IV SA/Wr 914/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: Sędzia WSA Marcin Miemiec Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2006 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ) oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek P. O. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Jak wynika z uzasadnienia powyższej decyzji, zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy orzeczenia ZBoWiD Zarząd Wojewódzki we W. z dnia [...] r. z tytułu działalności w ruchu robotniczym, działalności w Ruchu Oporu w okresie od [...] r. do [...] r. i służby w Wojsku Polskim we [...] r. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego, decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. nr [...], Kierownik Urzędu pozbawił zainteresowanego uprawnień kombatanckich z uwagi na fakt zatrudnienia w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w okresie od [...] r. do [...] r. W wyroku z dnia 1 czerwca 2001 r. sygn. akt II SA/Wr 970/2000 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę strony na powyższe decyzje. Następnie po rozpatrzeniu wniosku strony, decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu strony uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 kpa. Pismem z dnia [...] r. strona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona nie wskazała nowych okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających uchylenie uprzednio wydanej decyzji. Stosownie do art. 154 kpa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Jednakże słuszny interes strony nie może się sprowadzać do obchodzenia przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach ( ... ). Bezspornym jest fakt zatrudnienia strony w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Ustawodawca w art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach ( ... ) nie pozostawił organom orzekającym żadnej sfery uznania, bowiem znaczący jest tu tylko i wyłącznie element zatrudnienia w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa. Bez znaczenia jest przy tym funkcja pełniona przez stronę w UB oraz krótki okres zatrudnienia, bowiem współpraca z organami represji, jakimi były organy Bezpieczeństwa Publicznego, nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na stanowisko lub charakter zatrudnienia. Nie jest przy tym konieczna indywidualna ocena czynów konkretnej osoby, bowiem nie chodzi o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej. W aktach sprawy brak jest również dowodów świadczących, aby w odniesieniu do zainteresowanego miała zastosowanie dyspozycja art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach ( ... ). W skardze na powyższą decyzję skarżący przypomniał, że przeszedł szlak bojowy Samodzielnej Grupy Operacyjnej P. w stopniu st. strzelca i został ranny w bitwie pod K.. Po otrzymaniu wezwania do wyjazdu "na roboty" do Niemiec korzystał z pomocy członków Związku Walki Zbrojnej, a następnie znalazł się w oddziale leśnym Gwardii Ludowej i został awansowany do stopnia podporucznika. Po wyzwoleniu był organizatorem odradzających się struktur państwowych, wspólnie z członkami Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej. Był również współorganizatorem PUBP i w ciągu swoje krótkiej pracy spowodował aresztowanie rannego oficera Gestapo, zastępcy komendanta Arbeitsamtu oraz nacjonalistów ukraińskich współpracujących z Gestapo. W trakcie tej pracy nie popełnił żadnych nagannych czynów i nie brał udziału w walce ze zbrojnym podziemiem. W decyzji z dnia [...] r. pozbawiającej go uprawnień kombatanckich stwierdzono nieprawdę odnośnie jego "walki z bandami i reakcyjnym podziemiem". W okresie powojennym był represjonowany za kontakty z ZWZ. Obecnie jest starym i schorowanym człowiekiem, przeszedł dwie ciężkie operacje. Posiada wiele odznaczeń wojskowych i państwowych. Jego zdaniem obecnie uprawnienia kombatanckie nadano wielu osobom nie zasługującym na to miano. Skarżący podniósł, że w interesie społecznym z pewnością nie leży "fałszowanie dokumentów" w celu pozbawienia uprawnień kombatanckich. Natomiast pozbawienie przywilejów z uwagi na "przynależność do negatywnie ocenianej grupy" nosi cechy odpowiedzialności zbiorowej. Decyzje pozbawiające go uprawnień kombatanckich naruszają jego słuszny interes poprzez odebranie dodatku w wysokości [...] zł miesięcznie. W związku z powyższym prosi o "sprawiedliwy wyrok", bez kierowania się "uprzedzeniami". W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] r. odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Powyższe decyzje wydane zostały w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego na podstawie art. 154 k.p.a. Wprawdzie wątpliwości w niniejszej sprawie może budzić sposób zakwalifikowania przez organ prowadzący postępowanie wniosków skarżącego z dnia [...] r. oraz [...] r. jako żądania uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a. bez uzyskania w tej kwestii stanowiska skarżącego, to jednak należy zwrócić uwagę, że powyższe wnioski nie zawierają okoliczności wskazujących na możliwość rozpoznania sprawy w innych trybach postępowania nadzwyczajnego. Tak więc należy uznać, że sposób zakwalifikowanie przez organ wniosków skarżącego do rozpoznania na podstawie art. 154 k.p.a. nie miał wpływu na wynik sprawy. W niniejszej sprawie należy wyjaśnić, że decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję pozbawiającą skarżącego uprawnień kombatanckich stała się decyzją ostateczną. Oznacza to ostateczne załatwienie sprawy pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich, a sprawa nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. Od reguły ostateczności załatwienia sprawy ustawodawca dopuszcza wyjątki, wyznaczając warunki odstąpienia od niej. Decyzja ostateczna może być wzruszona m. in. poprzez uchylenie ( zmianę ) na podstawie art. 154 k.p.a. decyzji prawidłowej bądź dotkniętej wadą niekwalifikowaną. Niewątpliwie wydana w trybie zwykłym postępowania administracyjnego, decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich jest decyzją prawidłową, co zostało stwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 1 czerwca 2001 r. sygn. akt II SA/Wr 970/2000 oddalił skargę P. O.. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że fakt zatrudnienia skarżącego w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w R. P. w okresie od [...] r. do [...] r. w charakterze Kierownika Sekcji Śledczej wynika z załączonych do akt dokumentów, m. in. zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w B.P. z dnia [...] r. oraz zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji w L. z dnia [...] r., a faktu tego skarżący nie kwestionuje. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych trafnie przyjął, że ustalenie w stanie faktycznym sprawy zatrudnienia określonej osoby w aparacie bezpieczeństwa publicznego wywołuje z mocy prawa konsekwencje pozbawienia uprawnień kombatanckich. Konsekwencja ta wynika wprost z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pozbawia się uprawnień kombatanckich m. in. osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4, tj. osoby które w latach 1944 – 1956 pełniły służbę i były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także w nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, uznając tym samym, że brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił również, że przepis art. 21 ust. 3 ustawy kombatanckiej, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji pozbawiającej skarżącego uprawnień kombatanckich, nie przewidywał możliwości nie stosowania sankcji wynikającej z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a wobec osób, które podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w strukturach, jednostkach i na stanowiskach, o których mowa w art. 2 pkt 4 lit. a i b wykonywały zadania wyłącznie nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Możliwość taka wynikała z przepisu art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy kombatanckiej, do czasu uchylenia przez art. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 4 marca 1999 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 77 poz. 862 ). Przepis ten przestał obowiązywać z dniem 9 października 1999 r. Jak powyżej wskazano, możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej została przewidziana w art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ). Stosownie do art. 154 decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 kpa jest, jak powyżej wskazano, postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania zwykłego ( rozpoznawczego ) - nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą ( uchyleniem ) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej. Przepis ten rozstrzygnięcie sprawy pozostawiają uznaniu organu administracji. Tryb postępowania przewidziany w art. 154 kpa służy organom administracji do usuwania takich decyzji ostatecznych, które organy te uważają za niecelowe bądź sprzeczne z przyjętą linią orzecznictwa w sprawach danego rodzaju. Pojęcie interesu społecznego lub słusznego interesu strony nie zostało zdefiniowane ustawowo; są to zatem pojęcia, którym treść nadaje organ orzekający. Przy rozpatrzeniu sprawy organ winien mieć na względzie, iż chodzi o słuszny interes strony, a więc interes godny ochrony, interes nie stojący w sprzeczności ani z prawem, ani z zasadami współżycia społecznego. Niewątpliwie nie leży w interesie społecznym przywrócenie uprawnień kombatanckich osobie, która je utraciła w związku z zatrudnieniem ( nawet krótkotrwałym ) w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, a więc w organach związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Także słuszny interes strony nie może się sprowadzać do obchodzenia przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Za uchyleniem decyzji pozbawiającej skarżącego uprawnień kombatanckich nie mogą więc przemawiać takie okoliczności jak podeszły wiek, zły stan zdrowia oraz przedstawiane zasługi w różnych dziedzinach życia społecznego. Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.