IV SAB/Wr 1006/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi: A. S. na przewlekłe prowadzenie postepowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oddala skargę w całości. Skargą z 12 IX 2024 r. A. S. (obywatel U.) zarzucił Wojewodzie Dolnośląskiemu przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Jak wynika ze skargi oraz akt administracyjnych, w dniu 4 I 2024 r. wpłynął do wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Pismem z 2 V 2024 r. wojewoda wyznaczył stronie skarżącej termin osobistego stawiennictwa (na 27 V 2024 r.) i wezwał go do przedłożenia w terminie 30 dni dodatkowych dokumentów. Strona skarżąca stawiła się w wyznaczonym dniu oraz przedłożyła dokumenty, które dodatkowo uzupełniła w dniu 24 VI 2024 r. Wojewoda, pismem z 9 VII 2024 r., wystąpił do właściwych służb celem umożliwienia im zajęcia stanowiska w sprawie. Strona, pismem z 25 VII 2024 r., złożyła ponaglenie. Mając powyższe okoliczności na względzie w skardze zażądano: stwierdzenia przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązania wojewody do wydania decyzji w terminie 14 dni, przyznania sumy pieniężnej w kwocie 15 000 zł, rozpatrzenia skargi w trybie uproszczonym oraz zasądzenia kosztów postępowania. Strona skarżąca podniosła, że nie przyjechała do Polski w związku z wojną na Ukrainie dlatego nie mają w jej przypadku zastosowania regulacje wstrzymujące bieg terminów załatwienia sprawy przewidziane w art. 100 c i art. 100d ustawy z 12 III 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103, ze zm.), dalej "ustawa pomocowa". Intencją strony jest uzyskanie prejudykatu umożliwiającego dochodzenie odszkodowania za szkody wyrządzone przewlekłością wojewody. W ocenie strony skarżącej regulacje z art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej mają charakter niekonstytucyjny i dyskryminujący cudzoziemców, którzy, w przeciwieństwie do obywateli Polski, nie mogą kwestionować przewlekłości i bezczynności organów administracji. Strona skarżąca zamierza zakwestionować taki stan rzeczy do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka podnosząc przy okazji niejednolitość orzecznictwa sądów administracyjnych w tych sprawach i udział w składach orzekających sędziów "powoływanych przez neoKRS". W odpowiedzi na skargę wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując, że terminy załatwienia sprawy zostały zawieszone na mocy ustawy pomocowej. Podniesiono także, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Podstawą prawną skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.) - dalej jako "ppsa", z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej. W okolicznościach niniejszej sprawy należało jednak uwzględnić obowiązujące od dnia 24 II 2022 r. przepisy ustawy pomocowej. Postępowanie administracyjne zostało bowiem wszczęte w dniu 4 I 2024 r., tj. w dniu wpływu wniosku do wojewody, a więc w okresie obowiązywania powołanej ustawy. Jak wynika z art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej, w okresie do dnia 30 IX 2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zarazem zgodnie z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy pomocowej, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1 (a więc m.in. w sprawach zezwoleń na pobyt czasowy), lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1 (a więc do dnia 30 IX 2025 r.), nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Okoliczność złożenia wniosku o udzielnie zezwolenia w czasie zawieszenia terminów dla załatwienia tych spraw, wyklucza możliwość stwierdzenia bezczynności czy przewlekłości organu. Skoro bowiem nie biegnie ustawowy termin załatwienia sprawy, nie sposób uznać, że w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia sprawy lub bezczynności (podobnie WSA we Wrocławiu w wyroku z 16 III 2023 r., II SAB/Wr 1466/22, publ. CBOSA). Jak wynika z akt administracyjnych, ostatni wjazd strony skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium U. miał miejsce w dniu 4 IX 2017 r., a więc jeszcze przed wybuchem wojny na Ukrainie. Nie jest to jednak okoliczność, która powodowałoby, że przepisy ustawy pomocowej nie znajdują zastosowania. Ustawa pomocowa reguluje także prawa i obowiązki obywateli Ukrainy, którzy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przebywali przed rozpoczęciem działań wojennych (zob. m.in. art. 42 i art. 42a ustawy pomocowej). Ustawa pomocowa tymczasowo legalizuje pobyt takich osób ipso iure zezwalając im jednocześnie na pracę i prowadzenie działalności gospodarczej (art. 22 i art. 23 ustawy pomocowej), w związku z czym nie mają one obowiązku niezwłocznego uzyskania zezwolenia pobytowego. Przepisy z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy pomocowej należy więc odczytywać w świetle całokształtu regulacji zawartej w tej ustawie, która z jednej strony wprawdzie ogranicza prawo strony do niezwłocznego załatwienia sprawy zezwolenia pobytowego, z drugiej zaś, przyznaje stronie ex lege szereg uprawnień, które wcześniej wymagały uzyskania takiego zezwolenia. Strona skarżąca uprawniona jest oczywiście do dochodzenia odszkodowania oraz wywodzenia skarg do Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jednak taka perspektywa (zapowiedź) nie może mieć znaczenia dla kierunku wykładni przepisów prawa przyjętego przez tutejszy Sąd. Sąd naturalnie ma świadomość rozbieżności orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie stosowania art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej, jednak dotyczyły one cudzoziemców niebędących obywatelami Ukrainy, a nie obywateli Ukrainy – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Co do kwestii statusu sędziów, to stronie skarżącej przysługiwały środki służące weryfikacji tego statusu określone w art. 5a ustawy z dnia 25 VII 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Strona z tych środków nie skorzystała. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że w związku z przewidzianym w ustawie pomocowej zawieszeniem biegu terminów załatwienia sprawy z wniosku strony skarżącej oraz zakazem wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, skargę należało oddalić w całości na zasadzie art. 151 ppsa. Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa.