IV SA/Wr 96/24

WyrokWSA we Wrocławiu2024-09-10

Skład orzekający: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba posiadająca ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo posiadanie orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy nie wyklucza możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, jeśli istnieje potencjalna zdolność do pracy w warunkach określonych przepisami o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wnioskodawca, mając taką potencjalną możliwość, spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Wnioskodawca A. R. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, jednocześnie posiadając ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że pobieranie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do sądu wnioskodawca zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, kwestionując błędną wykładnię przepisów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił w całości zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Protokolant: Referent Agnieszka Zych-Zaborska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 6 listopada 2023 r. nr SKO 4103/1026/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla w całości zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. U Z A S A D N I E N I E Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. A. R. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką (dalej także: osoba wymagająca opieki). Wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Świdnicy (dalej: organ pierwszej instancji) decyzją odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia. Jako podstawę prawną decyzji podano art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm. - dalej: u.ś.r.). W ocenie organu, matki wnioskodawcy nie można przypisać do katalogu osób, na które może być pobierane świadczenie pielęgnacyjne, gdyż przedłożone orzeczenie lekarza orzecznika ZUS potwierdza jej niepełnosprawność od 73-go roku życia, tj. po ukończeniu przez nią 18-go lub 25-go roku życia. Wnioskodawca ma nadto przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Od ww. decyzji strona wniosła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: Kolegium, SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium dostrzegło, że błędnie podaje w uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji, że wnioskodawca uprawniony jest do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, gdyż nie znajduje to potwierdzenia w dokumentach zgromadzonych w sprawie. Stwierdziło, że pobiera on rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Dowodziło, że renta z tytułu niezdolności do pracy w powszechnym systemie emerytalnym, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251 ze zm. - dalej: u.e.r.F.U.S.) przysługuje osobie, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Jeżeli osoba utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy jest osobą całkowicie niezdolną do pracy (art. 12 ust. 2), a jeżeli utraciła w znacznym stopniu zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji jest osobą częściowo niezdolną do pracy (art. 12 ust. 3). Zdaniem SKO, okolicznością nie budzącą w sprawie wątpliwości jest fakt sprawowania przez wnioskodawcę opieki nad wymagającą całodobowej pomocy matką. Niemniej - w ocenie SKO - posiadając ustaloną rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, wnioskodawca nie spełnia przesłanki koniecznej, warunkującej możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. niepodejmowania albo rezygnacji z zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności. W świetle bowiem przepisów o emeryturach i rentach z FUS, w jego sytuacji nie istnieje możliwość rezygnacji z podejmowania zatrudnienia, skoro w 2009 r. utracił on zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Zatem, jeśli jest on całkowicie (bezwarunkowo) niezdolny do wykonywania pracy, to nie posiada możliwości dokonania wyboru podjęcia lub zaniechania aktywności zawodowej. Odnosząc się do drugiej przesłanki uzasadniającej wydanie decyzji odmownej, a powołanej w skarżonej odwołaniem decyzji, Kolegium orzekło - powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (K 38/13) - że dokonana przez organ pierwszej instancji wykładnia tego przepisu jest błędna, gdyż w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a skoro tak, to w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Wobec tego uznało za niezasadną odmowę przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na przesłankę określoną w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. Kolegium podsumowało, że - niezależnie od powyższego - w związku z tym, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz zaistniała przesłanka negatywna wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., decyzję o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należało utrzymać w mocy. W skardze, skarżący zarzucił naruszenie: 1) prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 9 i art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej: k.p.a.), przez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w konsekwencji przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy nie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych i wydanie decyzji niezgodnej z jego żądaniem; 2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wskutek uznania, że posiadając ustaloną rentę z tytułu niezdolności do pracy, nie spełnia on przesłanki koniecznej do warunkującej możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy w tego typu sytuacjach możliwe jest dokonanie przez uprawnionego wyboru świadczenia, zaś po dokonaniu tegoż wyboru możliwe jest uzupełnienie materiału dowodowego o właściwe dokumenty i wyeliminowanie dotychczasowej negatywnej przesłanki dotyczącej pobierania innego świadczenia, przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych ustawowych przesłanek, co doprowadziło do wydania w sprawie decyzji niezgodnej z żądaniem wnioskodawcy. Tak stawiając zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Uzasadnił swoje stanowisko w sprawie. Stwierdził, że decyzja jest niesłuszna i winna być zmieniona. Dowodził, że zgodnie z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 100 ze zm. - dalej: ustawa o rehabilitacji) zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby, o której mowa w ust. 1 lub 2, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy w przypadkach: przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej (pkt 1); wykonywania pracy zdalnej (pkt 2). Wskazał, że stosownie do art. 5 pkt 1 tej ustawy orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uznał, że decyzja odmawiająca przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest dla niego krzywdząca, gdyż jako faktyczny i jedyny opiekun swojej chorej mamy nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy. Dodał, że sprawuje stałą, bezpośrednią i osobistą opiekę nad mamą oraz pielęgnuje mamę, która jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymaga jego stałej pomocy. Informował, że w związku z powyższym nie jest w stanie pracować zawodowo, czy podjąć żadnej dorywczej, jak i zdalnej pracy. Zaznaczył, że stan zdrowia mamy nie jest przez organ kwestionowany, podobnie jak i fakt, iż rzeczywiście sprawuje on opiekę nad mamą. Problem stanowi zdaniem organu to, że posiada niezdolność do pracy i pobiera z tego tytułu rentę. Swoje stanowisko skarżący wsparł orzeczeniami sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy skarżący spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką w sytuacji, gdy ma on ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Odnośnie tożsamej, co sporna w niniejszej sprawie, kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) w wyroku z 2 czerwca 2023 r. (I OSK 1369/22; LEX nr 3587330). Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela w całości stanowisko NSA wyrażone w tym wyroku. Tezy i twierdzenia w nim zawarte, jako szczególnie trafne, tutejszy Sąd obszernie przywoła niżej, przyjmując je za własne. Podstawą decyzji odmownej była kwestia pobierania przez skarżącego świadczenia rentowego oraz legitymowaniem się przez niego orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o trwałej i całkowitej niezdolności do pracy. Na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy u.ś.r., która to ustawa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Zauważyć trzeba, że powyższy przepis, w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego podmiotów mających ustaloną rentę z tytułu niezdolności do pracy, był przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny (dalej: TK, Trybunał) w wyroku z 26 czerwca 2019 r. (SK 2/17; OTK-A 2019/36). TK uznał przepis ten za niekonstytucyjny jedynie w zakresie pozbawienia prawa do świadczenia podmiotów mających przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Badając konstytucyjność art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Trybunał zważył, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują one zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie TK dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. W konsekwencji Trybunał uznał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Powyższy wyrok TK ma charakter zakresowy. Należy do orzeczeń, w sentencji których TK stwierdza zgodność albo niezgodność z konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, czasowym lub przedmiotowym) zakresie jego zastosowania. W przypadku wyroków zakresowych mamy do czynienia z przypisaniem atrybutu konstytucyjności lub niekonstytucyjności nie całej jednostce redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jej określonemu fragmentowi, a dokładnie pewnej normie prawnej, którą można w całości lub części dekodować z określonego przepisu prawnego (zob. T. Woś, Wyroki interpretacyjne i zakresowe w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Studia Iuridica Lublinensia, rok XXV, 2016, s. 990). Wydając wyrok zakresowy Trybunał nie orzeka o niezgodności z Konstytucją całej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jego fragmentu. W tym zakresie przepis nadal istnieje, ale "skutkiem wydania orzeczenia zakresowego przez Trybunał Konstytucyjny jest uznanie, w jaki sposób badanych przepisów interpretować nie wolno (orzeczenie negatywne) albo jak je interpretować należy (orzeczenie afirmatywne) przy stosowaniu prawa, tzn. uzyskanie na ich podstawie jakich norm prawnych odpowiadających rezultatom interpretacyjnym mieszczącym się we wskazanym w orzeczeniu zakresie będzie sprzeczne z Konstytucją albo z nią zgodne" (zob. K. Osajda, Koncepcja orzeczenia zakresowego a wątpliwości na tle skutków orzeczeń TK (w:) Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa red. M. Bernatt, J. Królikowski, M. Ziółkowski, Warszawa 2013, s. 297). W orzecznictwie NSA utrwalił się już pogląd, zgodnie z którym, w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego w stopniu znacznym członka rodziny przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentownego bądź emerytalnego, istnieje możliwość wyboru przez wnioskodawcę jednego z tych świadczeń. Dlatego też Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska Kolegium, które przyjęło, że okoliczność pobierania przez skarżącego renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną matkę. Zgodzić się zatem należy ze skarżącym, że orzeczona całkowita niezdolność do pracy, na podstawie przepisów u.e.r.F.U.S., nie wyklucza sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i ubiegania się z tego tytułu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Potwierdzają to także przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie art. 17 ust. 1a pkt 1 in fine, pkt 2 in fine i pkt 3 in fine u.ś.r. oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) in fine u.ś.r., z których wynika, że dopiero legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. według terminologii u.F.U.S.: orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji (por. art. 3 pkt 21 lit. b) u.ś.r.), wyklucza z kręgu osób mogących, zdaniem ustawodawcy, sprawować opiekę nad niepełnosprawnym i ubiegać się oświadczenie pielęgnacyjne z tego tytułu oraz skutkuje przejściem tego uprawnienia na inne osoby (zwykle: zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności). Podnieść również należy, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Z kolei art. 5 pkt 2 tej ustawy stanowi, że orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy wymienionej w pkt 1 (tj. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 12 u.e.r.F.U.S. niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (ust. 1). Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (ust. 2). Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (ust. 3). Od zasady wskazanej w art. 12 ust. 2 ww. ustawy przewidziany został wyjątek. Zgodnie z art. 13 ust. 4 u.e.r.F.U.S., zachowanie zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy. Oznacza to, że możliwość uznania całkowitej niezdolności do pracy jest wykluczona przy zachowaniu choćby ograniczonej zdolności do pracy, ale jedynie w tzw. normalnych (otwartych) warunkach pracy. Konieczność odniesienia się do normalnych (typowych) warunków pracy można uznać za pogląd utrwalony w piśmiennictwie (zob. T. Bińczycka-Majewska, Wokół projektu zmian prawa rentowego, PiZS 1995 nr 5, s. 3; W. Koczur, Orzekanie o niezdolności do pracy dla celów rentowych (w:) B.M. Ćwiertniak (red.), Prawo pracy, ubezpieczenia społeczne, polityka społeczna. Wybrane zagadnienia, Opole 1998 s. 385; H. Pławucka, Niezdolność do pracy w przepisach prawa emerytalno-rentowego, PiZS 1998, nr 1, s. 4). Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 grudnia 2000 r., II UKN 134/00, OSNAPiUS 2002/15/ 369; z 3 kwietnia 2003 r., II UK 206/02, M.P.Pr. - wkł. 2004 Nr 3, poz. 13; z 7 października 2003 r., II UK 79/03, OSNP 2004/13/234; z 13 października 2009 r., II UK 106/09, LEX nr 558589; z 4 lipca 2013 r., II UK 403/12, LEX nr 1350309). W ocenie Sądu, z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że utrata zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy nie oznacza absolutnej utraty zdolności do wykonywania pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 13 ust. 4 u.e.r.F.U.S.). Możliwość uznania całkowitej niezdolności do pracy jest wykluczona przy zachowaniu choćby ograniczonej zdolności do pracy, ale w tzw. normalnych (otwartych) warunkach pracy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2020 r., II UK 385/18, LEX nr 3080356). Jak wynika z "orzeczenia lekarza orzecznika ZUS" (kopia w aktach sprawy administracyjnej pod poz. 91) z dnia 6 lutego 2009 r., skarżący został uznany za "trwale, całkowicie niezdolnego do pracy". Zgodnie z art. 5 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 u.e.r.F.U.S., jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Według art. 12 ust. 2 u.r.e.F.U.S., całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Nie budzi jednak wątpliwości, że utrata zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy nie oznacza absolutnej utraty zdolności do wykonywania pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji (art. 13 ust. 4 tej ustawy). Wszystko to prowadzi do wniosku, że sam fakt legitymowania się przez skarżącego orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy nie mógł uzasadniać odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący, mając co najmniej potencjalną możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, należy do kręgu osób wskazanych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić zaprezentowaną przez Sąd wykładnię prawa i przedsięwziąć działania mające na celu realizację stanowiska Sądu. Kolegium prawidłowo natomiast uznało (wbrew stanowisku organu pierwszej instancji), że bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje sam moment powstania u matki skarżącego niepełnosprawności. Kolegium szczegółowo uzasadniło swoje stanowisko, które Sąd orzekający w pełni podzielił. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia Kolegium trafnie przyjęło wyrok TK z 21 października 2014 r. (K 38/13). W związku z powyższym za Kolegium trzeba stwierdzić, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został przez organ pierwszej instancji wadliwie zastosowany jako podstawa odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Mając na uwadze powyższe - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. - Sąd orzekł jak sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło