IV SAB/Wr 1081/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi T. z/s w T. na bezczynność Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bierutowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 10 listopada 2022 r. I. stwierdza, że Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bierutowie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej z 10 listopada 2022 r. oraz że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy; III. dalej idącą skargę oddala; IV. zasądza od Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bierutowie na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n. Strona skarżąca (T. z/s w T.) skierowała - 10 listopada 2022 r., za pośrednictwem poczty e-mail - do Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bierutowie (dalej: Kierownik OPS, organ) wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Wnioskowała o kopie/skany umów na realizację specjalistycznych usług opiekuńczych, zawartych pomiędzy Miastem i Gminą Bierutów a firmą P. w O. do 6 wskazanych przez nią zadań ofertowych i kopię/skan protokołu z przeprowadzonego rozeznania rynku do wyszczególnionego zapytania ofertowego. W dniu 25 listopada 2022 r. skarżąca złożyła skargę na bezczynność Kierownika OPS związaną z nieudostępnieniem w/w informacji publicznej. Zarzuciła naruszenie art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm. - dalej: u.d.i.p.) oraz art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Wniosła o nakazanie organowi udostępnienia informacji publicznej w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku, zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, nałożenie na organ grzywny za nieprzestrzeganie ustawowych terminów ustanowionych na udostępnienie informacji publicznej oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Krótko uzasadniła swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę Kierownik OPS wniósł o jej oddalenie w całości, jako oczywiście niezasadnej. Wnioskował o przeprowadzenie dowodów i zasądzenie na jego rzecz od skarżącej kosztów postępowania. Uzasadniał, że wpływ na uchybienie terminowi do udzielenia informacji publicznej miała konieczność zwrócenia się do Kancelarii Ochrony Danych Osobowych z zapytaniem, czy umowy cywilnoprawne, których udostępnienia zażądał wnioskodawca, stanowią informację publiczną. Podał, że informację zwrotną potwierdzającą, że umowy stanowią informację publiczną, otrzymał 23 listopada 2022 r. Dalej Kierownik OPS wskazał, że 25 listopada 2022 r. (piątek), tj. jeden dzień po upływie terminu do udzielenia informacji publicznej, skarżąca - za pośrednictwem poczty elektronicznej - wezwała go do niezwłocznego udostępnienia informacji. Dodał, że w tym dniu w M-GOPS miała miejsce awaria sprzętu (kserokopiarki), co uniemożliwiło zeskanowanie dokumentów, o które wnioskowała skarżąca. Zauważył, że 28 listopada 2022 r. (poniedziałek) o godz. 8:07, tj. cztery dni po upływie terminu ustawowego określonego w art. 14 u.d.i.p., wysłał na adres poczty elektronicznej skarżącej przeprosiny wraz z informacją, że nowelizacja ustawy o dodatku węglowym spowodowała konieczność zaangażowania wszystkich pracowników M-GOPS do rozpoznawania wniosków o ten dodatek (zapewnił przy tym, że odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej zostanie udzielona jeszcze tego samego dnia). Podkreślił, że pliki z dokumentami, zgodnie z jej wnioskiem, skarżąca otrzymała 28 listopada 2022 r. o godz. 10:50. Kierownik OPS informował, że wniesioną przez skarżącą 25 listopada 2022 r. skargę na jego bezczynność otrzymał 1 grudnia 2022 r. Wyraził stanowisko, że powyższe daty dowodzą, że skarżąca bezwzględnie nosiła się z zamiarem złożenia skargi, mimo istnienia obiektywnych okoliczności utrudniających udostępnienie jej informacji publicznej w ustawowym terminie. Uznał, iż - na tle przedstawionego stanu faktycznego - nie można zgodzić się ze skarżącą, że podmiot zobowiązany wykazał się bezczynnością. Zaznaczył, że wcześniejsze wnioski skarżącej o udostępnienie informacji publicznej załatwił w ustawowym terminie. Organ podniósł, że skarżąca otrzymała odpowiedź wraz z załącznikami cztery dni po terminie, tj. 28 listopada 2022 r. Zauważył, że w trakcie analizy dokumentów ujawniono, że jednego z żądanych plików dokumentów nie załączono i został on powtórnie wysłany później. Podsumował, że opóźnienie było spowodowane kilkoma składowymi, stanowiącymi przyczyny obiektywne, za które nie ponosi on winy. Skarżąca ustosunkowała się do w/w odpowiedzi. Stwierdziła, że żądaną we wniosku informację publiczną organ udostępnił jej w dwóch transzach, tj. 28 listopada i 14 grudnia 2022 r., tj. po wniesieniu skargi na bezczynność. Podtrzymała skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga na bezczynność organu w sprawie udzielenia skarżącej informacji publicznej okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Pojęcie "bezczynność" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. ("nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1"). Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Wskazać należy, że - w myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Jak wynika z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej przysługuje "każdemu" na zasadach określonych w tej ustawie. Stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności wymienione w pkt 1-5, będące w posiadaniu takich informacji (art. 4 ust. 3). Pojęcie informacji publicznej wyznacza treść art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W myśl tej regulacji, informacją publiczną jest "każda informacja o sprawach publicznych". Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. wymienia przykładowe kategorie informacji publicznej, które z mocy prawa podlegają udostępnieniu. Katalog ten nie jest jednak wyczerpujący. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, jakie zostały wypracowane na tle analizy art. 1 ust. 1 u.d.i.p., jak i precyzującego go art. 6 ust. 1 i 2 w zw. z art. 4 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Podkreśla się, że informacją publiczną są informacje dotyczące wykonywania zadań publicznych, w tym gospodarowania mieniem publicznym, utrwalone na nośniku w formie pisemnej, dźwiękowej, wizualnej lub audiowizualnej. Ustawa przewiduje (wymienione w art. 7 ust. 1 u.d.i.p.) różne sposoby udostępniania informacji publicznej. Jednym z nich jest udostępnianie informacji na wniosek, o czym stanowi art. 10 u.d.i.p. Przechodząc do kwestii związanych z pojęciem bezczynności na gruncie u.d.i.p. należy wskazać, że stan bezczynności podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów organ nie udziela informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia, przy czym dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej; nie informuje wnioskodawcy, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach ustawy (u.d.i.p.), gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej, lub też nie wskazuje, że nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też nie informuje, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); nie odmawia udostępnienia informacji lub nie umarza postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2, stosownie do treści art. 16 u.d.i.p., w formie decyzji administracyjnej lub nie odmawia udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ustawy. Skargę na bezczynność organu w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej można złożyć nie tylko wobec "milczenia" organu, ale również w sytuacji, w której powstał spór między wnioskodawcą a adresatem wniosku, co do charakteru żądanej informacji oraz co do zasad i trybu jej udostępnienia. Strona ma prawo kwestionowania bezczynności organu w przypadku gdy uznaje, że żądane informacje są informacjami publicznymi i powinny być udzielone w trybie wnioskowym na podstawie u.d.i.p. Wówczas Sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną, i czy rzeczywiście wnioskodawca może domagać się jej udostępnienia. Poza sporem w sprawie pozostaje, że spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.), tj. Kierownik OPS był obowiązany do udostępniania informacji publicznej a żądane przez skarżącą informacje stanowiły informację publiczną. Także to, że informacja została udzielona w dwóch transzach, tj. 28 listopada i 14 grudnia 2022 r., czyli już po wniesieniu skargi na bezczynność 25 listopada 2022 r. Do tego dnia Kierownik OPS nie udostępnił skarżącej żądanej informacji publicznej stosownie do przepisów u.d.i.p., nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p., ani też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Pozostawał tym samym w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej z 10 listopada 2022 r. Dlatego też, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I zdanie pierwsze sentencji wyroku. Jednocześnie, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym przesądzono w pkt I zdanie drugie sentencji wyroku. Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W sprawie nie sposób dopatrzyć się w działaniu organu tak rozumianego rażącego naruszenia prawa. Sąd wziął ponadto wzgląd na fakt, że organ udostępnił skarżącej żądaną informację z relatywnie niewielkim przekroczeniem terminu ustawowego. Z uwagi na powyższe, Sąd odstąpił również (nie uwzględnił wniosku strony skarżącej i oddalił jej skargę w tym zakresie na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a.; pkt III sentencji wyroku) od nałożenia na organ grzywny. W świetle okoliczności, że podmiot zobowiązany udzielił skarżącej informacji publicznej po wniesieniu skargi, bezprzedmiotowe stało się postępowanie w sprawie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku. Tym samym, w tej części, należało postępowanie umorzyć na mocy art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt IV) postanowiono zgodnie z art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.