IV SAB/Wr 19/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 9 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.B. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. polegającą na braku zawiadomienia o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 21 grudnia 2017 r. J. B. (zwany dalej skarżącym) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. polegającą na braku zawiadomienia o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W uzasadnieniu skargi wskazał, że na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie wywiadu środowiskowego, wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia. Zdaniem skarżącego MOPS we Wrocławiu narusza prawo w tym zakresie, nie informując go o terminie wywiadów środowiskowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu ze względu na brak kognicji sądu administracyjnego. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podstawowym kryterium, określającym i statuującym kognicję sądów administracyjnych do kontroli rozstrzygnięć administracyjnych jest rodzaj i charakter prawnej formy działania administracji publicznej, wyznaczony przez art. 3 § 2 p.p.s.a.. Przepis ten enumeratywnie wymienia akty i czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. I tak, zgodnie wymienionym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z przytoczonych przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Należy uznać, że przedmiotowa skarga została złożona w sprawie niepodlegającej kontroli sądu administracyjnego, albowiem nie mieści się w katalogu ujętym zakresem przedmiotowym art. 3 § 2 p.p.s.a. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego – zgodnie z art. 106 ust. 4 w zw. z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.) – jest jedynie czynnością poprzedzającą wydanie decyzji przyznającej bądź odmawiającej przyznania świadczenia, przeprowadzaną u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Czynność ta, sama w sobie, nie prowadzi więc bezpośrednio do przyznania bądź odmowy przyznania wnioskowanego przez stronę świadczenia, lecz stanowi jedynie przesłankę mającą wpływ na wydanie w tym przedmiocie stosownej decyzji administracyjnej. Strona niezadowolona z przebiegu wywiadu środowiskowego bądź też mająca zastrzeżenia co do trybu jego przeprowadzenia może zaś podnieść tę kwestię w odwołaniu od wydanej w sprawie decyzji wniesionego do organu wyższej instancji, czy też w końcu w skardze skierowanej do sądu administracyjnego na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję. Przedmiotem zaskarżenia w takim przypadku zawsze będzie wyłącznie decyzja administracyjna, nie zaś jednostkowa czynność organu podjęta w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. W związku z przywołanymi okolicznościami skargę wniesioną do tutejszego Sądu należało odrzucić, albowiem jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Nie sprawują one bowiem kontroli nad prawidłowością przeprowadzenia przez pracowników socjalnych rodzinnego wywiadu środowiskowego, tak w odniesieniu do podjętych w jego trakcie poszczególnych czynności przygotowawczych dotyczących choćby wyznaczenia terminu jego sporządzenia, jak i ewentualnej bezczynności organu pomocy społecznej w tym zakresie. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skarga podlegała odrzuceniu.