IV SA/Wr 97/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 17 grudnia 2024 r. nr SKO 4101/193/2024 w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją z 12 października 2024 r. (OPS.5102.111000.753.09.24) Burmistrz Stronia Śląskiego, po rozpoznaniu wniosku M. K. (dalej: skarżący) o przyznanie pomocy – na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz przepisów ustawy o pomocy społecznej z 12 marca 2004 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283) i art. 1 ustawy z 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz.U. z 2024 r. poz. 654) – odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi, jaka miała miejsce w dniach 14 i 15 września 2024 r. Niniejsza decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu 16 października 2024 r., który – nieoznaczonym datą – pismem oświadczył, że nie zgadza się z decyzją, którą otrzymał i wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy. Niniejsze pismo skarżącego opatrzone zostało prezentatą Ośrodka Pomocy Społecznej (l.dz. 1234/2024) z dopiskiem "wpłynęło dnia 7 listopada 2024 r.". Postanowieniem z 17 grudnia 2024 r. (SKO 4101/193/2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO) – na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. – stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu SKO przywołało treść przepisów art. 42 i 43 k.p.a., art. 129 § 2 k.p.a. i art. 57 § 1 k.p.a. i wskazało (w szczególności), że pismem z 7 listopada 2024 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji odmawiającej mu przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi. Odwołanie to zostało złożone w Ośrodku Pomocy Społecznej w Stroniu Śląskim w dniu 7 listopada 2024 r. tj. w 22 dniu od dnia doręczenia decyzji. Tym samym, jak uznało SKO, "skoro zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu, zgodnie z 43 k.p.a. w miejscu jego zamieszkania, w dniu 16 października 2024 r., to stosownie do art. 129 § 2 k.p.a. termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w 14 dniu od dnia doręczenia decyzji tj. 30 października 2024 r. SKO podkreśliło, że "skoro strona złożyła odwołanie 7 listopada 2024 r., co potwierdza prezentata Ośrodka Pomocy Społecznej w Stroniu Śląskim z datą wpływu, to złożenie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu do jego wniesiona". Nadto SKO podniosło, że prawidłowo doręczona skarżącemu decyzja zawierała pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do SKO, za pośrednictwem Burmistrza Stronia Śląskiego, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji oraz, że skarżący nie wniósł wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Od niniejszego postanowienia skarżący wywiódł skargę, w której jak wskazał, że "chciałby jeszcze raz przytoczyć powody, dla których nie złożył odwołania do dnia 30 października 2024 r.". Skarżący podniósł, że po otrzymaniu decyzji odmownej udał się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Stronu Śląskim, celem złożenia odwołania w obecności i przy pomocy jednego z pracowników Ośrodka. Zastał kolejkę, a po długim oczekiwaniu został poinformowany, że nie zostanie obsłużony, gdyż pierwszeństwo mają osoby składające wnioski, a nie odwołania. Po odczekaniu kilku dni skarżący ponownie udał się do Ośrodka, celem dokończenia procedury złożenia odwołania, które jak wskazał, ciągle mu przysługiwało, gdyż nie upłynął jeszcze termin 14 dni od dnia doręczenia mu decyzji. Po odczekaniu w kolejce skarżący został przyjęty i wspólnie z pracownikiem zaczął pisać odwołanie, którego jednak nie dokończył, gdyż został poproszony o opuszczenie lokalu (powód: wizyta gości i mediów w Ośrodku). Skarżący zaznaczył, że wówczas to pracownica Ośrodka oświadczyła, że skontaktuje się z nim, celem dokończenia procedury odwołania. Miało to miejsce 28 października, tj. na dwa dni przed upływem terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn, niż te które zostały podniesione w skardze. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepisy art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowią, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a. Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO) z 17 grudnia 2024 r. (SKO 4101/193/2024) stwierdzające – na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. – uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Stronia Śląskiego z 12 października 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi, jaka miała miejsce w dniach 14 i 15 września 2024 r. Skoro zatem przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, czyli akt administracyjny o charakterze procesowym, to kontrola Sądu sprowadza się do ustalenia, czy w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy administracyjnej istniały podstawy do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, czy też nie istniały. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. Niemniej jednak, orzeczenie, o którym mowa w art. 134 k.p.a. winno być oparte na wnikliwej analizie okoliczności danej sprawy, bowiem w istocie zamyka ono stronie możliwość ponownego rozpoznania jej sprawy rozstrzygniętej przez organ pierwszej instancji przez odrębny organ administracji publicznej – czyli realizację zasady dwuinstancyjności postępowania mającą oparcie nie tylko w art. 15 ust. 1 k.p.a., ale przede wszystkim w art. 78 Konstytucji RP. W przypadku wątpliwości co do terminu wniesienia odwołania, czy też niejasności co do sposobu jego wniesienia organ winien zatem podjąć stosowne czynności wyjaśniające. Wydanie orzeczenia w trybie art. 134 k.p.a. winno być zatem poprzedzone bezspornymi ustaleniami w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie kwestionowanego w drodze odwołania rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji oraz w zakresie sposobu i daty wniesienia odwołania od tego orzeczenia. Innymi słowy, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania winno mieć miejsce – dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia – czy termin ustawowy z art. 129 § 2 k.p.a. został przez stronę zachowany (czy też nie), czego zdaniem Sądu zabrakło w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika bowiem z powyższych rozważań – organ orzekając w oparciu o art. 134 k.p.a. – obowiązany jest bowiem ustalić ponad wszelką wątpliwość dwie okoliczności: datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie SKO – zdaniem Sądu – ustaliło jedynie jedną z tych dwóch przesłanek tj. datę doręczenia skarżącemu decyzji Burmistrza Stronie Śląskie z 12 października 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi, jaka miała miejsce w dniach 14 i 15 września 2024 r. SKO przywołując treść art. 42 i 43 k.p.a. prawidłowo bowiem wskazało, że decyzja ta została skutecznie doręczona skarżącemu, w miejscu jego zamieszkania, w dniu 16 października 2024 r., co znajduje zresztą potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy (potwierdzenie odbioru decyzji dołączono do akt administracyjnych sprawy). SKO nie poczyniło natomiast wyjaśnień w zakresie ustalenia rzeczywistej "daty wniesienia przez skarżącego odwołania". Wydając zaś zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania SKO przyjęło, po pierwsze, że skarżący wniósł odwołanie "pismem z 7 listopada 2024 r." A po wtóre, że skoro skarżący złożył "odwołanie 7 listopada 2024 r., co potwierdza prezentata Ośrodka Pomocy Społecznej w Stroniu Śląskim z datą wpływu, to złożenie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu do jego wniesienia", który upłynął z dniem 30 października 2024 r. Tymczasem, ustalenia te, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem (jedynie) pismo (odwołanie), w którym skarżący oświadczył, że nie zgadza się z decyzją, którą otrzymał i wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismo to – wbrew twierdzeniom organu – nie zostało jednak oznaczone żadną datą. Poza tym, z prezentaty Ośrodka Pomocy Społecznej (l.dz. 1234/2024) na którą powołuje się SKO wynika, że pismo to "wpłynęło dnia 7 listopada 2024 r.". Jednocześnie jednak z treści ww. prezentaty nie wynika, czy pismo to skarżący złożył "osobiście" (czy też nie). Poza tym, w aktach sprawy nie ma potwierdzenia nadania tegoż pisma przez skarżącego w Urzędzie Pocztowym, czy też koperty, z której wynikałaby (ewentualna) data jego nadania. Powyższe ustalenia są natomiast kluczowe w sprawie, gdyż jak wynika z regulacji zawartej w art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Decydującym faktem jest zatem data nadania przesyłki, a nie jej otrzymanie przez adresata. Aby móc zatem stwierdzić (tak jak to uczyniło SKO w zaskarżonym postanowieniu), że skarżący faktycznie wniósł odwołanie w dniu 7 listopada 2024 r., czyli po terminie do jego wniesienia, który upływał z dniem 30 października 2024 r. –to uprzednio wyjaśnić należy – w jaki sposób skarżący wniósł to pismo do organu (osobiście, czy nadał je w Urzędzie Pocztowym) i w jakiej dacie to uczynił. Wobec powyższych okoliczności tj. wydania zaskarżonego postanowienia przez SKO bez uprzedniego wyjaśnienia ww. kwestii, postanowienie to, należało zdaniem Sądu, uznać za nieprawidłowe i jako takie wyeliminować z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę SKO zobowiązane będzie uwzględnić ww. uwagi Sądu i stosownie do wyników postępowania wyjaśniającego stwierdzić zachowanie przez skarżącego (lub nie) terminu do złożenia odwołania i dopiero wówczas wydać stosowne rozstrzygnięcie w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd w sentencji wyroku uchylił zaskarżone postanowienie przyjmując za podstawę prawną orzeczenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.