IV SAB/Wr 215/13

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. R. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi Z. R. na bezczynność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 5 marca 2013 r. w sprawie przyznania zasiłku z pomocy społecznej postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte kolejnym wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 lutego 2014 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu z uwagi na to, że skarżący nadużywa tego prawa inicjując szereg postępowań sądowych, w których charakter rozstrzygnięć podanych kontroli sądowej dowodzi, że celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swoich spraw lecz inicjowanie postepowań sądowych stanowiących cel sam w sobie. Ponadto w postanowieniu tym wskazano, że skarżącemu nie przysługuje również prawo pomocy w celu sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności orzeczenia sądu z prawem, ponieważ w dniu złożenia wniosku nie zostało wydane żadne rozstrzygnięcie Sądu od którego przysługiwałoby sprawo do wniesienia tej skargi. Na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. skarżący wniósł o ustanowienie adwokata ze względu na ciężką sytuację materialną i brak dochodów. Powyższe oznacza, iż skarżący złożył kolejny wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. , dalej p.p.s.a.) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu. W myśl art. 258 § 3 p.p.s.a. do postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postanowień sądu. Ustanowienie adwokata z urzędu obejmuje z mocy art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie powyższego przepisu powinna ograniczać się jedynie do oceny czy wnioskodawca jest w stanie ponieść ciężar kosztów postępowania. Szeroki dostęp do prawa pomocy w procedurze sądowoadministracyjnej wymaga jednak szczególnie wnikliwej oceny sposobu realizacji tego prawa przez skarżących. Podkreślenia wymaga, że prawo dostępu do sądu jest jednym z podstawowych wolności określonych w Konstytucji RP. Treść podmiotowego prawa do sądu obejmuje prawo dostępu do sądu, prawo do odpowiednio ukształtowanej procedury i prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia sprawy. Złożony na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. kolejny wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest bezprzedmiotowy, ponieważ wskazanym wyżej postanowieniem Sądu z dnia 18 lutego 2014 r. oddalono pierwszy wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata z uwagi na to, że nadużywa on prawa do sądu, w tym prawa do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Okoliczność dotycząca nadużycia prawa pomocy nie uległa zmianie na obecnym etapie postępowania sądowego. Aktualne pozostają bowiem ustalenia zawarte w powyższym postanowieniu Sądu, że skarżący w 2009 r., 2010 r., 2011 r., 2012 r. i 2013 r. wniósł do Wydziału IV tut. Sądu 207 skarg. W tym okresie w 116 sprawach skarga została odrzucona, natomiast w 9 sprawach zostało umorzone postępowanie sądowe. W 13 sprawach oddalono skargę, zaś w jednej sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 98/10 uchylono decyzję organu I i II instancji. Dodatkowo w trzech sprawach skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny. W postanowieniu tym wskazano także, że skarżący złożył w tym okresie 69 wniosków o przyznanie prawa pomocy, przy czym 7 wniosków pozostawiono bez rozpoznania, 2 wnioski oddalono przez Sąd na podstawie art. 247 p.p.s.a. z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, zaś wskutek rozpoznania 27 wniosków przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W trzech sprawach umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w jednej ze spraw, w której wcześniej oddalono wniosek z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi (sygn. akt IV SAB/Wr 2/10), również umorzono postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem o przyznanie tego prawa. Natomiast w jednej spośród 69 spraw, tj. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 367/10 poinformowano skarżącego pismem Sądu, że jest zwolniony z mocy ustawy od kosztów sądowych. Podtrzymać należy stanowisko, zawarte w omawianym postanowieniu, że w większości spraw wyznaczony z urzędu adwokat składał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wypowiadał również pełnomocnictwa wyznaczonym z urzędu pełnomocnikom. Aktualne jest twierdzenie, że skarżący złożył również w ponad 140 sprawach wnioski o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe, a także wnioski o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania. Skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia kończącego postępowanie zostały odrzucone, ponieważ nie zostały sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Wnioski o wykładnię orzeczeń zostały załatwione odmownie lub też dodatkowo umorzono postępowanie wszczęte kolejnymi wnioskami w tym przedmiocie. We wszystkich sprawach odmówiono wstrzymania wykonania orzeczenia. W postanowieniu tym podkreślono także, że skarżący wielokrotnie składał wnioski o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przy czym po wyznaczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny innego Sądu, np. w Gliwicach, w Opolu, skarżący złożył kolejny wniosek o wyłączenie składu tego innego Sądu. Na obecnym etapie postępowania dodać trzeba, że skarżący wniósł również w 2014 r. szereg skarg o wznowienie postępowania sądowego przed uprawomocnieniem się orzeczenia. W listopadzie 2014 r. liczba zarejestrowanych skarg i wniosków wszczynających postępowanie wyniosła około 431 spraw. W okresie od 2009 r. do listopada 2014 r. Sąd odrzucił około 217 skarg skarżącego. Natomiast liczba zarejestrowanych w listopadzie 2014 r. wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika wyniosła 240 wniosków. Na dzień 30 maja 2014 r. liczba zarejestrowanych skarg skarżącego, obejmująca okres od 2009 r. do maja 2014 r. wyniosła 407 skarg. Ponadto w 2014 r. w 21 sprawach poinformowano skarżącego pismem referendarza sądowego, że jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy ustawy. Charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej i liczba wniesionych spraw oraz liczba wniosków o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe (zakończonych postanowieniami o odrzuceniu tych skarg), a także liczba wniosków o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania oraz systematyczny wzrost liczby skarg wniesionych przez skarżącego, a przy tym i wniosków o przyznanie prawa pomocy do tych skarg pozwala na przyjęcie, że w dalszym ciągu celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie. Przedstawione okoliczności uprawniały do stwierdzenia, że domaganie się przez skarżącego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu również na obecnym etapie postępowania stanowi nadużycie tego prawa. Prawo pomocy stanowi formę realizacji prawa do sądu i nie może być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Z tych względów postępowanie wszczęte złożonym na rozprawie kolejnym wnioskiem o przyznanie prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a w związku z art. 258 § 3 i art. 245 § 3 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.