IV SAB/Wr 1299/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2025 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Starosty Lubańskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 11 listopada 2024 r. I. stwierdza bezczynność Starosty Lubańskiego w rozpoznaniu wniosku z dnia 11 listopada 2024 r., która to bezczynność nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa; II. zobowiązuje Starostę Lubańskiego do rozpoznania wniosku z dnia 11 listopada 2024 r. w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; III. zasądza od Starosty Lubańskiego na rzecz skarżącego J. M. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 9 grudnia 2024 r. J. M. (dalej: skarżący) wniósł skargę na bezczynność Starosty Lubańskiego (dalej: organ) w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że skarżący 11 listopada 2024 r. wystąpił do organu, o przesłanie zwrotnie – droga mailową – elektronicznej wersji pozwolenia na budowę opisanej we wniosku inwestycji. W skardze na bezczynność z 9 grudnia 2024 r. zarzucił organowi naruszenie: - art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawną do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, - art. 10 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, a podmiot publiczny udostępniający informację ma obowiązek zapewnić możliwość przesłania informacji publicznej. Mając na uwadze powyższe wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podał m.in., że do dnia sporządzenia skargi nie otrzymał od organu wnioskowanych materiałów, jak również organ nie poinformował go o zastosowaniu innych przepisów u.d.i.p. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił m.in., że w opisanym wniosku skarżącego nie było żadnej informacji na temat, że jest to wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Stąd mógł pochodzić od jednej z osób uczestniczących w postępowaniu administracyjnym o udzielenie pozwolenia na budowę. Z kolei w dniu 10 grudnia 2024 r. drogą mailową przekazano skarżącemu skan wnioskowanego pozwolenia na budowę, a więc przed upływem terminu wynikającego z K.p.a. Organ argumentował, że dopiero ze skargi dowiedział się, że wniosek skarżącego był wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. W piśmie z 21 czerwca 2025 r. skarżący – nawiązując do ww. stanowiska organu - wskazał m.in., że wniosek o informację publiczną nie musi zawierać wskazania podstawy prawnej. Jak argumentował, obowiązkiem organu jest prawidłowe zakwalifikowanie wniosku na podstawie jego treści, bez rozważania, kim jest jego autor. Następnie zaprzeczył twierdzeniom organu, że udzielił mu odpowiedzi na złożony wniosek. Argumentował, że organ wysłał żądany dokument na inny adres mailowy niż wskazany we wniosku . Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 334), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), kontrola – o której mowa powyżej – obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W świetle u.d.i.p., aby nie narazić się na zarzut bezczynności, podmiot zobowiązany powinien: udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w zw. z art. 5 u.d.i.p.); poinformować, że danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje w formie czynności materialno-technicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W przypadku wniesienia skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, obowiązkiem Sądu w pierwszej kolejności jest wówczas zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p., jeżeli tak, to czy zachowanie organu, tak co do formy, treści i terminu wypełnia wymogi stawiane przez tę ustawę. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd akcentuje, że bez wątpienia organ, do którego skarżący skierował wniosek z 11 listopada 2024 r. (tj. Starosta Lubański), jest podmiotem, który wykonuje zadania publiczne, w związku z czym – jako organ władzy publicznej - jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W świetle rozpatrywanej skargi nie powinno również budzić żadnych wątpliwości, że żądana informacja, jako dotycząca sposobu wykonywania zadań publicznych przez organ (organ administracji architektoniczno-budowlanej), posiada kwalifikowany przymiot na podstawie art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Odnotować również wypada, że powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych aprobuje się, wobec braku wyraźnej regulacji w u.d.i.p., dopuszczalność złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej drogą mailową. Sporne w niniejszej sprawie okazało się natomiast to, czy formalną przesłanką rozpatrzenia wniosku w trybie u.d.i.p. jest powołanie przez wnoszącego tych właśnie przepisów, jako podstawy prawnej żądania, czy też jednoznaczne wskazanie, że wnosi on o "udostępnienie informacji publicznej". Organ argumentował, że brak takiego elementu nakazywał zakwalifikowanie wniosku z 11 listopada 2024 r., jako podania wniesionego w trybie przepisów K.p.a. Oceniając takie stanowisko należy wskazać, że u.d.i.p. nie określa żadnych wymogów formalnych wniosku. Wniosek o udzielenie informacji publicznej może przybrać każdą formę. Istotne jest aby wynikało z niego w sposób jasny, co jest przedmiotem wniosku. Jak wskazuje się trafnie w orzecznictwie, okoliczność, że wniosek nie zawiera odesłania do u.d.i.p., nie może stanowić usprawiedliwienia dla jego nierozpoznania lub niedochowania przez organ terminów przewidzianych przez ustawę o dostępie do informacji publicznej. To na organie ciąży bowiem obowiązek prawidłowego zakwalifikowania wniosku i rozpoznania go we właściwym trybie (por.: wyrok WSA we Wrocławiu z 25 kwietnia 2024 r., IV SAB/Wr 486/23; wyrok NSA z 14 czerwca 2019 r., I OSK 4/18; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 6 września 2017 r., II SAB/Go 46/17). Nie zasługuje zatem na akceptację stanowisko organu, że brak wskazania przez skarżącego, iż wnosi "o udostępnienie informacji publicznej", automatycznie uwalniało go od obowiązku załatwienia wniosku w trybie przepisów u.d.i.p. (wyroki NSA: z 5 grudnia 2024 r., III OSK 1230/23; z 29 stycznia 2025 r., III OSK 1980/24; z 11 lutego 2025 r., III OSK 1750/24). Dodatkowo Sąd nadmienia, że zarówno postępowanie administracyjne (w trybie K.p.a.), jak i postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej (w trybie u.d.i.p.), mają swój odrębny przedmiot oraz wobec siebie są niekonkurencyjne. W szczególności, postępowanie administracyjne ma na celu - przede wszystkim - załatwienie sprawy indywidualnej (zob. art. 1 pkt 1-3 K.p.a.). Z kolei pozostałe materie objęte zakresem stosowania K.p.a. wobec tak określonego naczelnego przedmiotu mają charakter służebny i ogniskują się – co do zasady - wokół kwestii indywidualnych spraw opartych na kryterium interesu prawnego. Można zatem przyjąć generalne założenie, że o ile wnioskodawca wnosi o udostępnienie informacji bez nawiązania do swojej indywidualnej sytuacji (interesu prawnego), to należy przyjąć domniemanie, że wnosi o udzielenie informacji w trybie przepisów u.d.i.p. W takim też trybie wniosek powinien zostać załatwiony, w szczególności z zachowaniem określonych terminów. Jeszcze raz zatem Sąd podkreśla, że o zakwalifikowaniu podania jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie przesądzają żadne formalne przesłanki w postaci określenia go - expressis verbis - jako "wniosku o udostępnienie informacji publicznej", czy też powołanie przepisów u.d.i.p., jako podstawy prawnej. Kluczowy jest tutaj aspekt materialny, polegający na sformułowaniu żądania udostępnienia informacji bez nawiązania do indywidualnego interesu wnioskodawcy. W opisanej powyżej sytuacji należało zatem oczekiwać od organu, że wniosek skarżącego z 11 listopada 2024 r. zostanie załatwiony w sposób opisany w u.d.i.p. w terminie 14 dni, czyli najpóźniej 25 listopada 2024 r. Sąd - w pkt. I w zdaniu pierwszym sentencji wyroku - stwierdził tym samym bezczynność organu w załatwieniu wniosku, a w pkt. II sentencji wyroku zobowiązał organ do rozpoznania go w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych organ istotnie wysłał odpowiedź na wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej na błędny e-mail – nie będący adresem "zwrotnym". Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym przesądził w pkt. I zdaniu drugim sentencji wyroku. Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego, czego w sprawie Sąd się nie dopatrzył. Brak terminowego załatwienia wniosku – co wynika z odpowiedzi na skargę – był następstwem błędnego rozumienia przez organ procedury związanej z udzielaniem informacji publicznej. Z drugiej strony nie można stracić z pola widzenia, że organ bezzwłocznie po wpłynięciu skargi podjął czynności mające na celu udostępnienie skarżącemu żądanego dokumentu. Sąd dostrzega również, że brak skutecznego doręczenia żądanej informacji (decyzji) wiązał się z pomyłką organu co do adresu mailowego skarżącego (por. pismo skarżącego z 21 czerwca 2025 r.). A zatem brak tutaj wspomnianej kwalifikowanej sytuacji świadomego i uporczywego ignorowania żądania skarżącego. O kosztach postępowania Sąd postanowił zgodnie z art. 200 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Zasądzona od organu na rzecz skarżącego kwota kosztów odpowiada wartości wpisu sądowego, jaki uiścił on, inicjując postępowanie sądowe. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.