IV SAB/Wr 124/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku adwokata ustanowionego z urzędu M. B. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi Z. R. na bezczynność Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we [...] w przedmiocie publikacji decyzji ostatecznej na wniosek z dnia [...] postanawia: odmówić przyznania od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, adwokatowi ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 grudnia 2013 r. odmówiono pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu adw. M.B. przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że wniosek pełnomocnika z urzędu z dnia [...] o przyznanie wynagrodzenia z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu z dnia 22 października 2013 r. umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o dokonanie wykładni postanowienia Sądu z dnia 10 stycznia 2013 r. odrzucającego skargę (pkt I sentencji) – nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na to, że postanowienie umarzające postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o dokonanie wykładni postanowienia sądu nie podlega zaskarżeniu, gdyż nie jest postanowieniem kończącym postępowanie. Pismem z dnia [...] pełnomocnik z urzędu wniósł sprzeciw od tego postanowienia. W jego uzasadnieniu podniósł, że postanowienie referendarz sądowego zostało oparte o błędną wykładnię art. 173 p.p.s.a. polegającą na przyjęciu, że postanowienie Sądu o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego wydane na podstawie art. 161§ 1 pkt 3 p.p.s.a. nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Wskazał również, że sporządził łącznie dwie opinie o braku podstaw do wniesienia zażalenia oraz dwie opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w tym jedną od wskazanego wyżej postanowienia Sądu z dnia 22 października 2013 r. umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o dokonanie wykładni postanowienia Sądu z dnia 10 stycznia 2013 r. odrzucającego skargę, w którym jako podstawę prawną umorzenia Sąd podał art 16 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Umorzenie postępowania polega na przerwaniu i zakończeniu, w tym również uchyleniu wszystkich czynności podjętych w przedmiotowym postępowaniu, oraz orzeczeniu o dalszym jego nieprowadzeniu (zob. R. Hauser, R. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2013 r. komentarz do art. 161, Legalis). Umorzenie postępowania następuje przez wydanie postanowienia, które podlega obligatoryjnemu uzasadnieniu i doręczeniu stronom. Na postanowienie o umorzeniu postępowania przysługuje skarga kasacyjna. Instytucja umorzenia postępowania ma zastosowanie również do postępowań wpadkowych prowadzonych w ramach postępowań ze skargi na akt lub czynność organu administracji publicznej, ponieważ postępowanie sądowe może stać się bezprzedmiotowe również w części. W ocenie pełnomocnika z urzędu na postanowienie Sądu z dnia 22 października 2013 r. przysługuje skarga kasacyjna, albowiem brak jest przepisu prawnego, który wyłączyłby możliwość skarżenia postanowienia o umorzeniu postępowania sądowego wszczętego wnioskiem o dokonanie wykładni postanowienia. Nie można także zgodzić się z poglądem, że sąd lub referendarz są upoważnieni do oceny, które postanowienie umarzające postępowanie jest zaskarżalne, a które niezaskarżalne. Pełnomocnik z urzędu dodał, że skoro postanowienie to jest zaskarżalne skargą kasacyjną i odpowiada prawu, zobligowany był do sporządzenia opinii braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, co stanowi czynność w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej i uzasadnia przyznanie wynagrodzenia z tytułu jej sporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.); dalej p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona lub adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd (art. 260 p.p.s.a.). W świetle powyższego, wskutek skutecznie wniesionego sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 grudnia 2013 r. odmawiające pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu adw. M B. przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, utraciło moc, zaś wniosek pełnomocnika z urzędu, złożony pismem z dnia 6 grudnia 2013 r., o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z tytułu sporządzenia wspomnianej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - podlega ponownemu rozpoznaniu przez sąd. Zgodnie z art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ). Przepis § 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W ocenie Sądu wniosek pełnomocnika z urzędu z dnia [...] o przyznanie wynagrodzenia z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu z dnia 22 października 2013 r. umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o dokonanie wykładni postanowienia Sądu z dnia 10 stycznia 2013 r. odrzucającego skargę (pkt I sentencji) – nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na to, że postanowienie umarzające postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o dokonanie wykładni postanowienia sądu nie jest, wbrew twierdzeniom pełnomocnika z urzędu zawartym w sprzeciwie, postanowieniem kończącym postępowanie i nie podlega zaskarżeniu. Przez pojęcie "postanowienie kończące postępowanie" należy rozumieć takie, które kończy całe postępowanie lub zamyka drogę do wydania wyroku (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydanie 5, Komentarz, str. 441). Postanowienie umarzające postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte kolejnym wnioskiem o dokonanie wykładni postanowienia sądu jest postanowieniem o charakterze wpadkowym (incydentalnym) prowadzonym w ramach postępowania ze skargi. Od postanowienia tego nie przysługuje zatem prawo do wniesienia skargi kasacyjnej, uregulowanej w art. 173 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że omawiane postanowienie zostało wydane na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wskazane w pkt 1 (skuteczne cofnięcie skargi) i pkt 2 (śmierć strony) tego przepisu. Z bezprzedmiotowością postępowania z innych przyczyn mamy do czynienia w przypadku, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie, przestaje istnieć przedmiot zaskarżenia. Przykładowo postępowanie sądowe staje się bezprzedmiotowe w przypadku wygaśnięcia decyzji będącej przedmiotem skargi. Postanowienie umarzające postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest postanowieniem kończącym postępowanie, gdy bezprzedmiotowość postępowania dotyczy samego przedmiotu zaskarżenia, a więc przedmiotu skargi wniesionej do sądu, zdefiniowanego w art. 3 § 2 p.p.s.a. Dodać trzeba, iż w niniejszej sprawie postanowieniem kończącym postępowanie było postanowienie Sądu z dnia 10 stycznia 2013 r. odrzucające skargę. Od tego postanowienia pełnomocnik z urzędu, pismem z dnia [...], sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, z tytułu której otrzymał wynagrodzenie przyznane postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 kwietnia 2013 r. Postępowanie sądowe może stać się również bezprzedmiotowe z innych przyczyn, o których mowa w art 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. także w części obejmującej np. kolejny wniosek o dokonanie wykładni postanowienia sądu. Skoro od postanowienia sądu umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne w części obejmującej wniosek o dokonanie wykładni postanowienia sądu nie przysługuje żaden środek odwoławczy, w tym prawo do wniesienia skargi kasacyjnej, to tym samym niezasadny jest wniosek o zasądzenie wynagrodzenia z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia takiej skargi. Powyższe potwierdza treść przytoczonego wyżej przepisu § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia, z którego jednoznacznie wynika, że wynagrodzenie przysługuje w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pomoc prawna w postępowaniu przed sądami II instancji w przypadku orzeczeń od których przysługuje prawo do wniesienia skargi kasacyjnej, wymienionych art. 173 § 1 p.p.s.a., polega na sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej albo sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Ponadto z treści art. 194 § 1 pkt 5 p.p.s.a wynika, że na postanowienie, którego przedmiotem jest wykładania orzeczenia albo odmowa wykładni przysługuje zażalenie. Postanowienie takie zostało wydane przez Sąd w dniu 7 października 2013 r. i doręczone pełnomocnikowi z urzędu. Pełnomocnik pismem z dnia [...] sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia zażalenia od tego postanowienia. Jednakże opinia ta nie zawiera wniosku o zasądzenie wynagrodzenia w tym zakresie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 259 § 1 i art. 260 oraz art. 250 oraz art. 173 § 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzekł jak w sentencji.