IV SAB/Wr 1220/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi N. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 5 lipca 2019 r., II. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w załatwieniu wniosku skarżącej, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. oddala dalej idącą skargę, IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 5 lipca 2019 r. wpłynął do Wojewody Dolnośląskiego wniosek N. W. z dnia 4 lipca 2019 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W dniu 9 października 2019 r. i 25 października 2019 r. strona wniosła o przyśpieszenie postępowania w sprawie. W dniu 4 listopada 2019 r. organ wezwał stronę do osobistego stawiennictwa wraz z dokumentem podróży w celu złożenia odcisków linii papilarnych. W dniu 8 listopada 2019 r. strona stawiła się osobiście w organie celem złożenia odcisków linii papilarnych i przedłożyła kopie stron paszportu. W dniu 29 lipca 2020 r. strona poinformowała o zawarciu małżeństwa z obywatelem polskim. W dniu 18 sierpnia 2020 r. organ wyznaczył przewidywany termin załatwienia sprawy na dzień 19 października 2020 r., wezwał stronę do przedłożenia dokumentu uzasadniającego cel pobytu, wystąpił o informację do organów Policji, ABW i Straży Granicznej oraz poinformował stronę o możliwości uzyskania stempla w paszporcie. W dniu 16 września 2020 r. organ otrzymał odpowiedź od organów Policji. W dniu 1 września 2020 r. strona poinformowała o zmianie stanu cywilnego, a w dniu 11 września 2020 r. wniosła o wgląd w akta sprawy. W dniu 12 lutego 2021 r. strona złożyła ponaglenie z dnia 9 lutego 2021 r. na niezałatwienie sprawy w terminie. W dniu 4 czerwca 2021 r. wpłynęła do organu skarga strony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 maja 2021 r. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 12 w związku z art. 35 k.p.a. i wniosła o: - zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, - orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 6.000 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., - zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że suma pieniężna winna zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne oraz zmaganie się z trudnościami. W dniu 29 czerwca 2021 r. organ wezwał stronę do przedłożenia dokumentu tożsamości małżonka, a w dniu 30 czerwca 2021 r. wystąpił do Komendanta Placówki Straży Granicznej w Legnicy o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W dniu 6 lipca 2021 r. organ przesłał ponaglenie do organu wyższego stopnia. W dniu 16 lipca 2021 r. strona nadesłała kopię dowodu osobistego małżonka. W dniu 23 lipca 2021 r. organ otrzymał wywiad środowiskowy od Komendanta Placówki Straży Granicznej w Legnicy. W odpowiedzi na skargę z dnia 29 lipca 2021 r. Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, wskazując że suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego. W dniu 13 września 2021 r. wpłynęła do organu skarga strony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2021 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 12 w związku z art. 35 k.p.a. i wniosła o: - zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, - orzeczenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 6.000 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., - zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W dniu 22 października 2021 r. organ otrzymał postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 6 października 2021 r., uznające ponaglenie za uzasadnione i wyznaczające termin załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2021 r. (nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa). W dniu 19 listopada 2021 r. strona nadesłała korektę wniosku – pobyt czasowy oraz dokumenty do akt sprawy. W odpowiedzi na skargę z dnia 22 listopada 2021 r. Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, wskazując że suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego. W dniu 30 listopada 2021 r. organ wydał decyzję nr SOC-LPI.6151.1.4387.2019.MDZ/PSZ/EL, udzielającą zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 30 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W orzecznictwie przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (vide: wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17, CBOSA). Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Ponadto, zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Zwrócić należy uwagę, że organy administracji publicznej zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. mają wprawdzie obowiązek działać wnikliwie i szybko, ale są również zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Do stwierdzenia przewlekłości nie jest więc wystarczające samo tylko przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. W ocenie Sądu - w realiach rozpoznawanej sprawy - mamy do czynienia z tak rozumianym przewlekłym prowadzeniem postępowania. Mianowicie, z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że skierowany do Wojewody wniosek skarżącej nie został załatwiony w przewidzianym przez prawo terminie, nawet przyjmując termin wydłużony dwumiesięczny - art. 35 § 3 k.p.a. Analiza ta potwierdza, że po otrzymaniu w/w wniosku, po złożeniu przez stronę pism o przyśpieszenie postępowania, organ po 4 miesiącach podjął pierwszą czynność, jaką było wezwanie strony do osobistego stawiennictwa. Następnie organ po upływie kolejnych ponad 9 miesięcy wystąpił do organów Policji, ABW i SG oraz z wezwaniem do strony o dostarczenie dokumentów. Po otrzymaniu ponaglenia i skargi do WSA, organ po upływie kolejnych ponad 10 miesięcy wystosował do strony wezwanie i wystąpił o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Decyzja została wydana po upływie kolejnych 5 miesięcy. W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji podejmuje czynności w sprawie w tak odległych odstępach czasu. Powyższe dowodzi, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania organu w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy okazała się uzasadniona. Zdaniem Sądu - opisany w skardze i wynikający z akt administracyjnych sprawy - sposób postępowania organu w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej jest nie do zaakceptowania. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której organ administracji podejmuje czynności w takich odstępach czasu. Powyższe stanowi, że wystąpiło oczywiste przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, stanowiące naruszenie zasad i terminów określonych w art. 8, art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a. W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt II sentencji wyroku. Z uwagi na fakt, że w dniu 30 listopada 2021 r. została wydana decyzja, udzielająca stronie zezwolenia na pobyt czasowy, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 5 lipca 2019 r. (pkt I sentencji wyroku). Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania i niezakończenie postępowania przez tak długi okres, Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że przewlekłość organu w prowadzonym postępowaniu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Jednakże z uwagi na przyznanie stronie skarżącej przez Sąd sumy pieniężnej w wysokości 1.400 zł w sprawie ze skargi strony na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy (pkt III sentencji wyroku z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SAB/Wr 929/21), sąd oddalił skargę strony w zakresie ponownego przyznania sumy pieniężnej, ponieważ obie skargi dotyczą tego samego postępowania administracyjnego. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt I - III sentencji wyroku. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzono od organu na rzecz skarżącej, której skarga została uwzględniona, zwrot kosztów postępowania (wpis sądowy w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa prawnego 480 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł).