IV SA/Wr 92/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprawie, A.B. skarżąca do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu swojego żądania podała, że samotnie wychowuje chorego syna, którego ojciec nie wypłaca należnych alimentów, natomiast wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z rodzicami. Na ich dochód w łącznej kwocie 6.291,78zł składa się wynagrodzenie za pracę skarżącej, zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie wychowawcze, emerytury jej rodziców oraz wynagrodzenie z umowy zlecenie ojca strony. Wśród miesięcznych wydatków i zobowiązań swojego gospodarstwa domowego skarżąca wskazała kwotę 750 zł wydatków na leczenie, łączną kwotę 2.200 zł rat kredytów hipotecznych i gotówkowego oraz kwotę około 850 zł z tytułu rachunków. W treści dokumentów przesłanych na wezwanie potwierdzenie znajdują oświadczenia zawarte we wniosku. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Stosownie do brzmienia art. 239 § 1 pkt 1) lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W sprawie, przedmiotem skargi A.B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, która stanowi działanie organu w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej, wskazane w powołanym przepisie art. 239 § 1 pkt 1) lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca nie ma zatem z mocy ustawy (podkreślenie referendarza sądowego) obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Dlatego postępowanie dotyczące jej wniosku o przyznanie prawa pomocy w określonym na formularzu wniosku zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowe, i w konsekwencji, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3) w zw. z art. 258 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez budżet Państwa ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawie wykazane zostało bowiem, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia usług profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego sytuacja życiowa skarżącej, tj. samotne wychowywanie chorego dziecka bez wsparcia materialnego ze strony jego ojca, oraz sytuacja materialna jej gospodarstwa domowego, wynikająca z wysokości uzyskiwanych dochodów, braku majątku podlegającego spieniężeniu oraz wysokości wydatków, które dodatkowo generuje wiek i stan zdrowia rodziców i dziecka skarżącej, świadczą o wystąpieniu w sprawie obiektywnego braku możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego (zastępstwa procesowego) i przemawiają za uwzględnieniem rozpoznawanego wniosku. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.