IV SA/Wr 918/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska (spraw.) Sędziowie Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak Protokolant: Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania żołnierza za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu matkę stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 127 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002r. Nr 21, poz. 205 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego Prezydent Miasta G., po rozpatrzeniu podania żołnierza S. T., odbywającego od dnia [...] r. zasadniczą służbę wojskową w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych w P., nie uznał go za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu matkę, J.T.. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż matka żołnierza jest wdową, która nie pracuje i nie posiada żadnych dochodów. Podał, iż zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nadto stwierdził, że wyżej wymieniona pobierała zasiłek z tytułu pozostawania bez pracy w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. Zasiłek zaś utraciła z powodu upływu okresu jego pobierania. W toku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że J. T. jest matką jeszcze jednego syna - T. A., urodzonego w [...] r., zameldowanego wraz z nią w G., przy ulicy N. [...] oraz, że ze złożonego przez S. T. podania wynika, iż brat studiuje i mieszka we W.. Jednakże w dokumentach Działu Ewidencji Urzędu Miejskiego w G. brak informacji o jego zameldowaniu czasowym we W.. W uzasadnieniu niniejszej decyzji stwierdził również, że żołnierz przed powołaniem do służby wojskowej pracował na - etatu i osiągał wynagrodzenie brutto w wysokości [...] złotych miesięcznie. Mając powyższe na względzie organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 128 ust. 3 cytowanej na wstępie ustawy, nie można uznać za pozostających na wyłącznym utrzymaniu żołnierza osób, jeżeli utraciły prawo do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, z wyjątkiem żony żołnierza. Ponieważ zaś J. T. pobierała przez okres dwunastu miesięcy zasiłek dla bezrobotnych, orzeczono o nieuznaniu S. T. za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu matkę. Odwołanie od niniejszej decyzji wniosła J. T. w którym zakwestionowała zapadłe rozstrzygnięcie. Wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i uznanie syna za "jedynego żywiciela rodziny (matki)". Podniosła, iż wydana decyzja nie posiada konkretnego uzasadnienia, co "powoduje brak uznania syna za jedynego żywiciela rodziny". Zarzuciła, iż pracownik organu, który wydał zaskarżoną decyzję udzielił informacji, bez zapoznania się ze sprawą, że "podanie będzie rozpatrzone negatywnie". Ponadto nakreśliła szczegółowo swą sytuację rodzinną, podając, iż w okresie poprzedzającym odbywanie służby wojskowej przez syna była na jego utrzymaniu oraz, że starszy syn w żaden sposób nie jest w stanie jej pomóc, gdyż studiuje i sam musi sobie radzić. W odwołaniu podniosła, że prosi jedynie o "zasiłek przysługujący matce żołnierza - jako jedynego żywiciela", nie zaś o rzeczy niemożliwe. J. T. zaznaczyła nadto, że jest osobą schorowaną. Rozpatrując odwołanie Wojewoda D. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 128 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002r. Nr 21, poz. 205 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji . W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że powołał art. 128 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, który stanowi, że członkami rodziny żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową, pozostającymi na jego wyłącznym utrzymaniu, są jego żona, dzieci, rodzice oraz osoby względem których żołnierza obciąża obowiązek alimentacyjny, o ile zgodnie z zapisem ust. 3 osoby te nie utraciły prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania. Nadto organ drugiej instancji przywołał, iż zgodnie z zaświadczeniem Powiatowego Urzędu Pracy w G. Nr [...] z dnia [...] r. J.T. utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, nie można było uznać S. T. za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu matkę. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie. Na niniejszą decyzję, w imieniu syna, J. T. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której wniosła o ponowne, dokładne zapoznanie się z wcześniej złożoną dokumentacją w sprawie uznania jej syna, odbywającego służbę wojskową, za jedynego żywiciela rodziny, posiadającego na utrzymaniu matkę. W skardze podniosła, że od kilku lat nie pobiera żadnego zasiłku, a informacje podawane przez Urząd Pracy są nieprawdziwe. Ponadto przedstawiła dokładnie swą sytuację rodzinną i zarzuciła, iż "urzędy" "przeciągają" okres załatwienia sprawy. W związku z powyższym J.T. wniosła o "pozytywny werdykt w tej sprawie" i przedstawiła zaświadczenie z Urzędu Pracy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz fakt, iż J. T. nie wnosi do sprawy żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na jej zmianę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w art. 3 § 1 stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1 - 7 i w § 3, a także na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 omawianej ustawy. Kontrola ta obejmuje badanie zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zgodnie z art. 145 § 1 cytowanej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przepis art. 127 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002r. Nr 21, poz. 205 ze zm.) mówi, że decyzję wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) doręcza się osobie, która wniosła podanie, wraz z uzasadnieniem. Akta niniejszej sprawy dowodzą, iż podanie o uznanie za jedynego żywiciela rodziny wniósł S. T., jak i to, że wydana w wyniku rozpatrzenia tego podania decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. została doręczona wyżej wymienionemu (w myśl powołanego wcześniej przepisu ustawy). Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, za pośrednictwem tegoż, wniosła J. T., nie legitymując się pełnomocnictwem do jego złożenia. W myśl art. 32 kpa strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Zgodnie zaś z art. 33 § 2 pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Tak więc pełnomocnik winien, przy pierwszej czynności procesowej, załączyć do akt sprawy oryginał pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z kolei "organ administracyjny bada z urzędu prawidłowość pełnomocnictwa (orzeczenie NTA z dnia 14 listopada 1927r., Zbiór N. 1302, s. 772) i nie powinien dopuścić do udziału w sprawie osoby, która nie legitymuje się ważnym pełnomocnictwem" (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 322). W rozważanej sprawie organ pierwszej instancji nie dokonał czynności wezwania do usunięcia braku formalnego odwołania przez złożenie pełnomocnictwa i przekazał, w trybie art. 133 kpa, odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu - Wojewodzie D.. Postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości tzn., że może być ono uruchamiane tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej (wniesienia odwołania), co wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 1984r. sygn. akt II SA 2048/03 (ONSA 1984, z. 1, poz.51) stwierdzając, iż "organ odwoławczy nie może działać z urzędu. Dopiero czynność strony, którą jest wniesienie odwołania powoduje, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu odwoławczego". W postępowaniu wstępnym organ odwoławczy z urzędu podejmuje czynności, które mają na celu m.in. zbadanie, czy odwołanie zostało wniesione przez podmiot mający do tego legitymację, a więc, czy wniesienie odwołania w sprawie jest dopuszczalne. Jak wcześniej podkreślono, w niniejszej sprawie, odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. Nr [...] wniosła J. T. nie legitymując się pełnomocnictwem do jego wniesienia (fakt ten potwierdziła ona w dniu [...] r., na rozprawie, składając do protokołu stosowne oświadczenie). Skoro organ pierwszej instancji nie dokonał wezwania do usunięcia braku formalnego odwołania przez złożenie pełnomocnictwa, obowiązkiem organu drugiej instancji, było wezwać J. T. do dokonania tej czynności. Po upływie zaś terminu zakreślonego na jej dokonanie, podjąć przewidziane przepisami prawa czynności. Tymczasem organ drugiej instancji w dniu [...] r. rozpoznał sprawę merytorycznie, pomimo braku legitymacji procesowej odwołującej się, czym dopuścił się rażącego naruszenia prawa, co w konsekwencji skutkowało stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa orzeczono jak w sentencji. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji z przyczyn wyżej wskazanych (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).