IV SA/Wr 98/10

Wrocław 5 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia .... r. Nr .... w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. umorzyć postępowanie wywołane wniesieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na oznaczoną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. we Wrocławiu w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego. W dniu 18 czerwca 2010 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Uzasadniając wniosek podniósł argumenty nakierowane na zasadność zaskarżonej decyzji i oświadczył, że jest osobą bezrobotną, która nie uzyskuje żadnych dochodów, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i nie ma innych osób na utrzymaniu, Nadto wedle oświadczenia strony nie posiada ona nieruchomości, przedmiotów i papierów wartościowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 245§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)(zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje- stosownie do art. 245 § 2 powołanej wyżej ustawy- zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co wynika z przepisu § 3 art. 245 p.p.s.a.. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt. 1 p.p.s.a.), lub w zakresie częściowym, – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246§1 pkt.2 p.p.s.a). W powołanych przepisach określono przesłanki, które musi spełniać osoba fizyczna wnioskująca o przyznanie prawa pomocy. Brzmienie cytowanych przepisów wskazuje na to, że w razie spełnienia warunków, o których mowa w art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. sąd ma obowiązek przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym ( art. 245 §2) lub częściowym (art. 245 § 3). Przy czym ciężar dowodu w tym zakresie zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. spoczywa na stronie ubiegającej się o prawo pomocy, która musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane w przepisach przesłanki. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę(por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). W takiej sytuacji osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające może zwrócić się o pomoc państwa. Oceniając pod takim kątem przedmiotowy wniosek należy wskazać, że w myśl art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W związku z powyższym postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, co na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. obligowało Sąd do umorzenia postępowania w tym zakresie. Natomiast w pozostałym zakresie wniosek zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżący wykazał, że nie jest w stanie pokryć kosztów pomocy prawnej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Brak jakiegokolwiek dochodu nie pozwala bowiem na zgromadzenie stosownych oszczędności na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Niezależnie od tego ustanowienie dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata uzasadnione jest również treścią składanych do Sądu pism procesowych, w tym również uzasadnieniem przedmiotowego wniosku, co niewątpliwie uwzględnia również jedną z fundamentalnych zasad wyrażonych w art. 45 Konstytucji RP, to jest prawa do sądu. Z tych względów, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji.