IV SAB/Wr 203/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz – Kremis Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 września 2020 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w O. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w O. w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w O., o jakiej mowa w punkcie I wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu Rejonowego w O. do załatwienia sprawy; IV. oddala dalej idącą skargę. Wnioskiem z dnia [...] marca 2020 r. (wpływ do organu [...] marca 2020 r.) R. S. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w O. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami, wydanych w roku 2018, zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 056 i 056s. Żądane informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD. W odpowiedzi na wniosek Prezes Sądu Rejonowego w O. pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. poinformował wnioskodawcę, że wniosek o udostępnienie żądanej informacja nie podlega rozpatrzeniu w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. od dostępie do informacji publicznej. Wnioskodawca nie podał bowiem dokładnych danych, dotyczących żądanych przez siebie wyroków. Nie wskazał daty wydania poszczególnych wyroków, nie sprecyzował sygnatur wyroków, nie wskazał czy chodzi tylko o wyroki prawomocne czy również o nieprawomocne. Natomiast adresat wniosku nie został upoważniony do dokonywania interpretacji wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...] kwietnia 2020 r. (wpływ bezpośrednio do WSA w dniu [...] maja 2020 r.) na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu Rejonowego do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem, stwierdzenie bezczynności organu, nałożenie na Prezesa SR grzywny w wysokości określonej przepisami oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Organ nie udostępnił bowiem informacji publicznej zgodnie z wnioskiem i nadal pozostaje w zwłoce. W piśmie z dnia [...] maja 2020 r. Prezes Sądu Rejonowego w O. poinformował wnioskodawcę, że żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną, której uzyskanie wymaga wykazania szczególnego interesu publicznego. Realizacja żądania będzie wymagała znacznego nakładu pracy ze strony organu, ponieważ 18 spraw oznaczonych symbolem 056 i 056s zostało zakończonych wydaniem orzeczenia w 2018 r. Udzielenie odpowiedzi wymaga: ustalenia wykazu tych spraw, ustalenia czy wyrok został zaskarżony i ewentualnie wskazania sygnatury Ca, przygotowania skanów wyroków, dokonania anonimizacji wyroków, nagrania na płytę i wysłania wnioskodawcy. Wyodrębnienie tych informacji jest bardzo pracochłonne i zdezorganizuje bieżącą pracę wydziału. W związku z powyższym wezwano wnioskodawcę do podania szczególnego interesu publicznego, przemawiającego za udostępnieniem informacji przetworzonej, w terminie 7 dni pod rygorem wydania decyzji odmownej w zakresie udzielenia informacji publicznej. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] maja 2020 r. (wpływ do organu [...] maja 2020 r.) wnioskodawca poinformował, że nie zgadza się z zakwalifikowaniem żądanej informacji do kategorii informacji publicznej przetworzonej, bowiem anonimizacja wyroków nie stanowi przetworzenia informacji publicznej ora ponownie wniósł o udostępnienie żądanej informacji. Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...] (doręczonej skarżącemu w dniu [...] czerwca 2020 r.) Prezes Sądu Rejonowego w O. odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niewykazaniem szczególnego interesu publicznego, przemawiającego za udostępnieniem informacji przetworzonej. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego wniósł o jej odrzucenie, ponieważ od wydanej decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r. służy skarżącemu odwołanie do Prezesa Sądu Okręgowego we W., a więc skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4. W rozpatrywanej sprawie nieuzasadniony jest wniosek organu o odrzucenie skargi z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia, przysługujących stronie od decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r. Bezczynność organu stanowi odrębny przedmiot kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) od decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej przepisy k.p.a. oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wymagają wniesienia odrębnego środka zaskarżenia w postaci np. ponaglenia na bezczynność organu. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę z dnia [...] kwietnia 2020 r. na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] marca 2020 r., a nie na późniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r. Skarga strony podlega zatem merytorycznemu rozpatrzeniu. Kontroli sądu w przypadku skarg na bezczynność poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. J. Woś, wyd. LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 103). Informacja publiczna udzielana jest na zasadach i w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.) - zwanej dalej u.d.i.p. Ustawa ta w sposób kompleksowy reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej i przewiduje różne sposoby jej udostępniania, wymienione w art. 7 ust. 1 u.d.i.p. Jednym ze sposobów jest udostępniania informacji publicznej na wniosek, o czym stanowi art. 10 u.d.i.p. Termin załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 dni od dnia doręczenia adresatowi wniosku. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej rolą sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot do którego zwrócił się skarżący był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić danemu podmiotowi bezczynność. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego ustawą jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na zasadach u.d.i.p. Prawo obywateli do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej przewidziano w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Stanowi on bowiem, że obowiązane do udzielania informacji publicznej są władze publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej jest Prezes Sądu Rejonowego. Natomiast stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych, również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich (por. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28). Nie jest już sporne na obecnym etapie postępowania, że informacja żądana przez skarżącego jest informacją publiczną i jest objęta zakresem przedmiotowym u.d.i.p. Dotyczy bowiem informacji o danych publicznych, tj. treści orzeczeń sądów powszechnych, o czym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4a u.d.i.p. Wskazać należy, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. Sąd stwierdził, że na dzień wniesienia skargi z dnia [...] kwietnia 2020 r. organ pozostawał w bezczynności, ponieważ strona otrzymała jedynie pismo organu z dnia [...] kwietnia 2020 r., że wniosek o udostępnienie żądanej informacja nie podlega rozpatrzeniu w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. od dostępie do informacji publicznej. Organ nie rozpatrzył wówczas żądania skarżącego zawartego we wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Na późniejszym etapie postępowania organ zasadnie jednak uznał, że wniosek strony podlega rozpatrzeniu na podstawie przepisów u.d.i.p. Wobec powyższego Sąd stwierdził bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w rozpoznaniu wniosku skarżącego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt I sentencji wyroku). Sąd zobowiązany jest również uwzględnić stan sprawy na dzień wyrokowania. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w dacie wniesienia skargi, lecz ustała po wniesieniu skargi postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania organu do dokonania czynności po myśli art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu Rejonowego do załatwienia wniosku skarżącego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt III sentencji wyroku), ponieważ w dniu [...] czerwca 2020 r. została wydana decyzja odmawiająca udostępnienia skarżącemu informacji publicznej przetworzonej. Od decyzji tej przysługują stronie odrębne środki zaskarżenia. Umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia stronie skarżącej informacji publicznej, o którą zawnioskowała, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku dokonania oceny charakteru stwierdzonej bezczynności przez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie, co wprost wynika z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Należy wziąć pod uwagę, że w wyniku wniosku z dnia [...] marca 2020 r. (data wpływu do organu – [...] marca 2020 r.) organ wystosował w dniu [...] kwietnia 2020 r. (a więc w terminie 14 dni) pismo, w którym poinformował wnioskodawcę, że wniosek o udostępnienie żądanej informacja nie podlega rozpatrzeniu w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. od dostępie do informacji publicznej. Następnie organ w dniu [...] maja 2020 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnego interesu publicznego w celu uzyskania informacji publicznej przetworzonej, a w dniu [...] czerwca 2020 r. wydał decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż organ dopuścił się bezczynności, która nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa mówimy przede wszystkim, jeżeli bezczynność jest wynikiem lekceważącego traktowania przez organ swoich obowiązków. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpatrywanej sprawie nie można dopatrzyć się lekceważącego traktowania przez organ swoich obowiązków, albowiem organ, pomimo wcześniejszej błędnej interpretacji przepisów u.d.i.p., dążył do rozpoznania wniosku skarżącego i ostatecznie wydana została decyzja w tym zakresie. Z tych też względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku. Sąd może ponadto orzec o wymierzeniu organowi grzywny w przypadku stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Sąd nie wymierzył organowi grzywny i oddalił dalej idącą skargę (punkt IV sentencji wyroku), mając na uwadze, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa i brak jest podstaw do dyscyplinowania organu, skoro decyzja została przez organ już wydana. Stosownie do postanowienia z dnia [...] lipca 2020 r. sygn. akt [...] skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych.