IV SAB/Wr 1401/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Spółki A na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie wydania zezwolenia na pracę typu A I. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy; II. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności i że bezczynność ta nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. dalej idącą skargę oddala; I. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Strona skarżąca (...) wniosła skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ), w związku ze sprawą z jej wniosku z 21 lipca 2021 r. (data wpływu do organu) o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca typ A. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 i art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), zarzuciła naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 § 1, art. 64 § 2 i art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej: k.p.a.). Wniosła o: 1) stwierdzenie bezczynności organu skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy z jej wniosku; 2) stwierdzenie, że bezczynność postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie; 4) przyznanie od organu na jej rzecz kwoty 20.000 zł (na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.); 5) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym; 6) zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając strona skarżąca zaprezentowała swoje stanowisko w sprawie. Stwierdziła, że organ niezasadnie pozostawił jej wniosek (podanie) bez rozpoznania, w sytuacji, kiedy uzupełniła ona braki formalne wniosku. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku strony skarżącej o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca typ A okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Pojęcie "bezczynność" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. ("nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1"). Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, winny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga zaakcentowania, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podkreślić trzeba, że - w myśl art. 35 § 5 k.p.a. - do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Analiza akt postępowania administracyjnego dowodzi, że strona skarżąca - 21 lipca 2021 r. (data wpływu do organu) - złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca typ A; 1 września 2021 r. organ wezwał stronę do uzupełnienia braku formalnego poprzez złożenie oryginału oświadczenia, o którym mowa w art. 88j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także zaświadczenia z ZUS o niezaleganiu w opłacaniu składek; 17 listopada 2021 r. organ wydał zawiadomienie o pozostawieniu podania strony bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych; 24 listopada 2021 r. strona wniosła ponaglenie i skargę na bezczynność. W przekonaniu Sądu - w stanie tej sprawy - organ niezasadnie pozostawił podanie (wniosek) strony bez rozpoznania. Mianowicie, datowane na 1 września 2021 r. i przesłane do pełnomocnika strony (odebrane 6 września 2021 r.) wezwanie do uzupełnienia braku formalnego w postaci oryginału oświadczenia, o którym mowa w art. 88j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także aktualnego zaświadczenia z ZUS o niezaleganiu w opłacaniu składek, było wystosowane w 4 sprawach jednocześnie pod jedną sygnaturą SOC-ZP.8671.976-979.2021.TO. Zasadnie zatem podnosi strona, że w przypadku takiego zapisu sygnatury jej pełnomocnik mógł mieć problemy z dopasowaniem odpowiedniej sygnatury do danej sprawy. W konsekwencji wszystkie pisma uzupełniające dokumenty pełnomocnik sporządzał i wysyłał w 4 sprawach jednocześnie z identycznym wskazaniem ww. sygnatury sprawy. I tak, 7 września 2021 r. jednym pismem uzupełnił pierwszy z ww. braków formalnych, zaś 9 września 2021 r. drugi (także w jednym piśmie), tzn. - m.in. - przesłał jedno ww. oświadczenie w oryginale do wszystkich spraw. Organ przyjął natomiast, że oryginał oświadczenia, o którym mowa w art. 88j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pełnomocnik dołączył tylko do sprawy[...]. W pozostałych trzech sprawach wydał zawiadomienia o pozostawieniu wniosku (podania) strony bez rozpoznania, co jest nieprawidłowe. W zaistniałej sytuacji pełnomocnik strony mógł bowiem pozostawać w przeświadczeniu, że uzupełnił braki formalne w każdej ze spraw, a organ winien tę kwestię wyjaśnić z jego udziałem, czego nie zrobił. Powyższe wskazuje, że bez wątpienia na dzień wniesienia skargi Wojewoda pozostawał w sprawie bezczynny, naruszając zasady i terminy określone w art. 6, art. 8, art. 9, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 § 1, art. 64 § 2 i art. 79a k.p.a. W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt II sentencji wyroku. Biorąc pod uwagę opisaną wyżej sytuację Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd zauważa, że do zaistniałej sytuacji przyczyniła się pośrednio także strona skarżąca. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem strony skarżącej, przez wydanie aktu kończącego postępowanie, w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Oceniając wniosek strony skarżącej, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd nie przyznał stronie skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (oddalił skargę w tym zakresie zgodnie z art. 151 p.p.s.a.; pkt III sentencji wyroku). Odnośnie powyższego Sąd zważył na fakt, że organ nie dopuścił się rażącej bezczynności. Z przedstawionych wyżej względów Sąd orzekł jak w pkt l-III sentencji wyroku. O kosztach postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku). Rozstrzygając sprawę Sąd miał na uwadze fakt wejścia w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. - z mocą od dnia 24 lutego 2022 r., z wyjątkami - ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1-4, dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Oceniając wprowadzone regulacje Sąd uznał, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.) zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz p.p.s.a., przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą w tej sprawie, a w konsekwencji w kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny. Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.