IV SAB/Wr 1/14

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat, ustanowionej z urzędu, B. W., o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi A. B. na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wypłatę stypendium [...] postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. adwokat, ustanowionej z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości 120 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 27,60 zł, czyli ogółem 147,60 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 września 2013 r. sygn. akt IV SO/Wr 24/13 przyznano skarżącemu przed wszczęciem postępowania sądowego w niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka we W. dnia [...] wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokat B. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SAB/Wr 1/14 zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego. W wyroku tym zasądzono na rzecz adwokat z urzędu wynagrodzenie za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 295,20 zł (wynagrodzenie 240 zł powiększone o podatek VAT 55,20 zł). Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł organ administracji. Skarga ta została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2014 r. (pkt I sentencji). Odpis skargi kasacyjnej został przesłany przez Sąd wyżej wymienionemu pełnomocnikowi z urzędu i doręczony temu pełnomocnikowi w dniu 23 września 2014 r. Następnie pismem z dnia 2 października 2014 r., złożonym w Sądzie następnego dnia, adwokat z urzędu sporządziła odpowiedź na powyższą skargę kasacyjną. W piśmie tym podała, że opłaty nie zostały opłacone w całości. Kolejnym pismem z dnia 13 listopada 2014 r. adwokat z urzędu wniosła o wydanie postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, według norm przepisanych. W piśmie tym dodała, że czynność polegająca na sporządzeniu odwiedzi na skargę kasacyjną jest działaniem w imieniu skarżącego i mieści się ramach nieopłaconej pomocy prawnej. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sadowego z dnia 18 listopada 2014 r. adwokata z urzędu pismem z dnia 4 grudnia 2014 r. oświadczyła, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej z tytułu wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną nie zostały również opłacone w części. Dodała, że koszty te nie zostały zatem opłacone w całości jak i w części. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). Przepis § 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego rozporządzenia stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Przepis art. 179 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje dla strony, która nie wniosła skargi kasacyjnej, możliwość wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedzi na skargę kasacyjną w terminie 14 dni dnia doręczenia jej skargi kasacyjnej. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż pełnomocnik ustanowiona z urzędu dla skarżącego, pismem z dnia 2 października 2014 r. sporządziła i wniosła odpowiedź na skargę kasacyjną organu. W piśmie tym oraz w kolejnym z dnia 13 listopada 2014 r. wniosła o przyznanie jej wynagrodzenia za wykonanie tej czynności. Rozpoznając wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenia i i wniesienie odpowiedź na skargę kasacyjną organu wskazać należy, że w uchwale NSA z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt FPS 4/12 stwierdzono, że wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazuje, że swym charakterem najbardziej zbliżona jest do czynności sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Bez wniesienia skargi kasacyjnej nie ma podstawy prawnej do sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na nią. Podobnie jak skarga kasacyjna, zawiera argumentację odnośnie do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Jej celem jest, podobnie jak w przypadku skargi kasacyjnej, uzyskanie dla strony korzystnego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji. Przyjąć w związku z tym należy, że za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną profesjonalnemu pełnomocnikowi przysługuje opłata (stawka minimalna) jak za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Z uchwały tej wynika, że rolą rozporządzeń wykonawczych regulujących stawki opłat pełnomocników z urzędu, w tym także rozporządzenia powołanego w niniejszej sprawie, jest wyczerpujące określenie wysokości opłat (stawek) za poszczególne czynności, a nie wyczerpujące określenie tych czynności Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale tej podzielił w związku z tym pogląd wyrażony przez M. Bogusza, że przedmiotem regulacji poszczególnych rozporządzeń wykonawczych jest wprowadzenie limitów co do wysokości opłat za czynność, a nie limitów co do rodzaju spraw i czynności, za które przysługują opłaty (por. M. Bogusz, Glosa do postanowienia NSA z 16 czerwca 2004 r., FSK 93/2004, Koszty pomocy prawnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, GSP Prz. Orz. 2005, nr 1-2, str. 17-22). Wynagrodzenie adwokata, który prowadził sprawę w I instancji, za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną organu administracji, wynosi zatem 50% stawki minimalnej, o której mowa w § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " powołanego rozporządzenia, czyli 120 zł, skoro stawka minimalna określona w § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" rozporządzenia wynosi 240 zł (50 % x 240 zł=120). Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną organu administracji - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 147,60 zł (wynagrodzenie: 120 zł + podatek VAT: 27,60 zł =147,60 zł). Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" i § 19 pkt 1 oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.