IV SAB/Wr 1373/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi M. N. na bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu w przedmiocie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte wnioskiem M. N. (dalej: skarżący, strona) o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, który wpłynął do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu (dalej: PZON, organ) w dniu 20 sierpnia 2025 r. Orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu 20 listopada 2025 r., nr PZON.[...], PZON orzekł o zaliczeniu skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności (dalej: orzeczenie). Pismem złożonym za pomocą elektronicznej skrzynki podawczej organu (ePUAP) skarżący w dniu 20 listopada 2025 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność organu w przedmiocie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Strona wniosła o: 1) stwierdzenie, że PZON dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) zobowiązanie PZON do wydania decyzji w sprawie wniosku strony w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku; 3) przyznanie od organu na rzecz strony sumy pieniężnej w kwocie 40 908,60 zł tytułem zadośćuczynienia; 4) zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania. W skardze strona wskazała, że mimo złożenia do organu wniosku w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w sierpniu 2025 r. organ do chwili obecnej nie dokonał żądanej czynności w sprawie. W piśmie z dnia 9 lutego 2026 r. skarżący przyznał, że organ wydał orzeczenie w dniu 20 listopada 2025 r. jednak zostało ono doręczone skarżącemu, jego zdaniem, w sposób wadliwy – organ doręczył ją skarżącemu pocztą tradycyjną zamiast na wskazany przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym adres do doręczeń elektronicznych. Jednocześnie nadmienił, że od orzeczenia PZON wniósł odwołanie do organu wyższego stopnia (tj. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim), zaś decyzja organu wyższego stopnia, wydana w wyniku wniesionego odwołania, jest przedmiotem wniesionego przez skarżącego odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. W piśmie z dnia 17 kwietnia 2026 r. skarżący ponownie oświadczył, że skargę na bezczynność organu w wydaniu orzeczenia, mimo przygotowania jej w dniu 19 listopada 2025 r., wniósł w dniu 20 listopada 2025 r. tuż po północy przesyłając ją na adres skrzynki ePUAP organu. Skarżący oświadczył, że było to wynikiem problemów technicznych w funkcjonowaniu platform eDoręczenia i ePUAP. Podniósł również, że niezasadnym jest twierdzenie, iż jego skarga wpłynęła po rozpoznaniu jego wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności gdyż posiedzenie komisji lekarskiej miało miejsce w dniu 20 listopada 2025 r. około godz. 18:00, a orzeczenie zostało do niego wysłane w dniu 25 listopada 2025 r. W kolejnym piśmie w sprawie, datowanym na 19 kwietnia 2026 r. strona ponownie wskazała na kwestię wadliwego, jej zdaniem doręczenia jej orzeczenia organu. Natomiast do pisma z dnia 20 kwietnia 2026 r. strona dołączyła wydruk (skan) orzeczenia nr [...]/[...]/[...]/[...], wydanego w dniu 26 marca 2026 r. przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską we Wrocławiu w sprawie zdolności strony do służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ, powołując orzeczenia sądów administracyjnych, zwrócił uwagę na niedopuszczalność skargi na bezczynność organu w sytuacji gdy skarga wniesiona jest po zakończeniu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji. Z kolei uzasadniając wniosek o oddalenie skargi organ wskazał, że w sprawie nie doszło do bezczynności, gdyż organ podjął wszystkie wymagane przepisami prawa czynności zmierzające do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie za wyjątkiem poinformowania strony o przyczynach wyznaczenia terminu załatwienia sprawy na 20 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza jej analiza pod kątem dopuszczalności. Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.). W sprawie skarga na bezczynność podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. z tego względu, że została wniesiona po załatwieniu sprawy przez organ. Jak wynika bowiem z akt badanej sprawy, orzeczenie w sprawie zostało wydane w dniu 20 listopada 2025 r., zaś skarga na bezczynność organu została wniesiona w tym samym dniu, tj. w dniu w którym postępowanie administracyjne, poprzez wydanie przez PZON orzeczenia, zostało zakończone. W związku z powyższym wymaga zaakcentowania, że obecnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - na skutek podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny - w składzie siedmiu sędziów - uchwały z dnia z 22 czerwca 2020 r. o sygn. akt II OPS 5/19 - nie istnieje rozbieżność poglądów co do dopuszczalności skargi na bezczynność organu w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne zostało już w chwili wniesienia skargi zakończone. W uchwale wyjaśniono, że "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.". Z uwagi na treść art. 269 § 1 p.p.s.a. powyższy pogląd ma charakter wiążący. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zajętym w uchwale i przyjąć wykładni prawa odmiennej od tej, która została zaakceptowana przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. Możliwość wzruszenia poglądu wyrażonego w uchwale wymagałaby zainicjowania nowej procedury uchwałodawczej poszerzonego składu. Przyjąć zatem należy, że w przypadku wniesienia skargi na bezczynność po załatwieniu sprawy przez organ nie istnieje już stan bezczynności, a to oznacza, że nie istnieje już przedmiot skargi w chwili jej wniesienia. Kontrolowany bowiem w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie skargi aktualny, a nie historyczny. Użyty w art. 53 §2b p.p.s.a. termin "w każdym czasie", którym posłużył się ustawodawca, a który jest właściwy do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegany w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego, co prowadzi do wniosku, że możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy (por. P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, str. 326). Innymi słowy, jeżeli organ zakończy postępowanie administracyjne stosownym rozstrzygnięciem przed wniesieniem skargi, to w takiej sytuacji zarzucana bezczynność realnie przestaje istnieć - ustaje jako okoliczność faktyczna i tym samym nie może stanowić przedmiotu skargi. Odnosząc się w tym miejscu do podniesionej przez stronę okoliczności, iż orzeczenie organu zostało wprawdzie wydane w dniu wniesienia skargi jednakże faktycznie wniesienie skargi nastąpiło z kilkunastogodzinnym wyprzedzeniem w stosunku do godziny załatwienia sprawy, Sąd pragnie zwrócić uwagę, że w świetle ogólnej reguły wyrażonej w art. 111 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071), a znajdującej odpowiednie zastosowanie także na gruncie procedury administracyjnej (art. 57 § 1 k.p.a.) oraz sądowoadministracyjnej (art. 83 § 1 p.p.s.a.) – najkrótszą jednostką czasu (obliczeniową) jest dzień, rozumiany jako doba liczona od północy do północy (tzw. computatio civilis). W związku z tym czynności wykonane w tym samym dniu przychodzi uznawać za dokonane jednocześnie (por. wyroki WSA w Poznaniu: z 22 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Po 63/13; z 24 października 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 407/19, publ. – CBOSA). Oznacza to, że wyłączona jest dopuszczalność badania chronologii czynności procesowych dokonanych tego samego dnia. Ustawodawca nie wiąże bowiem skutków prawnych z godziną lub minutą wniesienia pisma procesowego. W sprawie, jak wynika z nadesłanych przez organ akt administracyjnych, PZON w dniu 20 listopada 2025 r. wydał orzeczenie w postępowaniu wszczętym wnioskiem strony o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, kończąc w ten sposób postępowanie ad meritum. W tym samym też dniu strona wniosła na elektroniczną skrzynkę podawczą organu skargę na bezczynność organu. Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że skarga wniesiona w dniu wydania orzeczenia, została wniesiona już po zakończeniu postępowania prowadzonego przez organ. W odniesieniu natomiast do kwestii wysłania do skarżącego przesyłki zawierającej rozstrzygnięcie organu w sprawie administracyjnej oraz dnia doręczenia skarżącemu tego rozstrzygnięcia, zwrócić należy uwagę, że w powołanej wyżej uchwale, Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność organu ma data zakończenia przez organ prowadzonego postępowania, przez co należy rozumieć wydanie decyzji. Zgodnie z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.) organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. W przypadku ustalenia stopnia niepełnosprawności władczym rozstrzygnięciem organu jest orzeczenie w przedmiocie stopnia niepełnosprawności. Jak stanowi art. 107 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzja powinna zawierać m.in. datę jej wydania, o czym w przypadku orzeczeń o stopniu niepełnosprawności stanowi § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857). Datą wydania decyzji pisemnej jest dzień podpisania decyzji zawierającej wymagane przez prawo elementy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że nie powinno się przy tym utożsamiać daty wydania decyzji z datą jej doręczenia. Decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia, doręczenie zaś ma na celu zakomunikowanie stronie zawartego w niej rozstrzygnięcia, które następuje w chwili złożenia na decyzji podpisu osoby uprawnionej, będącej organem administracji publicznej lub przez ten organ upoważnionej zgodnie z art. 268a k.p.a. (zob. postanowienie NSA z 10 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 171/15; publ. CBOSA). Czynność doręczenia stronie decyzji nie stanowi załatwienia sprawy administracyjnej - ani nie przyznaje, ani nie stwierdza, ani nie uznaje ona żadnych uprawnień i obowiązków. Doręczenie wywołuje jedynie ten skutek, że od daty doręczenia biegnie dla strony termin do wniesienia określonych środków zaskarżenia (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 171/15). Zaznaczyć w tym miejscu również należy, że z chwilą podpisania decyzji administracyjnej mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 234/18). Data doręczenia decyzji stronie postępowania nie decyduje bowiem o wydaniu (istnieniu) tej decyzji, ale rozstrzyga w związku z treścią art. 110 § 1 k.p.a. o momencie związania treścią decyzji organu, który ją wydał. Reasumując, Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna, gdyż w dacie jej wniesienia zostało już wydane orzeczenie organu w przedmiocie stopnia niepełnosprawności strony skarżącej. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, czy w dacie wniesienia skargi strona skarżąca wiedziała o wydaniu orzeczenia, a także to, czy orzeczenie było ostateczne. Istotne znaczenie ma jedynie to, że dnia 20 listopada 2025 r. ustał stan bezczynności, a tym samym skarga na bezczynność organu stała się niedopuszczalna. W konsekwencji powyższego, na etapie dokonywania przez sąd oceny istnienia przedmiotu skargi na bezczynność organu, nie ma żadnego znaczenia czy przed jej wniesieniem zostało złożone ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. w zw. z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Jeżeli bowiem sąd ustali brak przedmiotu zaskarżenia w postaci ustania bezczynności organu wskutek wydania rozstrzygnięcia przez organ, to nie może dokonywać oceny spełnienia kolejnych warunków dopuszczalności wniesienia skargi, skoro sama skarga jest niedopuszczalna z powodu braku przedmiotu zaskarżenia. Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy (pkt II sentencji postanowienia).