IV SAB/Wr 134/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków, , po rozpoznaniu w Wydziale IV w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi T. W. na bezczynność Wójta Gminy L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie bezczynności organu; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Gminy L. na rzecz strony skarżącej T. W. kwotę 357 ( słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 22 czerwca 2017 r. o godz. 22:44 T. W. (zwany dalej stroną, skarżącym lub wnioskodawcą) zwrócił się za pośrednictwem poczty elektronicznej do Urzędu Gminy w L. o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie: 1) jaka kancelaria prawna sprawuje obsługę prawną gminy; 2) jaka jest wysokość miesięcznego wynagrodzenia umownego brutto kancelarii prawnej z tytułu świadczenia obsługi prawnej gminy; 3) kiedy kończy się umowa tej kancelarii na obsługę prawną gminy; 4) czy kancelaria prawna została wyłoniona w trybie ustawy – Prawo zamówień publicznych. Następnie datowanym na dzień 8 lipca 2017 r., które wpłynęło do Urzędu Gminy w L. w dniu 14 lipca 2017 r. strona wystąpiła do tut. Sądu ze skargą na bezczynność Wójta Gminy L. (dalej jako Wójt lub organ), zarzucając mu naruszenie art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm., zwanej dalej ustawa o dostępie do informacji publicznej lub w skrócie u.d.i.p.) poprzez nieudostępnienie w terminie przez prawo przewidzianym informacji publicznej, pomimo, że był on do tego zobowiązany, a w konsekwencji bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wskazał, że złożony przez niego wniosek dotyczył niewątpliwie danych mających publiczny charakter i został skierowany do podmiotu zobowiązanego do ich udostępnienia. Jednakże wskazane żądanie, wniesione na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, nie zostało załatwione w ustawowym, czternastodniowym terminie, który upłynął z dniem 6 lipca 2017 r. Nie podjęto również żadnych innych czynności zmierzających do jego rozpoznania. W takiej sytuacji – zdaniem strony – organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zaś wniesiona skarga była konieczna i uzasadniona. Mając powyższe okoliczności na uwadze skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. W dniu 14 lipca 2017 r. o godz. 12:18, również w drodze elektronicznej, Sekretarz Gminy udostępniła skarżącemu żądaną informację publiczną. Następnie pismem z dnia 20 lipca 2017 r. Wójt, w odpowiedzi na skargę, wniósł o umorzenie postępowania w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie u.p.p.s.a.) oraz o nieobciążanie organu kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego. Organ podniósł, iż wniosek skarżącego wpłynął na ogólnodostępny adres mailowy [email protected]., i z uwagi na przyjętą w urzędzie politykę bezpieczeństwa i procedury związane z obsługą poczty elektronicznej (np. filtrowanie przez moduł antyspamowy serwera pocztowego czy też przez program antywirusowy) został odnaleziony z kilkudniowym opóźnieniem od momentu, w którym skarżący go wysłał. Wójt uważał, że wywiązał się ze swojego obowiązku w momencie gdy dowiedział się, że przedmiotowy wniosek wpłynął, wobec czego należy przyjąć, że doszło do nieumyślnego naruszenia terminu z ustawy o dostępie do informacji publicznej, jednakże zbyt daleko idącym wnioskiem jest stawianie zarzutu bezczynności po stronie organu. Dalej organ wskazał, że skarżący nie dochował należytej staranności aby jego wniosek został pozytywnie i w ustawowo zakreślonym terminie załatwiony, gdyż .w niniejszym stanie faktycznym w żaden sposób nie zainteresował się czy skierowany przez niego wniosek dotarł do organu tj. nie zadzwonił, nie wysłał maila z zapytaniem o skuteczności doręczenia, a jedyną czynnością w sprawie dokonaną przez wnioskodawcę było złożenie skargi na bezczynność organu, co świadczy o jego złej woli w stosunku do organu. Z ostrożności procesowej, organ wskazuje, iż gdyby nawet przyjąć za uzasadnione stanowisko skarżącego, iż organ jest bezczynny to nie powinno budzić wątpliwości, iż stan bezczynności po stronie organu ustał, co z kolei uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku skarżącego. Jednocześnie wniósł o nieobciążanie go kosztami postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, jako że z obowiązków nałożonych ustawą o dostępie do informacji publicznej wywiązał się w dniu 14 lipca 2017 r. Skarżący w pismach procesowych z dnia 31 sierpnia 2017 r. i z dnia 27 września 2017 r. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wskazał, że jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skutecznie złożony, a skarga na bezczynność organu jest w całości uzasadniona. W pismach tych polemicznie odniósł się do wykładni art. 13 ust. 1 u.d.i.p., według której przesłanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej drogą elektroniczną dla uznania, że został on skutecznie złożony wymaga od wnioskodawcy potwierdzenia otrzymania wniosku przez organ. Zdaniem skarżącego, który przywołał szereg tez z wyroków sądów administracyjnych, skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Odnosząc się z kolei do wniosku organu o umorzenie postępowania strona wskazała, że nawet w razie umorzenia postępowania, wszystkie koszty postępowania winny być poniesione przez organ, to bowiem nienależyte działanie organu przyczyniło się do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W takich przypadkach, kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej. W świetle postawionych zarzutów skargi przede wszystkim wskazać należy, że w rozpatrywanej sprawie nie chodzi o klasyczny rodzaj bezczynności wynikający z naruszenia art. 35 lub art. 36 k.p.a., lecz o bezczynność podmiotu posiadającego informację publiczną i zobowiązanego do jej udostępnienia na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wyjaśnić również trzeba, iż obowiązujące przepisy nie przewidują terminu do złożenia skargi na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej. W takim przypadku nie istnieje też obowiązek uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia bezczynności, ani też wezwania organu o usunięcie naruszenia prawa. W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Mając na uwadze treść art. 1 i art. 6 u.d.i.p., uprawnione jest stwierdzenie, że informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź w jakikolwiek sposób go dotyczących. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. W myśl art. 4 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a także organizacje związkowe i organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1240) oraz partie polityczne. Do wymienionego katalogu zaliczają się między innymi organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Przepisy powołanej ustawy nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Trzeba przy tym zauważyć, że z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wynika konieczność niezwłocznego udostępnienia danych publicznych. Wskazany w tym przepisie czternastodniowy termin powinien być zaś stosowany w wyjątkowych sytuacjach, gdy nie jest możliwe niezwłoczne rozpatrzenie złożonego wniosku. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że Wójt – jako podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. – zobowiązany był do udostępnienia żądanych przez skarżącego informacji publicznych. Nie budzi również wątpliwości fakt, że oczekiwane przez stronę dane zostały jej udostępnione przez organ w dniu 14 lipca 2017 r. o godz. 12:18, a więc dopiero w dniu kiedy skarga na bezczynność Wójta wpłynęła do organu w celu przekazania jej wraz z odpowiedzią na skargę tut. Sądowi. Istotą niniejszej sprawy jest ocena zasadności stanowiska Wójta, że wywiązał się on ze swojego obowiązku w momencie gdy dowiedział się, że przedmiotowy wniosek wpłynął, wobec czego należałoby przyjąć, że doszło do nieumyślnego naruszenia terminu z ustawy o dostępie do informacji publicznej, jednakże zbyt daleko idącym wnioskiem jest stawianie zarzutu bezczynności po stronie organu. Przystępując do analizy tak zarysowanego sporu warto zwrócić uwagę, iż wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do podmiotu zobowiązanego w dniu 22 czerwca 2017 r. o godz. 22:44 (czwartek) na jego oficjalny adres e-mailowy: [email protected]. Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem sądów administracyjnych przyjmuje się, że postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest odformalizowane i uproszczone. Tym samym wniosek o udzielenie informacji publicznej może przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny co jest jego przedmiotem. Dlatego dopuszczalne jest złożenie wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej i to nawet w sytuacji, w której do autoryzacji tego zapytania nie zostanie użyty bezpieczny podpis elektroniczny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1277/08, z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1991/12, i z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1013/12). Zatem wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony w niniejszej sprawie za pośrednictwem poczty elektronicznej był skuteczny już od momentu jego wpłynięcia do elektronicznej skrzynki pocztowej organu. Dla rozpoczęcia biegu terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie miało przy tym znaczenia, że żądanie skarżącego wpłynęło w czwartek w godzinach nocnych na ogólnodostępny adres mailowy, ani też, iż nadana w ten sposób przesyłka nie zawierała tematu wiadomości. Zgodzić się należy ze stanowiskiem skarżącego, popartym wieloma orzeczeniami sądów administracyjnych (wyroki przywołane w treści pism z dnia 31 sierpnia 2017 r. i z dnia 27 września 2017 r., iż do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, zaś skutki trudności czy nieprawidłowości w zakresie obsługiwania poczty elektronicznej nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Ryzyko zatem nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę. W takiej sytuacji należało uznać, że czternastodniowy termin na udostępnienie informacji publicznej zaczął biec już kolejnego dnia po wniesieniu żądania przez skarżącego, tj. od 23 czerwca 2017 r. i upłynął z dniem 6 lipca 2017 r. Z tej okoliczności wynikają zaś dwa istotne w niniejszej sprawie fakty, że – po pierwsze – przedmiotowa skarga została nadana już po upływie czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. oraz – pod drugie – że w dacie wniesienia rzeczonej skargi organ pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Niemniej jednak podmiot zobowiązany stan ten usunął przesyłając skarżącemu stosowne dane drogą mailową w dniu 14 lipca 2017 r., kiedy to nota bene mógł zapoznać się z treścią przedmiotowej skargi na swoją bezczynność. Zwrócić również należy uwagę, że odpowiedź sporządzona w dniu 14 lipca 2017 r., chociaż składała się z czterech punktów, nie miała złożonego charakteru, gdyż w istocie ograniczała się wyłącznie do podania danych zawartych w jednej tylko umowie o świadczenie usług prawnych. Wynika z tego wniosek, że udostępnienie informacji publicznej w niniejszej sprawie winno nastąpić niezwłocznie, gdyż nie zaistniały okoliczności tego rodzaju, że koniecznym było skorzystanie z maksymalnego, czternastodniowego terminu na rozpoznanie wniesionego żądania. Ponieważ jednak udostępnienie informacji publicznej nastąpiło po wniesieniu skargi na bezczynność to zbędnym było zobowiązywanie organu do rozpoznania żądania strony skarżącej. Zatem postępowanie w tym przedmiocie okazało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia skarżącemu danych publicznych, o które zawnioskował, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku dokonania oceny charakteru stwierdzonej bezczynności poprzez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie, co wprost wynika z treści art. 149 § 1a u.p.p.s.a. Poddając analizie uchybienie terminom udostępnienia informacji publicznej należało przede wszystkim wziąć pod uwagę, że organ pozostawał w bezczynności w bardzo krótkim, bo zaledwie ośmiodniowym okresie. Stąd też należało uznać, że bezczynność Wójta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym – na podstawie art. 149 § 1a u.p.p.s.a. – orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego wyroku. Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność należy traktować jako jej uwzględnienie przez organ dlatego w badanej sprawie miał zastosowanie art. 201 § 1 u.p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego, zawarte w punkcie III wyroku, wynikało ponadto z treści art. 205 § 2 u.p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.), przy jednoczesnym uwzględnieniu dyspozycji z art. 206 u.p.p.s.a., gdyż uznano że zachodziły okoliczności uzasadniające miarkowanie o połowę wynagrodzenia pełnomocnika strony z uwagi na powtarzalność tych spraw prowadzonych przez tego samego pełnomocnika przed wieloma sądami administracyjnymi, a tym samym mniejszy nakład pracy przy formułowaniu skargi i dalszych pism procesowych. Sądowi z urzędu wiadomym jest, iż skarżący tylko w 2017 r. wnosił podobne skargi na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w sprawach o sygn. akt: II SAB/Bd 65/17, II SAB/Kr 157/17, II SAB/Lu 106/17, II SAB/Op 100/17, II SAB/ Rz 43/17, II SAB/Ol 55/17, II SAB/Kr 170/17 i IV SAB/Wr 132/17.