IV SAB/Wr 184/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2024 r. sprawy ze skargi S. T. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zaświadczenia I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy i że bezczynność ta ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 7 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. dalej idącą skargę oddala; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz S. T. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. S. T. (dalej: strona, skarżąca) - zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika - wniosła skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w przedmiocie wydania zaświadczenia na jej wniosek z 19 stycznia 2024 r. W skardze z 5 lutego 2024 r. (data wpływu do organu: 8 lutego 2024 r.) skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 8, 12, 36 § 1 i 217 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 779 ze zm. - dalej: k.p.a.) przez przekroczenie terminu do załatwienia sprawy z jej wniosku. Powołując art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 oraz art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), wniosła o: 1) stwierdzenie bezczynności organu; 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 7 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 4) przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 1.000 zł; 5) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym; 6) zasądzenie kosztów. Uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Nadesłane wraz z odpowiedzią na skargę akta administracyjne sprawy zawierały wniosek strony o wydanie zaświadczenia, jednak datowany na 6 marca 2023 r., postanowienie organu z 23 lutego 2024 r. odmawiające wydania zaświadczenia na ten wniosek oraz ponaglenie strony z 2 lutego 2024 r., złożone w związku z wnioskiem o wydanie zaświadczenia z 19 stycznia 2024 r., którego dotyczy skarga. Z uwagi na powyższe nieścisłości, pełnomocnika skarżącej wezwano do nadesłania kopii wniosku o wydanie zaświadczenia złożonego w dniu 19 stycznia 2024 r. wraz z dowodem jego nadania. Wyjaśniano także, że w aktach sprawy znajduje się jedynie wniosek o wydanie zaświadczenia z dnia 6 marca 2023 r. W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik skarżącej przedłożył poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię wniosku o wydanie zaświadczenia z 19 stycznia 2024 r. wraz z dowodem jego nadania w tym samym dniu. Tym samym potwierdził, że przedmiotem skargi skarżąca uczyniła bezczynność w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z 19 stycznia 2024 r. Kolejno dwukrotnie - pismami z 25 marca 2024 r. i 15 kwietnia 2024 r. - wezwano pełnomocnika organu do złożenia oświadczenia, czy nadesłany przez pełnomocnika skarżącej wniosek o wydanie zaświadczenia z 19 stycznia 2024 r. wpłynął do organu i w jakim terminie, a jeżeli tak – czy i w jaki sposób został załatwiony oraz do nadesłania stosownej dokumentacji w tym zakresie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem rozpoznania sprawy na podstawie akt. Wyjaśniono jednocześnie, skarga dotyczy wniosku z 19 stycznia 2024 r., natomiast w przesłanych aktach administracyjnych znajduje się jedynie wniosek z dnia 6 marca 2023 r. wraz z postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia na ten wniosek. Pomimo skutecznego doręczenia obu wezwań pełnomocnikowi organu, pozostały one bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., sąd bada także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - pkt 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że skarga na bezczynność lub przewlekłość w sprawie wydania zaświadczenia jest dopuszczalna. Zgodnie z tym stanowiskiem brak jest również podstaw do zastosowania w tego rodzaju sprawach art. 100c ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.), w tym art. 100c ust. 4 tej ustawy (zob. wyroki NSA z 9 stycznia 2024 r., II OSK 784/23 i II OSK 785/23, CBOSA). Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń zostało uregulowane w przepisach Działu VII k.p.a. Stosownie do art. 217 § 1 i § 2 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (§ 2 pkt 1) lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2 pkt 2). Co istotne, w myśl art. 217 § 3 k.p.a., zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Przepis art. 218 § 1 k.p.a. przewiduje, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, stosownie do art. 219 k.p.a., następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jak wynika z powyższych przepisów, po złożeniu wniosku o wydanie zaświadczenia strona powinna uzyskać w ustawowym terminie zaświadczenie o żądanej treści, postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia lub postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Skarga jest uzasadniona, gdyż - na dzień jej wniesienia - Wojewoda pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku skarżącej. Pojęcie "bezczynności" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. i jest to stan, który powstaje, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. W sprawie z wniosku o wydanie zaświadczenie termin na załatwienie sprawy został określony w przywołanym wyżej art. 217 § 3 k.p.a. Na podstawie przedłożonego przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu wniosku o wydanie zaświadczenia z 19 stycznia 2024 r. wraz z dowodem jego nadania w tym samym dniu, a także wobec nieustosunkowania się organu do tej kwestii (pomimo dwukrotnego wezwania organu do złożenia stosownego oświadczenia, pod rygorem rozpoznania sprawy na podstawie akt), Sąd przyjął, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Wojewody w przedmiocie wydania skarżącej zaświadczenia na jej wniosek z 19 stycznia 2024 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wniosek skarżącej o wydanie zaświadczenia z 19 stycznia 2024 r., pomimo wniesionego w dniu 2 lutego 2024 r. ponaglenia, pozostawiony został bez reakcji organu. W szczególności nie można uznać, że sprawa została załatwiona postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia z 23 lutego 2024 r., gdyż w jego treści wyraźnie wskazano, że dotyczy innego wniosku skarżącej o wydanie zaświadczenia, złożonego w dniu 9 marca 2023 r. Tym samym, wobec niezałatwienia sprawy z wniosku skarżącej z dnia 19 stycznia 2024 r. w siedmiodniowym terminie (art. 217 § 3 k.p.a.), Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku (pkt I zdanie pierwsze sentencji wyroku). Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a., o czym przesądził w pkt I zdaniu drugim sentencji wyroku. Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego, co wystąpiło w rozpoznawanej sprawie. Z akt sprawy wynika, że organ od ponad 8 miesięcy nie podjął żadnych czynności prowadzących do załatwienia sprawy, podczas gdy określony w art. 217 § 3 k.p.a. siedmiodniowy termin w sprawach o wydanie zaświadczenia nakłada na organ, do którego został złożony wniosek, duży rygoryzm co do sprawności prowadzonego postępowania. Brak podjęcia przez organ jakichkolwiek czynności w sprawie przez tak długi okres - także już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego - uzasadnia w ocenie Sądu kwalifikację bezczynności jako rażącej. Pomimo uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej sumy pieniężnej (nie uwzględnił wniosku skarżącej i oddalił skargę w tym zakresie na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a.; pkt III sentencji wyroku). Sąd wziął przy tym pod uwagę to, że skarga na bezczynność dotyczy wydania zaświadczenia, które jest czynnością materialno-techniczną, sprowadzającą się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych, o które wnosi wnioskodawca. Nie rozstrzyga ono żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej i nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego, zaświadczenie organu nie może stanowić podstawy prawnej dla uznania legalności pobytu cudzoziemca. Z tego względu Sąd ocenił, że zastosowanie w sprawie dolegliwości pieniężnej, polegającej na przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, nie ma uzasadnienia. Wobec braku informacji o wydaniu aktu kończącego postępowanie w sprawie, Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 7 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku). Zważywszy na okoliczność, że skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, na koszty składa się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).