IV SAB/Wr 200/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w przedmiocie wydania dalszego częściowego postanowienia na wniosek z dnia 2 kwietnia 2014 r. postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. Dnia 30 lipca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęło, przekazane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismo Z. R. z dnia 11 lipca 2014 r. zatytułowane "skarga", w którym (w pkt 5 pisma) zakwestionował postanowienie Kolegium o "nr [...]". W opinii Sądu wymieniona skarga była nieczytelna w wymienionym pkt 5 i nie pozwalała na jej prawidłową rejestrację w urządzeniach ewidencyjnych Sądu - tym samym zawierała braki formalne uniemożliwiające nadanie jej prawidłowego biegu. W związku z powyższym Sąd wezwał skarżącego pismem z dnia 6 sierpnia 2014 r. do sprecyzowania pkt 5 nadesłanej skargi poprzez jednoznaczne (niepozostawiające wątpliwości), dokładne określenie numeru oraz daty zaskarżonego postanowienia – w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 19 sierpnia 2014 r., w którym podał, że "istnieje podstawa, aby Sąd wpisał skargę zwartą w punkcie 5 w piśmie z dnia 11 lipca 2014 r. oznaczoną pod sygn. [...] do repetytorium na bezczynność ze strony Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie wydania dalszego częściowego postanowienia na wniosek z dnia 2 kwietnia 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie postanowienia SKO z dnia [...] nr [...]. W dalszej części pisma skarżący wskazał, że w dniu 19 sierpnia 2014 r. zostało mu doręczone postanowienie Kolegium z dnia [...], nr [...], które odmawia mu przywrócenia terminu do dokonania czynności. W ocenie skarżącego uzasadnienie postanowienia z dnia [...] "o odmowie wydania dalszego częściowego postanowienia na wniosek z dnia 2 kwietnia 2014 r. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż we wniosku z dnia 2 kwietnia 2014 r. prawidłowo oznaczyłem datę zaskarżonych postanowień, a błąd mój wynikał z oczywistej omyłki drukarskiej, co kolegium powinno zauważyć z urzędu (...)". Skarżący zakwestionował uzasadnienie wymienionego postanowienia gdyż we wniosku z dnia 2 kwietnia 2014 r. prawidłowo oznaczył datę zaskarżonych postanowień, a błąd skarżącego wynikał z oczywistej omyłki pisarskiej, co kolegium powinno zauważyć z urzędu (...)". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o oddalenie skargi. Kolegium w obszernym uzasadnieniu wskazało na następujący stan faktyczny sprawy. Postanowieniem z dnia [...] ([...]), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o sprostowanie oczywistej omyłki w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] ([...]), którym umorzono postępowanie wszczęte wezwaniem skarżącego do usunięcia naruszenia prawa, dotyczącym niezałatwienia przez Kolegium sprawy weryfikacji decyzji Prezydenta W. z dnia [...] ([...]) na podstawie art. 154 k.p.a., działając na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., Kolegium odmówiło sprostowania oczywistej omyłki w ww. postanowieniu. Postanowienie zawierało pouczenie, że stronie przysługuje prawo wystąpienia z wnioskiem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Postanowienie Kolegium z dnia [...] ([...]) zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 kwietnia 2014 r. W dniu 23 czerwca 2014 r. skarżący złożył w Samorządowym Kolegium Odwoławczym we W. podanie z dnia 23 czerwca 2014 r., zatytułowane "Wniosek", w którym domagał się wydania "dalszego postanowienia na mój wniosek z 2 kwietnia 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie postanowienia SKO z dnia [...] o nr [...] odmawiającej sprostowania oczywistej omyłki". "Z ostrożności" skarżący wniósł także o "przywrócenie mi terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na postanowienie SKO z dnia [...] nr [...] ze względu na oczywistość wniosku". Uzasadniając tak skonstruowane żądanie stwierdził, że w dniu 2 kwietnia 2014 r. złożył w Kolegium "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku pominąłem doręczone mi postanowienie z dnia [...] nr [...]. Uzasadniam swe zaniechanie natłokiem doręczonych w tym dniu orzeczeń Kolegium". Skarżący uznał, że "Wydanie postanowienia w sprawie jest w zasadzie jedynie formalnością", ale "wypełnia lukę i prostuje mój błąd". W sprawie zapadły już "postanowienia częściowe o nr [...] i [...]". W skierowanym do skarżącego wezwaniu z dnia 24 czerwca 2014 r. Kolegium przypomniało, że we wniosku z dnia 2 kwietnia 2014 r. wystąpił on m. in. "O ponowne rozpatrzenie sprawy", w których Kolegium wydało postanowienia z dnia [...], o sygnaturach [...] i [...]. Obecnie, nawiązując do podania z dnia 2 kwietnia 2014 r. i "uzupełniając lukę", skarżący złożył "Wniosek", w którym skreśla konsekwentnie sformułowanie "ponowne". Zestawienie obu wskazanych podań i zawartych w nich żądań spowodowało, że Kolegium nie było w stanie stwierdzić, jaki charakter miałby mieć wniosek skarżącego z dnia 23 czerwca 2014 r., skoro - odmiennie niż w podaniu z dnia 2 kwietnia 2014 r. - nie wnosił o "ponowne rozpatrzenie sprawy", lecz "o wydanie dalszego postanowienia na mój wniosek z 2 kwietnia 2014 r. o rozpatrzenie sprawy". Działając na podstawie art. 64 § 2, w związku z art. 63 § 2 k.p.a., Kolegium wezwało więc skarżącego do wyjaśnienia, czy podanie z dnia 23 czerwca 2014 r. jest wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Kolegium wydało postanowienie o sygnaturze [...], czy ma inny charakter prawny. W tym drugim przypadku Kolegium wezwało do wskazania trybu postępowania, który zamierzał uruchomić skarżącego wnioskiem z dnia 23 czerwca 2014 r. W dniu 30 czerwca 2014 r. skarżący złożył w Kolegium "odpowiedź" na wezwanie, w której stwierdził, że oczekuje, iż Kolegium "w oparciu o art. 9 kpa (...) wskaże mi podstawę prawną żądania w podaniu z dnia 23 czerwca 2014 r. dotyczącego wydania dalszego częściowego orzeczenia na wniosek z dnia 2 kwietnia 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie postanowienia SKO we W. z dnia [...] nr [...] odmawiających sprostowania oczywistej omyłki". W kolejnym wezwaniu, z dnia 3 lipca 2014 r., Kolegium wyjaśniło więc skarżącemu, że nie jest mu znana podstawa prawna, która pozwalałaby na wydanie "dalszego częściowego orzeczenia na wniosek z dnia 2 kwietnia 2014 r." odnośnie do postanowienia o sygnaturze [...], wydanego w dniu [...]. Po raz kolejny, działając na podstawie art. 64 § 2, w związku z art. 63 § 2 k.p.a., Kolegium wezwało skarżącego do wyjaśnienia, czy podanie z dnia 23 czerwca 2014 r. jest wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Kolegium wydało postanowienie nr [...]. W piśmie z dnia 10 lipca 2014 r. skarżący powtórzył sformułowanie zawarte we wniosku z dnia 23 czerwca 2014 r., z tym że już bez skreślenia słowa "ponowne" ("domagam się dalszego postanowienia na mój wniosek z 2 kwietnia 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie postanowienia SKO z dnia [...] o nr [...] odmawiającej sprostowania oczywistej omyłki"). Powtórzył też, że w piśmie z dnia 2 kwietnia 2014 r. pominął "jedną sygnaturę doręczonych mi postanowień z dnia [...] w toczącym się postępowaniu. Postanowienia te wydano na jeden wniosek i w tej samej sprawie. Więc stanowią całość, wobec czego domagam się wydania dalszego częściowego postanowienia, co do dalszego elementu sprawy na wniosek z dnia 2 kwietnia 2014 r. w przedmiocie o ponowne rozpatrzenie sprawy". Postanowieniem z dnia [...] ([...]), rozpatrzywszy wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której wydano postanowienie z dnia [...] ([...]), działając na podstawie art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2, w związku z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a., Kolegium odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło m.in., że nie ulega wątpliwości, iż postanowienie z dnia [...] ([...]) zostało doręczone skarżącemu w dniu 1 kwietnia 2014 r. Istotnie w tym dniu doręczono skarżącemu w sumie 8 postanowień Kolegium. Nie była to jednak "wina" Kolegium, a konsekwencja faktu, że skarżący inicjuje przed Kolegium jednocześnie bardzo dużą ilość spraw. Jest oczywiste, że otrzymuje w rezultacie dużo orzeczeń Kolegium, często jednocześnie. W tym kontekście Kolegium zauważyło, że wskazywane przez skarżącego postanowienia z dnia [...] wydano po rozpatrzeniu podania z dnia 5 marca 2014 r., którym skarżący jednocześnie wystąpił o stwierdzenie nieważności trzech innych postanowień. W odrębnym podaniu z dnia 5 marca 2014 r. skarżący domagał się sprostowania i stwierdzenia nieważności 6 kolejnych postanowień Kolegium ([...]-[...], [...], [...]). Wskazywanym na wstępie podaniem z dnia 2 kwietnia 2014 r. skarżący wystąpił o ponowne rozpatrzenie 11 spraw. Poczyniwszy te wyliczenia Kolegium zauważyło, że wskazywany przez skarżącego "natłok" doręczonych w dniu 1 kwietnia 2014 r. orzeczeń Kolegium co do zasady nie stanowi dla niego "problemu". Fakt, że w czerwcu 2014 r. skarżący spostrzegł, iż w podaniu z dnia 2 kwietnia 2014 r. pominął jedno z postanowień Kolegium z dnia [...] nie był - w świetle powoływanego w postanowieniu z dnia [...] ([...]) orzecznictwa - przesłanką przywrócenia terminu, tym bardziej w sytuacji, gdy argumentem wnioskodawcy jest konieczność "wypełnienia luki", a postanowienie "nic nie zmienia". Postanowienie Kolegium z dnia [...] ([...]) zostało doręczone Z. R. w dniu 18 sierpnia 2014 r. W świetle wyżej powiedzianego Kolegium wniosło o oddalenie skargi w kwestii zarzucanej bezczynności "w przedmiocie wydania dalszego częściowego postanowienia na wniosek z dnia 2 kwietnia 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie postanowienia SKO z dnia [...] nr [...]". Zdaniem Kolegium, o bezczynności organu administracyjnego nie można bowiem mówić w sytuacji, gdy organ administracyjny wprawdzie wydał w sprawie orzeczenia, ale nie takie, jakich oczekiwała strona, prezentująca własną, "autorską" koncepcję prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., skarga na bezczynność organu administracji przysługuje w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a.) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty (inne niż decyzje i postanowienia) lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.),a także na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.). W takich sprawach skargę na bezczynność można wnieść skutecznie, jeżeli organ administracji nie załatwia sprawy w terminie określonym bądź to w przepisach art. 35 - 36 k.p.a., bądź w terminie wynikającym z innej ustawy regulującej sposób postępowania organów administracji. Zgodnie z art. 161 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (zob. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, ONSA WSA 2009 nr 4, poz. 63, Lex nr 463487). W omawianej sprawie organ dokonał czynności, jakiej domagał się skarżący we wniosku z dnia 2 kwietnia 2014 r., uzupełnionym w piśmie z dnia 23 czerwca 2014 r., polegającej na wydaniu dalszego postanowienia na wniosek z dnia 2 kwietnia 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie postanowienia Kolegium z dnia [...], nr [...]. Skarżący wniósł jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na postanowienie Kolegium z dnia [...]. Z akt sprawy bowiem wynika, że wniosek z dnia 2 kwietnia 2014 r. został załatwiony przez Kolegium postanowieniem z dnia [...], nr [...], którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] odmawiającym sprostowania oczywistej omyłki w postanowieniu własnym z dnia [...], nr [...]. Omawiane postanowienie z dnia [...] doręczono skarżącemu w dniu 19 sierpnia 2014 r. W tej sytuacji brak jest podstaw do zobowiązania organu do wydania aktu w kwestii zarzucanej bezczynności, tj. rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 2 kwietnia 2013 r., skoro orzeczenie "załatwiające" złożony wniosek zostało już wydane. Jak słusznie zauważa organ odwoławczy, o bezczynności organu administracyjnego nie można bowiem mówić w sytuacji, gdy organ ten wprawdzie wydał w sprawie orzeczenia, ale nie takie, jakich oczekiwała strona, prezentując własną koncepcję prawną. Wydanie postanowienia w dniu [...], tj. po wniesieniu skargi (11 lipca 2014 r.) oznacza, że przedmiot skargi przestał istnieć czyniąc postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym. Z tych przyczyn i stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. postępowanie sądowoadministracyjne należało umorzyć, co orzeczono w sentencji postanowienia. Końcowo jeszcze wskazać trzeba, że w piśmie z dnia 19 sierpnia 2014 r., stanowiącym konkretyzację skargi z dnia 11 lipca 2014 r. skarżący sformułował zarzuty względem wskazanego wyżej postanowienia Kolegium z dnia [...]. Wobec tego nawet gdyby uznać, że przedmiotem skargi jest wymienione postanowienie to i tak skarga byłaby niedopuszczalna z powodu braku wyczerpania przez skarżącego przysługującego mu środka zaskarżenia od omawianego postanowienia. Stosownie bowiem do art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że w przypadku złożenia odwołania od decyzji pierwszej instancji, organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie. Na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu na zasadzie art. 59 § 1 k.p.a., służy zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 144 k.p.a., do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Jednakże w myśl art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednak strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Skarżący otrzymał postanowienie z dnia [...] w dniu 18 sierpnia 2014 r., skargę złożył w dniu 20 sierpnia 2014 r. i chociaż w dniu 21 sierpnia 2014 r. wniósł do Kolegium o wznowienie postępowania zakończonego wymienionym postanowieniem z dnia [...], to pisma z dnia 21 sierpnia 2014 r. nie można uznać za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odnosząc się do złożonego w skardze wniosku o zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych wskazać należy, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy. Za przedwczesny Sąd uznał wniosek skarżącego złożony w skardze, o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, w celu wniesienia skargi do NSA od przyszłego orzeczenia Sądu, jakie zostanie wydane w sprawie.