz. 66) oraz wydanego na podstawie przepisów tej ustawy Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2006r., nr 12, poz. 75). Skierowanie skarżącego do wojskowej komisji lekarskiej nastąpiło przez Wojskowe Biuro Emerytalne a więc organ rentowy. Sprawa dotyczy kontrolnego badania inwalidy. Zaskarżone orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w części dotyczącej niezdolności do samodzielnej egzystencji i daty badań jest elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wydane decyzje (orzeczenia) wojskowych komisji lekarskich w przedmiotowej sprawie nie stanowią bytu autonomicznego, stanowią tylko element materiału, niezbędnego do wydania decyzji właściwego organu (tj. WBE). Sprawy takie zgodnie z art. 1 kodeksu postępowania cywilnego mają charakter spraw cywilnych, do których rozpoznania właściwe są sądy powszechne (art. 2). Potwierdza to przepis art. 31 ust. 4 powołanej ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, w myśl którego od decyzji wojskowego organu emerytalnego w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczenia służy odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.). J.T. 6.07.10r.