IV SAB/Wr 114/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Rektora Uniwersytetu W. w przedmiocie wyznaczenia terminu obrony postanawia: I odrzucić skargę; II zwrócić skarżącemu J. P. uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 ( sto ) złotych. Uzasadnienie: J. P. (dalej : skarżący, strona) pismem z dnia 27 grudnia 2020 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [..]r. nr [....]w przedmiocie skreślenia z listy studentów, w której zarzucił także bezczynność tego organu w zakresie wyznaczenia terminu obrony pracy magisterskiej. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w terminie złożył pracę magisterską, w trakcie wymiany studenckiej zaliczył 5 przedmiotów i uzyskał 19 punktów ECTS, nie zaliczył natomiast trzech przedmiotów o wartości 10 punktów ECTS. Podkreślił, że nie ma w karcie Erasmusa wymogu uzyskania 30 punktów ECTS na uczelni zagranicznej. Zrealizowanie wszystkich przedmiotów nigdy nie było warunkiem uznania wymiany studenckiej. Łącznie skarżący uzyskał 65 punktów ECTS. Regulamin studiów nakłada wymóg uzyskania 60 punktów ECTS. Zatem skarżący spełnił wszystkie przesłanki dopuszczenia do obrony pracy magisterskiej na dzień 25 września 2020 r. Dziekan swoją bezprawną interpretacją pogorszył sytuację skarżącego, wymagając więcej punktów ECTS niż to wynika z przepisów prawa uczelnianego i powszechnego. Rektor w dniu 7 październiku 2020 r. przyznał rację skarżącemu, uznał zaliczenie roku akademickiego, a także wnioskował o wyznaczenie terminu obrony pracy magisterskiej. Natomiast wyznaczenie terminu obrony przez Dziekana jest fikcyjne, pomimo zawinionego niedopuszczenia przez Dziekana do obrony. Rażące naruszenie prawa przez organ nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla studenta w postaci odwlekania terminu obrony lub pozbawienia statusu studenta. Bezprawne jest wymaganie złożenia przez skarżącego wniosku o wyznaczenie nowego promotora i przechodzenia po raz kolejny całej procedury złożenia pracy dyplomowej. Wymóg złożenia wniosku o nowego promotora stanowi istotną, bezprawną przeszkodę utrudniającą lub wręcz uniemożliwiającą ukończenie studiów. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV opisana na wstępie skarga została rozdzielona na dwie sprawy. Pierwszą zarejestrowano pod sygn. akt IV SA/Wr 130/21 jako skargę strony na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów. W tej sprawie wyrokiem z dnia 11 maja 2021 r. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Drugą sprawę zarejestrowano pod sygn. akt IV SA/Wr 114/21 jako skargę strony na bezczynność organu w przedmiocie wyznaczenia terminu obrony. W odpowiedzi na skargę dotyczącą bezczynności organu w zakresie wyznaczenia terminu obrony pracy magisterskiej organ wskazał, że skarżący kwestionuje tryb postępowania Dziekana i podejmowane przez niego rozstrzygnięcia o charakterze wewnętrznym związane z tokiem studiów nie podlegające reżimowi Kodeksu Postępowania Administracyjnego podejmowane w ramach władztwa zakładowego zatem będące aktem wewnątrzzakładowym, niepodlegającym kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wyznaczenia terminu obrony pracy jest bowiem aktem wewnątrzzakładowym, na który nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, niedopuszczalna jest zatem skarga na bezczynność organu w tym zakresie. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 §3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy innych ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Badając kwestię dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie wyznaczenia terminu obrony pracy magisterskiej należy wyjaśnić, że uczelnia wyższa jest podmiotem działającym w formie zakładu administracyjnego. Jest to jednostka organizacyjna nie będąca organem państwowym ani organem samorządu. Zakłady administracyjne zostały powołane do wykonywania zadań publicznych, przede wszystkim poprzez prowadzenie działalności usługowej i są uprawnione do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji administracji publicznej nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. W zakładzie administracyjnym proces realizacji zadań publicznych przebiega w obrębie szeroko pojętej jego organizacji. Wynika to z faktu, że grupa społeczna złożona z użytkowników zakładu administracyjnego ma zawsze (w danym przedziale czasu) charakter mniej lub bardziej zamknięty (zob. post. NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1583/12, Lex nr 1282161, post. WSA w Rzeszowie z 9 stycznia 2015r., sygn. akt II SA/Rz 535/14,CBOISA). Organy zakładu administracyjnego podejmują wobec jego użytkowników tzw. akty zakładowe, które mogą mieć charakter aktów zewnętrznych jak i wewnętrznych. Akty zakładowe wewnętrzne, co do zasady, nie podlegają kontroli instytucji zewnętrznych wobec uczelni, co wynika z przyznania tym zakładom szerokiej autonomii. Sądowa kontrola aktów organów uczelni uzależniona jest zatem od ustalenia czy jest to decyzja administracyjna podjęta w indywidulanej sprawie studenta. Sprawą indywidulaną użytkownika zakładu publicznego, jakim jest uczelnia wyższa, są takie sytuacje, kiedy rozstrzygnięcie organu uczelni dotyczy sfery praw i obowiązków studenta i - co ważne - wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz. Kontroli sądów administracyjnych nie podlegają bowiem akty zakładowe wewnętrzne, a więc takie, które nie wywołują skutków prawnych poza obszarem działania uczelni wyższej. Wyjaśnić także należy, że ustawodawca nie zdecydował się poddać kontroli sądów administracyjnych wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje mające podstawę prawną w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020 r. poz.85 ze zm.) . Zgodnie z powołaną ustawą w drodze decyzji administracyjnej organy uczelni mają obowiązek rozstrzygać np. w sprawach: przyjęcia na studia (art. 72 ust. 3), stwierdzenie nieważności dyplomu (art. 77 ust. 5) stypendiów (art. 86 ust. 2), skreślenia z listy studentów (art. 108 ust. 3). Z powyższego wynika zatem, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego (por. wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2008 r., II SA/Bk 320/08 CBOISA ), jako że są one decyzjami administracyjnymi. Od takich aktów należy natomiast odróżnić rozstrzygnięcia organów szkoły znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów czy wydanych na jego podstawie uchwałach rady danego wydziału. Skoro nie są to przepisy o charakterze powszechnie obowiązującym, to mogą stanowić one podstawę prawną jedynie rozstrzygnięć związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta, które jednak nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej (nie mają charakteru zewnętrznego).Tego typu aktem jest właśnie określone w § 2 ust 1 uchwały nr 236/IX/2019 Rady Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 23 września 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków ukończenia studiów pierwszego i drugiego stopnia, jednolitych magisterskich oraz formy egzaminu dyplomowego - uprawnienie Dziekana tego Wydziału do wyznaczenia w szczególnych wypadkach innego terminu obrony (poza semestrem letnim).Ten akt organów uczelni jest w istocie czynnością wewnętrzną, skierowaną na wywołanie konkretnych i indywidualnie oznaczonych skutków prawnych, w ramach istniejącego stosunku zakładowego, przy czym sam fakt jego podjęcia bądź nie, jak w przypadku zarzucanej organowi bezczynności w tym zakresie, nie wywiera bezpośredniego skutku na istnienie tego stosunku. Ewidentnie bowiem na sytuację strony wpływ miał dopiero wynik końcowy niniejszego postępowania, np. decyzja o skreśleniu z listy studentów. Dopiero skreślenie z listy studentów ma charakter zewnętrzny i po wyczerpaniu środków zaskarżenia może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Z tego uprawnienia skutecznie skorzystał zaś skarżący w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 130/21. Reasumując, skoro sprawa wyznaczenia innego terminu obrony pracy dyplomowej, jest wyłącznie czynnością/aktem zakładowym wewnętrznym i nie posiada cech aktu administracyjnego: decyzji, postanowienia czy innych aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. i z tego względu nie podlega kontroli sądu administracyjnego, dlatego też niedopuszczalna jest skarga na bezczynność organu w tym zakresie. Wobec powyższego, Sąd - uznając, iż sprawa nie należy do jego właściwości - na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił jak w pkt I sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono w pkt II sentencji postanowienia na podstawie art. 232 §1 pkt. 1 i §2 p.p.s.a.