IV SAB/Wr 215/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. G. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego we W. w przedmiocie rozpatrzenia pism procesowych postanawia: I. odrzucić skargę; II. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 22 sierpnia 2019 r. P. G. (dalej strona lub skarżący) wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego we W. (dalej organ) w przedmiocie rozpatrzenia wniesionych przez niego pism procesowych w sprawie o sygnaturze akt [...], w tym w szczególności "powództwa z dnia 25 czerwca 2019 r. oraz "pisma z dnia 22 lipca 2019 r.". Skarżący wskazał, że pomimo upływu ponad dwóch miesięcy od momentu wszczęcia sprawy, organ pozostaje w bezczynności i uchyla się od nadania jej prawidłowego biegu. Z tych powodów skarżący wniósł o zasądzenie od organu grzywny. Wystąpił również o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że skarżący – w ramach toczącego się postępowania cywilnego w sprawie o sygnaturze akt [...] – wystosował do niego trzy pisma: dwa z dnia 24 czerwca 2019 r. oraz jedno z dnia 22 lipca 2019 r. Dwa pierwsze prezentowały stanowisko skarżącego względem wezwania go o opłatę od pozwu oraz stanowiły wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Trzecie zaś dotyczyło zapytania o czynności przedsięwzięte przez sąd w celu rozpatrzenia powództwa. Zdaniem organu, we wszystkich przypadkach pismom tym został nadany właściwy bieg polegający na przekazaniu ich do akt prowadzonego postępowania, zgodnie z dyspozycją art. 41a § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 52 ze zm., dalej p.u.s.p.). Mając na uwadze powyższe okoliczności organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne – stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (tj. sprawy obejmujące – co do zasady – decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjęte poza szeroko rozumianym postępowaniem administracyjnym) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidulane interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające). Ponadto sąd administracyjny, na mocy art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu skargi wniesionej do tutejszego Sądu, który – co wymaga podkreślenia – dotyczy konkretnej sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym we W., należy wskazać, że nie mieści się ona w żadnej z wymienionych kategorii bezczynności i przewlekłości podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Nie sprawują one bowiem kontroli tak nad działalnością orzeczniczą sądów powszechnych, jak i nadzorem administracyjnym sprawowanym przez ich prezesów. Zwłaszcza w tym ostatnim przypadku trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 9a p.u.s.p., nadzór administracyjny nad działalnością sądów w zakresie zapewnienia właściwego toku ich wewnętrznego urzędowania zapewniają prezesi tych sądów (nadzór wewnętrzny) oraz Minister Sprawiedliwości (nadzór zewnętrzny). Przy czym zewnętrzny nadzór administracyjny – w myśl art. 37f § 1 p.u.s.p. – obejmuje analizę i ocenę prawidłowości oraz skuteczności wykonywania przez prezesów sądów wewnętrznego nadzoru administracyjnego. Poza tym treść skargi, jak trafnie zwraca na to uwagę pełnomocnik organu, nakierowana jest na kwestię sprawności toczącego się postępowania cywilnego. W tym zaś zakresie stronie ewentualnie przysługują środki prawne, o których mowa w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 75 ze zm.). Jak jednak wynika z art. 4 ust. 1 tej ustawy, sądem właściwym do rozpoznania tego rodzaju skargi jest sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. Reasumując należało stwierdzić, że skarga wniesiona do tutejszego Sądu podlegała odrzuceniu, albowiem jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Nie sprawują one bowiem kontroli nad sprawnością postępowań toczących się przed sądami powszechnymi, ani nad sposobem wykonywania wewnętrznego nadzoru administracyjnego przez prezesów tych sądów. Mając powyższe na uwadze – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszego postanowienia. Odnosząc się zaś do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 152/13 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został zawarty w skardze niedopuszczalnej, podlegającej odrzuceniu. Stanowiło to więc o oczywistej bezzasadności skargi, co tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego postanowienia.