IV SAB/Wr 167/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 października 2016 r. umarzającego postępowanie w sprawie o przyznanie prawa pomocy IV SAB/Wr 167/16 w sprawie ze skargi Komitetu Obywatelskiego do Spraw Ochrony Pamięci Historycznej w Ś. na bezczynność Kombinatu Górniczo-Hutniczego Miedzi-Fundacji "[...]" w L. w przedmiocie dofinansowania renowacji pomnika postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt IV SAB/Wr 167/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wr 167/16 oddalił wniosek skarżącego Komitetu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, co wynika z treści uzasadnienia tego postanowienia. W uzasadnieniu tego postanowienia, mając na uwadze treść przepisu art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazano że kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w sytuacjach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4 powołanej ustawy. Przy czym, w przypadku skargi na bezczynność przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Właściwość sądów administracyjnych dotyczy zatem niepodejmowania przez ograny administracji publicznej nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych, chodzi tu o takie akty jak: decyzje administracyjne; postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym, zabezpieczającym a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W związku z powyższym stwierdzono, że przedmiot skargi wniesionej przez skarżący Komitet dotyczącej bezczynności Kombinatu Górniczo – Hutniczego Miedzi – Fundacji Polska Miedź w L. w sprawie dofinansowania renowacji pomnika dotyczy bezczynności w sprawie, która nie mieści się w powołanym katalogu spraw objętych właściwością sądów administracyjnych. Stwierdzono również, że kognicja sądu administracyjnego w niniejszej sprawie nie wynika również z innych przepisów prawa. W tej sytuacji Sąd w omawianym postanowieniu uznał że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z oczywistą bezzasadnością skargi, o której mowa w art. 247 ustawy, która wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy nie przysługuje w razie oczywistej bezzasadności skargi. W postanowieniu tym wskazano, że oczywistą bezzasadność skargi należy łączyć również z możliwością jej wniesienia do Sądu. Skarżący Komitet pismem z dnia 5 października 2016 r. wniósł zażalenie na to postanowienie. Wraz z tym zażaleniem Komitet złożył na urzędowym formularzu, podpisanym dnia 5 października 2016 r., wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W rubryce nr 3.1 obejmującej przedmiot zaskarżenia, Komitet wskazał postanowienie Sądu objęte zażaleniem. We wniosku tym Komitet podał, że nie posiada kapitału zakładowego, środków trwałych, rachunku bankowego, a stan środków w kasie z tytułu zbiórki publicznej wynosi 2.500 zł. Postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia stwierdził, że postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem skarżącego Komitetu z dnia 5 października 2016 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, złożonym wraz z żaleniem na postanowienie Sądu z dnia 22 września 2016 r. oddalające, zawarty w skardze, wniosek o przyznanie prawa pomocy z uwagi na bezzasadność skargi, należało umorzyć na podstawie art. 249a p.p.s.a, gdyż postanowieniem z dnia 22 września 2016 r. Sąd oddalił już wniosek o przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie dotyczącej skargi na bezczynność. W tej sytuacji kolejny wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu należało uznać za zbędny na podstawie przepisu art. 249a p.p.s.a., gdyż w dalszym ciągu dotyczy on przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na bezczynność, którą Sąd w postanowieniu z dnia 22 września 2014 r. uznał za bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a., co wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Na to orzeczenie skarżący wniósł sprzeciw kwestionując stanowisko referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Rozpoznając sprzeciw skarżącego należy wskazać na treść art. 243 p.p.s.a., który stanowi, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z kolei zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Kluczowe dla prawidłowej wykładni przytoczonego przepisu jest ustalenie znaczenia zwrotu "zbędne". Na gruncie reguł języka powszechnego zwrot "zbędny" oznacza tyle, co taki, który nie jest koniecznie potrzebny i bez którego można się obejść [tak: Wielki Słownik Języka Polskiego, dostępny pod adresem: http://www.wsjp.pl]. Z kolei posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "stało się" sugeruje, że zbędność rozpoznania wniosku w sprawie prawa pomocy musi zaistnieć w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z tym Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został złożony wraz z zażaleniem na postanowienie Sądu z dnia 22 września 2016 r. oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi na podstawie art. 247 p.p.s.a należało uznać za zbędny, na podstawie przepisu art. 249a p.p.s.a., gdyż w dalszym ciągu dotyczy on przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na bezczynność, którą Sąd w postanowieniu z dnia 22 września 2014 r. uznał za bezzasadną. Komitet nadal żąda przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na bezczynność, która nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Oceny tej nie zmienia fakt, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony wraz z zażaleniem na postanowienie Sądu oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Sądu, postępowanie wszczęte tym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie przepisu art. 249a p.p.s.a.. Z tych względów, na podstawie art. 249a w zw. z 260 p.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji.