IV SAB/Wr 189/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2024 r. sprawy ze skargi W. sp. z o.o. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca: A. S. I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 19 grudnia 2022 r., a bezczynność ta ma charakter rażącego naruszenia prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 500 (słownie: pięćset) złotych; IV. oddala dalej idącą skargę; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej W. sp. z o.o. z siedzibą we W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 19 grudnia 2022 r. wpłynął do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) wniosek W. spółka z o. o. z siedzibą we W. (dalej: strona, strona skarżąca) o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca na terenie RP (obywatela B., A. S.). W dniu 8 grudnia 2023 r. strona złożyła korektę wniosku. W dniu 5 lutego 2024 r. wpłynęła do organu skarga strony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (datowana na 24 stycznia 2024 r.) na bezczynność Wojewody w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 35 § 1-3 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) i wniosła o: - zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pracę cudzoziemca w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy; - orzeczenie, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku strony oraz, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł wraz z odsetkami na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.); - zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ od ponad trzynastu miesięcy nie wydał decyzji w sprawie. Zwrócono uwagę, że złożony wniosek nie zawierał braków formalnych, a nawet gdyby takie braki zawierał to organ nigdy nie wezwał skarżącego do ich uzupełnienia. W dniu 27 lutego 2023 r. organ wezwał stronę o pisemną informację i podanie na jakich zasadach zatrudniony zostanie cudzoziemiec oraz do dostarczenia dokumentów, potwierdzających te zasady. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując że do organu wpływa ogromna ilość wniosków, a organ boryka się z trudnościami kadrowymi. Natomiast żądana przez stronę skarżącą suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może służyć wyrównaniu szkody. W piśmie z dnia 12 kwietnia 2024 r. Wojewoda poinformował Sąd o tym, że w dniu 9 kwietnia 2024 r. zostało wydane zezwolenie na pracę cudzoziemca typu A. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiuje pojęcia "bezczynność". Jednakże, zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy - w ustalonym przepisami terminie - organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej. Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu - w realiach rozpoznawanej sprawy - mamy do czynienia z tak rozumianą bezczynnością. Mianowicie, z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że wniosek strony, który wpłynął do organu w dniu 19 grudnia 2022 r. nie został załatwiony w przewidzianym przez prawo terminie, nawet przyjmując termin wydłużony dwumiesięczny - art. 35 § 3 k.p.a. Analiza akt sprawy ta wskazuje na to, że pierwszą czynność procesową w sprawie organ podjął około 14 miesięcy od daty wpływu wniosku do organu (skierowane do strony wezwanie z dnia 27 lutego 2024 r.), co dodatkowo miało miejsce już po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Decyzja została wydana dopiero w dniu 9 kwietnia 2024 r. Powyższe dowodzi, że skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku strony skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pracę cudzoziemca okazała się uzasadniona. Zdaniem Sądu - opisany w skardze i wynikający z akt administracyjnych sprawy - sposób postępowania Wojewody w sprawie zainicjowanej wnioskiem strony skarżącej jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia terminów i zasad (art. 8, art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a.), do których stosowania obligowany jest organ. W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. Biorąc zaś pod uwagę wskazany wyżej czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu (podjęcie pierwszej czynności w sprawie i wydanie decyzji po wpłynięciu skargi do WSA), Sąd uznał (w tym samym punkcie sentencji wyroku), że bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Ol 21/19 (CBOSA), że dokonując oceny, czy naruszenie prawa jest rażące, należy wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie, braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W ocenie Sądu dokonanie przez organ pierwszej czynności w sprawie po około czternastu miesiącach od daty złożenia wniosku, dodatkowo, dopiero po fakcie wniesienia do Sądu skargi na bezczynność organu, jest czynnikiem determinującym rażący charakter stwierdzonej bezczynności organu. Sąd ma na uwadze to, że na sprawność działania Wojewody niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana z napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta od dłuższego już czasu nie ulega żadnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. Braki kadrowe i problemy wewnętrzne organu mogą być wprawdzie od niego niezależne, jednak nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki. Z uwagi na fakt, że organ wydał w sprawie decyzję udzielającą zezwolenia na pracę cudzoziemca w dniu 9 kwietnia 2024 r., Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku strony skarżącej zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt II sentencji wyroku). Przyjęta kwalifikacja stopnia naruszenia prawa, w okolicznościach tej sprawy, uzasadnia przyznanie na rzecz strony sumy pieniężnej. Przy czym stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może orzec ten środek z urzędu lub na wniosek, jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a. nie jest związany żądaniem strony. Charakter omawianego uprawnienia, ma bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale także wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu. Mając zatem na uwadze przywołane regulacje i zasady Sąd stwierdził, że żądana przez stronę kwota w realiach rozpoznawanej sprawy jest wygórowana, a adekwatną będzie tu kwota 500,00 zł. Jej wysokość jest miarkowana stosownie do okresu bezczynności, stanowiąc dla strony rodzaj rekompensaty za zawiązane tym niedogodności. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie III sentencji wyroku, oddalając dalej idącą skargę w tym zakresie ponad kwotę przyznaną (punkt IV sentencji wyroku). Na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzono od organu na rzecz strony skarżącej, której skarga została uwzględniona, zwrot kosztów postępowania (punkt V sentencji wyroku) na które składają się - wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa prawnego w wysokości 480 zł oraz opłata skarbowa w wysokości 17 zł.