IV SA/Wr 98/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka, sędzia NSA Julia Szczygielska, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 maja 2017 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Fizjoterapii z siedzibą we W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego dla studentów uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przedmiotem skargi E. J. (skarżąca) jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Fizjoterapii z s. we W. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego. Decyzja została oparta na podstawie art. 175 ust. 4, art. 177 ust. 4, art. 179 ust. 1, art. 184, art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 8 pkt 1-5, § 10 pkt 2-4, § 11 pkt 1-6, § 12 pkt 1-3, § 13 pkt 1-3, § 14, § 15 pkt 1-3, § 16 pkt 1-7 Regulaminu ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Wyższej Szkoły Fizjoterapii z s. we W. z dnia 30 września 2016 r., dalej: Regulaminu. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej stwierdzono, iż Komisja Stypendialna po ponownym rozpatrzeniu sprawy odmawia przyznania stypendium socjalnego z powodu przekroczenia maksymalnego miesięcznego dochodu netto przypadającego na osobę w rodzinie, który w roku akademickim 2016/2017 wynosi 1000,00 zł (zgodnie z § 12 pkt 1 Regulaminu) W odwołaniu od decyzji Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Fizjoterapii z dnia [...] listopada 2016 r. doręczonej skarżącej 25 listopada 2016 r. skarżąca podkreśla, iż jest osobą samodzielną finansowo zgodnie z § 13 ust. 2 Regulaminu, który brzmi: "Student jest samodzielny finansowo, jeżeli spełnia warunki określone art. 179 w ust. 6 ustawy PS W: 1) ukończył 26. rok życia i nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, 2) pozostaje w związku małżeńskim i nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, 3) ma na utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek i nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, 4) nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców i spełnia jednocześnie następujące warunki: a. posiadał stałe źródło dochodu w ostatnim roku podatkowym, b. posiada stałe źródło dochodu w roku bieżącym, c. jego miesięczny dochód w poprzednim i bieżącym roku podatkowym jest wyższy lub równy 1,15 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i kwoty określonej w art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dn. 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych." Z argumentacji skarżącej wynika, iż spełnia ona warunek określony w § 13 ust. 2 pkt 4 Regulaminu, zatem wykazała dochody za rok bazowy 2015 oraz rok bieżący 2016. Zgodnie z § 14 Regulaminu dochód netto na osobę w rodzinie ustalany jest na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Dochód skarżącej za rok bazowy 2015 został obliczony na podstawie art. 5 ust. 4a. ustawy o świadczeniach rodzinnych: "W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych." W roku bazowym dochód wyniósł 782,65 zł. Dochód za 2015 rok został obliczony na podstawie Zaświadczeń z Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, tj. 10 774,80 zł (dochód) - 1383,00 zł (podatek), - 0,00 zł (składki na ubezpieczenie społeczne) - 0,00 zł (składki na ubezpieczenie zdrowotne) 12 = 782,65 zł. Warto podkreślić, iż z wniosku z dnia 25 października 2016 r. oraz dokumentacji złożonej do wniosku nie wynika, że dochód z roku 2015 był dochodem utraconym. Sposób obliczenia dochodu w roku bieżącym 2016 jest zgodny z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych: w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń". Dochód za 2016 rok został obliczony na podstawie dokumentów o miesięcznym wynagrodzeniu netto od obecnych pracodawców. W roku 2016 skarżąca uzyskała dochód w trzech miejscach: 1) Fitness [...] - praca uzyskana w miesiącu styczniu 2016 r., zatem liczony jest dochód netto za miesiąc luty, tj. 214,00 zł; 2) Fitness [...] Sp. Z o.o. - praca uzyskana w miesiącu kwietniu 2016 r., zatem liczony jest dochód netto za miesiąc maj, tj. 1240,00 zł 3) Lekarsko - Rehabilitacyjna Przychodnia Rodzinna [...] - praca uzyskana w miesiącu lipcu 2016 r., zatem liczony jest dochód netto za miesiąc sierpień, tj. 783,00 zł. Podsumowując dochody z miesięcy po ich uzyskaniu miesięczny dochód netto w roku 2016 wynosi 2237 zł. Jednak z powodu braku wykazania przez skarżącą dochodu z 2015 r. jako utraconego jego wartość została dodana do dochodu z 2015 r. tj. 782,65 zł, zatem łączny miesięczny dochód wyniósł 2237 zł + 782,65 zł = 3019,65 zł. Nawet w przypadku udokumentowania przez skarżącą dochodu z 2015 roku jako utraconego to wciąż miesięczny dochód netto przekracza kwotę 1000 zł. W skardze E. J. wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. Podniosła, iż: 1. Wniosek o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2016/2017 został przez nią złożony w dniu 25 października 2016 r. wraz ze wszystkimi załącznikami: a) Zaświadczenie z US o dochodzie osiągniętym w 2015 roku w wysokości 10 774,80 zł pomniejszony o potrącenia w kwocie 1 383 zł, gdzie dochód netto wyniósł 9 391,80 zł a więc za 1 miesiąc 782,65 zł. Osiągnięte dochody w 2015 roku pochodziły z umów zleceń zawartych na czas określony, które wygasły po okresie ich obowiązywania. Nastąpiła całkowita utrata miejsca pracy a co za tym idzie całkowita utrata dochodu za 2015 rok. W związku z powyższym do podstawy wyliczenia dochodu na okres przyznawania stypendium socjalnego na rok akademicki 2016/2017 ten dochód nie może być wliczony zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych. b) Składając wniosek o udzielenie stypendium socjalnego została wprowadzona w błąd w sekretariacie (przez Panią przyjmującą wniosek), że jeżeli składa wniosek jako student samodzielnie prowadzący gospodarstwo domowe to musi załączyć dochody za 2015 i 2016 rok. Informowała wówczas, że dochody za 2015 rok to są dochody utracone bo już ich nie ma w roku bieżącym. Nie poinformowano jej żeby złożyła odpowiednie oświadczenie o utracie takiego dochodu a wręcz przeciwnie zasugerowano, że chyba dochody za 2016 rok będą nie wystarczające do przyznania stypendium socjalnego. c) Sposób obliczenia dochodu jest niezgodny z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie występuje słowo dochodu bazowego ponieważ został utracony. 2. Dochód za 2016 rok nie może być jeszcze udokumentowany zaświadczeniem z US, bo jeszcze zgodnie z przepisami nie otrzymała PIT 11, na podstawie którego mogłaby rozliczyć się i złożyć zeznanie za 2016 rok. Składając wniosek o stypendium socjalne na rok akademicki 2016/2017 rok: a) Podała dochody uzyskane za 2016 rok z wyszczególnieniem miejsc pracy oraz kwot dochodu na podstawie zawartych umów zleceń i rachunków wystawionych do tych umów. Są to dochody z różnych miejsc pracy, za różne okresy i nie są to umowy powtarzające się. 3. Wyliczona kwota dochodu z decyzji 202/S/2016 z dnia 17 grudnia 2016 roku została ustalona niezgodnie z art 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie podano w punkcie 3, że miesięczny dochód netto w roku 2016 wynosi 2 237,00 zł. Wyliczenie tego dochodu miesięcznego jest nieprawidłowe, można to traktować jako dochód za 2016 rok a nie dochód miesięczny. a) Miesięczny dochód wynosi 2 237,00 zł podzielony przez przyjęte wynagrodzenie z 3 miesięcy. Wtedy średni dochód za 2016 rok wynosi 745 zł 66 gr. Ustalony dochód miesięczny w wysokości 745,66 zł za 2016 rok jest jedynym prawnym i zgodnym z ustawą o świadczeniach rodzinnych i Regulaminie uczelni dochodem do przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2016/2017. Dochód wymagany zgodnie z regulaminem uczelni uprawniający do otrzymania stypendium socjalnego to 1,15% kwoty 645,00 zł. Po przeliczeniu kwota wynosi 742,90 zł. Tak uzyskany dochód stanowi bazę do uzyskanego dochodu za 2016 rok, który wynosi 745,66 zł i nie przekroczył kwoty 1000,00 zł uprawniającego do uzyskania stypendium socjalnego. 4. Składany wniosek o stypendium dotyczy osoby utrzymującej się i prowadzącej samodzielnie gospodarstwo domowe. Wobec powyższego spełnia wszystkie kryteria do przyznania stypendium socjalnego na rok 2016/2017 5. Stwierdza, że jest to wprowadzanie celowe studenta w błąd w zakresie składanych i wymaganych dokumentów oraz prawidłowego dokumentowania wniosków o stypendium przez Wyższą Szkołę Fizjoterapii we W.. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szkoły wniósł o jej oddalenie i w szerokich motywach uzasadnił to stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna choć jej zasadność nie wynika w pełni z argumentów w niej przestawionych. Z przepisów Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Wyższej Szkoły Fizjoterapii z s. we Wrocławiu wynika, że świadczenia, o których mowa w § 1 ust. 1 (m.in. stypendium socjalne – dod. Sądu) są przyznawane na wniosek studenta przez Komisję Stypendialną w formie decyzji (§ 2 ust. 4). Od decyzji Komisji Stypendialnej, o których mowa w § 2 pkt 4, przysługuje prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Odwoławczej Komisji Stypendialnej w terminie czternastu dni od dnia otrzymania decyzji (§ 2 ust. 5). Komisję Stypendialną i Odwoławczą Komisję Stypendialną powołuje rektor na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego (§ 8 ust.1). W skład Komisji Stypendialnej wchodzą: 1) prorektor ds. studenckich, jako przewodniczący komisji; 2) student, jako wiceprzewodniczący komisji; 3) pracownik administracji, zajmujący się sprawami finansowymi; 4) studenci delegowani przez organ samorządu studenckiego (§ 8 ust. 3). W skład Odwoławczej Komisji Stypendialnej wchodzą: 1) prorektor ds. kształcenia, jako przewodniczący komisji; 2) student, jako wiceprzewodniczący komisji; 3) pracownik administracji, zajmujący się sprawami finansowymi; 4) studenci delegowani przez organ samorządu studenckiego (§ 8 ust. 4). Decyzje Komisji Stypendialnej i Odwoławczej Komisji Stypendialnej podejmowane są bezwzględną większością głosów i podpisywane przez przewodniczącego komisji (§ 8 ust. 5). Decyzje, które zakwestionowała skarżąca (I i II instancji) nie wymieniają składu komisji. Nie wiadomo zatem czy organy te orzekały we właściwym składzie. Do akt nie dołączono aktu powołania obu komisji tak jak stanowi § 8 ust. 1 Regulaminu. Nie da się zatem zbadać czy komisje były prawidłowo obsadzone i jak działały. Skoro bowiem organ orzekający w I i II instancji jest organem kolegialnym do decyzji należało dołączyć protokoły z posiedzenia obu komisji rejestrujące jego przebieg. Wyraźnie taką potrzebę wskazuje przepis § 8 ust. 5 Regulaminu, który stanowi o sposobie podejmowania decyzji (bezwzględną większością głosów, podpisywane przez przewodniczącego komisji). Należy tu odnotować, że powyższy Regulamin został wprowadzony zarządzeniem nr [...] Rektora Wyższej Szkoły Fizjoterapii z s. we W. z dnia 30 września 2016 r., na podstawie art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 ze zm.), zatem jego naruszenie, zwłaszcza w powyższej sprawie, w części proceduralnej, stanowi uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analizując obydwie decyzji zauważa się nadto, że składają się one z części sporządzonych pismem maszynowym (komputerowym) uzupełnianych ręcznie – tak są wpisywane np.: dochód miesięczny netto na osobę w rodzinie w roku bazowym 2015 i w roku 2016. Podobne uwagi należy odnieść do decyzji ostatecznej w której datę wniosku skarżącej jak i nr decyzji I instancji odnotowuje się pismem ręcznym. Może to budzić wątpliwości czy sprawa w I i II instancji była rozpatrzona z uwzględnieniem okoliczności odnoszących się ściśle do tej sprawy, czy też komisje korzystały z opracowanego wzoru stosowanego do wielu spraw. W odwołaniu bowiem od decyzji I instancji skarżąca podniosła, że z wyliczeń wynika, że jej dochód za 2015 r. wyniósł 782,65 zł natomiast w 2016 r. – 3019,65 zł. Nie wiadomo jej skąd bierze się ta kwota. Dochód za 2015 r. powinien być potraktowany jako dochód utracony ponieważ dochód ten nie występuje w roku bieżącym. W 2016 r. dochód w miesiącach I-IX wyniósł średnio około 990 zł miesięcznie, co udokumentowała składając wniosek. Skąd zatem dochód przekraczający 3000 zł. Odniosła się następnie do tego co to jest utrata dochodu cytując art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uwaga skarżącej zamieszczona w odwołaniu, że nie wyjaśniono jej skąd się wzięła kwota dochodu za 2016 r. przekraczająca 3000 zł, może zatem wprost odnosić się do tego co Sąd stwierdził wcześniej odnośnie sposobu sporządzenia uzasadnienia decyzji I instancji. W decyzji ostatecznej natomiast Komisja Odwoławcza wytyka skarżącej, iż nie wykazała dochodu z 2015 r. jako utraconego jednak to rzeczą Komisji było dokładnie ustalić dochód skarżącej zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zrozumiałe jest, że winno się to odbyć z udziałem skarżącej. Zwłaszcza, że w odwołaniu powołuje się ona na kategorię dochodu utraconego, a więc zarzut, że nie podała dochodu utraconego nie może się ostać. Reasumując: postępowanie administracyjne powinna przeprowadzić w tej sprawie Komisja Stypendialna prawidłowo obsadzona, a przebieg jej posiedzenia (ń) powinien być zaprotokołowany i protokół włączony do materiałów sprawy. Najistotniejsza zaś okoliczność dotycząca wysokości dochodu powinna zostać ustalona przez Komisję z udziałem skarżącej, po czym Komisja winna szczegółowo odnieść się do zarzutów wnioskodawczyni jeśli takie zgłosi. W końcu stwierdzić należy, iż szczegółowe rozważania w przedmiocie sprawy Komisja Stypendialna II instancji przedstawiła w odpowiedzi na skargę. Pismo to jednak nie może uzupełniać, ani zastępować decyzji administracyjnej, szczególnie zaś jej uzasadnienia, toteż w rozważaniach swoich Sąd się do nich nie odnosił. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało więc orzec jak w sentencji wyroku. Sąd nie zasądził na rzecz skarżącej kosztów postępowania gdyż kosztów tych skarżąca nie określiła, a postępowanie było wolne od wpisu sądowego od skargi. H.B.6.06.2017 r.