IV SAB/Wr 178/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (spr.), sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , po rozpoznaniu w Wydziale IV w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2020 r. sprawy ze skargi P. G. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. w sprawie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. do rozpoznania wniosku z dnia 19 czerwca 2019 r.; II. stwierdza, że zaistniała bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala dalej idącą skargę. W dniu 26 czerwca 2019 r. do Sądu Apelacyjnego we W. wpłynął wniosek P. G. o udostępnienie informacji publicznej. Wnioskodawca zwrócił się o informację: "1. w ilu powództwach wniesionych przez osoby fizyczne i podmioty prawne przeciw Skarbowi Państwa- Prezesowi Sądu Apelacyjnego we W. w okresie ostatnich dziesięć lat (rozpoznawanych przez Sądy Rejonowe lub raczej Okręgowy we W.); kierowano apelację do Sądu Apelacyjnego we W. z wnioskiem o przekazanie apelacji innemu sądowi apelacyjnemu w Polsce, by pozwany Sąd nie orzekał we własnej sprawie, a mimo to Sąd Apelacyjny we W. - pozwany, orzekł w trybie wniesionej apelacji, 2. ile powództw przeciwko Skarbowi Państwa-Prezesowi Sądu Apelacyjnemu we W. w okresie ostatnich 10 lat rozstrzygnięto na korzyść stron powództwa - powodowych, jakie koszty z tego tytułu poniósł Skarb Państwa oraz proszę o podanie danych osobowych sędziów, którzy wydali orzeczenia lub postanowienia, które pozwano i powództwa zasądzono na korzyść powodów, 3. proszę o wyjaśnienie z jakich powodów powód P. G. sygnatura akt [...] przeciwko Sądowi Apelacyjnemu we W., w postępowaniu [...] przed Sądem Apelacyjnym we W. (skazany na [...] lat więzienia), nie poniósł żadnych kosztów procesowych oraz z jakich powodów nie poniósł opłat sądowych w trybie postępowań sygn. akt [...], [...],[...], [...], natomiast wciąż nie mając pracy odpłatnej w więzieniu od [...] roku, żyjący w ubóstwie bez złotówki, bez konta, bez wpłat finansowych na konto więzienia, przez stronę pozwaną - Sąd Apelacyjny we W. jest przymuszany do zapłacenia 200 zł (postanowienie [...] z dnia [...].06.2019 r.), by mieć prawo do sądu i rozpoznania przez pozwany sąd opieszałości w powództwie [...], 4. proszę o podanie informacji czy ścieżki zawodowe sędziów Sądu Apelacyjnego we W. - sędziego W. P., sędzi I. B., sędzi M. L. mogą świadczyć o wieloletnim koleżeństwie, przyjaźni tudzież znajomości z okresu studiów, czy sędziów tych łączy pozazawodowa zażyłość, odwiedzają się. Czy przed pracą w Sądzie Apelacyjnym we W. osoby te pracowały razem w innych sądach i zamieszkiwały te same miasta." Pismem z dnia 22 sierpnia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnioskodawca skierował skargę na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. Jak wskazał, uczynił to, ze względu na brak odpowiedzi na złożone pismo, które zostało przez niego nadane dnia 21 czerwca 2019 r. Skarżący wniósł o: - zasądzenie grzywny od Prezesa Sądu Apelacyjnego we W., - zwolnienie od opłaty sądowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że organ rozpoczął realizację wniosku, który w swej treści nie był skomplikowany, a jedynie czasochłonny, ponieważ wymagał dokonania analiz informacji posiadanych przez poszczególne komórki Sądu. Dlatego organ zamierzał powiadomić wnioskodawcę o potrzebie przedłużenia terminu na realizacje wniosku. Jednak ze względu na okres urlopowy pracowników, a także spiętrzenie obowiązków osób pozostających w pracy, czynność ta nie została dokonana. Dlatego organ pozostawał w przekonaniu, że realizacja wniosku postępuje zgodnie przepisami. W wyniku dokonanego przez organ sprawdzenia korespondencji jaka wpłynęła do jednostki od skarżącego ustalone zostało, że nie nastąpiła realizacja złożonego przez niego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 19 czerwca 2019 r. Podano, że wniosek ostatecznie zrealizowany został dnia 12 września 2019 r. Pismem z dnia 11 września 2019 r. do zainteresowanego przesłana została odpowiedź. W ocenie organu, trudno jest się nie zgodzić ze stanowiskiem skarżącego, że organ nie odpowiedział w ustawowym terminie na złożony wniosek. Jednak bezczynność w tym zakresie nie miała charakteru umyślnego i zamierzonego. W momencie pozyskania informacji o niezrealizowaniu obowiązku, wniosek został niezwłocznie rozpoznany, a do wnioskodawcy skierowana została odpowiedź. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429), dalej przywoływanej jako: u.d.i.p., stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 – przywoływanej dalej jako: p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych, wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie wnoszenie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10). Wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Wobec powyższego skarga była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli – tak jak w niniejszym postępowaniu – przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z tej przyczyny, w takim trybie niniejsza sprawa została rozpoznana. Na wstępie wskazać należy, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności po myśli art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a. W odmiennej sytuacji, tj. gdy już w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała, wówczas skargę należy oddalić. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa udostępnienia lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Kwestią sporną w niniejszej sprawie na etapie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu było, czy żądana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną i czy Prezes Sądu Apelacyjnego we W. zobowiązany jest do udzielania informacji publicznej. Jednakże w rozpatrywanej sprawie Sąd zobowiązany jest do oceny, czy w dniu wydania wyroku organ nadal pozostaje w bezczynności załatwienia wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej. Jak wynika z akt sprawy, po wniesieniu skargi do tut. Sądu w dniu 22 sierpnia 2019 r., organ pismem z dnia 11 września 2019 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 19 czerwca 2019 r. (odebrane przez skarżącego w dniu 18 września 2019 r. zgodnie z potwierdzeniem odbioru). Stwierdzić zatem należało, że w sytuacji, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne, w części obejmującej zobowiązanie do załatwienia sprawy, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a, podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia skarżącemu informacji publicznej, o którą zawnioskował, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku dokonania oceny charakteru stwierdzonej bezczynności przez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie, co wprost wynika z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Należy brać zatem pod uwagę, że po otrzymaniu skargi w dniu 26 sierpnia 2019 r., organ pismem z dnia 11 września 2019 r. udzielił wnioskowanej informacji. Łączne opóźnienie w udzieleniu wnioskowanej informacji przekroczyło 2 miesiące (14 – dniowy termin do udzielenia informacji minął w dniu 10 lipca 2019 r.). Stwierdzić należy, że organ dopuścił się bezczynności, która jednak nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Zaistniałe opóźnienie w stosunku do ustawowego terminu zostało wyjaśnione przez organ. Wyjaśnienie to nie wpływa wprawdzie na kwestię uwzględnienia skargi co do stwierdzenia bezczynności, lecz świadczy o staraniu organu w przedstawieniu przyczyn opóźnienia, co należy wziąć także pod uwagę. Uwzględniając motywy działania organu nie można dopatrzeć się jednoznacznej złej woli organu w procesie udostępniania skarżącemu żądanej informacji. Sąd uwzględnił fakt, że organ, nie kwestionując swojego obowiązku w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w dniu 11 września 2019 r. po otrzymaniu skargi, rozpoznał wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Nie można zatem przyjąć, że bezczynność organu była spowodowana lekceważeniem podmiotu wnioskującego, czy też celowym przedłużeniem postępowania, wobec czego nie sposób zakwalifikować zaistniałej bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W takim stanie rzeczy, Sąd orzekł w punkcie I wyroku o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej, stwierdzając przy tym w punkcie II, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w myśl art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oparte zostało na dyspozycji art. 149 § 1a p.p.s.a. W zaprezentowanym wyżej świetle Sąd nie uwzględnił również wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny uznając, że ma ona pełnić rolę prewencyjną, a jej wymierzenie przez Sąd powinno być ostatecznością. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w analizowanej sprawie, stąd też w tej części skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w pkt III wyroku.