IV SAB/Wr 22/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2020 r. sprawy ze skargi P. Ś. na bezczynność Burmistrza Gminy T. w przedmiocie przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej I. zobowiązuje Burmistrza Gminy T. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2018 r. w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2019 r. P. Ś. zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy T. o objęcie go ubezpieczeniem do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania sądowego w sprawie o ubezwłasnowolnienie syna M. Ś. (sygn. akt [...]). Ośrodek Pomocy Społecznej w T. pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. poinformował wnioskodawcę, że w ocenie OPS wnioskodawca ma możliwość uzyskania własnym działaniem statusu osoby bezrobotnej i w konsekwencji również prawa do składki zdrowotnej, tj. bezpłatnego świadczenia opieki zdrowotnej i nie może uzyskać wnioskowanego świadczenia w drodze pomocy społecznej. Wnioskodawca pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. poinformował OPS, że nie spełnia warunków ustalonych przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, które umożliwiałyby nabycie statusu osoby bezrobotnej, w konsekwencji nabycie prawa do składki zdrowotnej. Z uwagi na codzienną i całodzienną (od godzin porannych do wieczora) opiekę nad niepełnosprawnym synem, którą wykonuje samodzielnie, bez pomocy osób trzecich, Nie spełnia warunku pozostawania w gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie ma możliwości uzyskania własnym działaniem statusu osoby bezrobotnej i w konsekwencji również prawa do składki zdrowotnej, tj. bezpłatnego świadczenia opieki zdrowotnej. Ośrodek Pomocy Społecznej pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. ponownie wskazał na możliwość zarejestrowania się wnioskodawcy w Powiatowym Urzędzie Pracy i samodzielnego zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz poinformował wnioskodawcę, że udzielenie mu wsparcia w formie ubezpieczenia zdrowotnego byłoby sprzeczne z zasadami i celem pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o zobowiązanie Ośrodka Pomocy Społecznej do udzielenia mu pomocy społecznej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiuje pojęcia "bezczynności", podobnie jak Kodeks postępowania administracyjnego. Jednakże, zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy - w ustalonym przepisami terminie - organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane. Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Ponadto, zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Zwrócić należy uwagę, że organy administracji publicznej zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. mają wprawdzie obowiązek działać wnikliwie i szybko, ale są również zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Do stwierdzenia bezczynności nie jest więc wystarczające samo tylko przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. W ocenie Sądu - w realiach rozpoznawanej sprawy mamy do czynienia z tak rozumianą bezczynnością. Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący złożył w dniu [...] grudnia 2019 r. wniosek o objęcie go ubezpieczeniem do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania sądowego w sprawie o ubezwłasnowolnienie syna. Wniosek ten podtrzymał w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r., wskazując że nie ma możliwości uzyskania własnym działaniem statusu osoby bezrobotnej i w konsekwencji również prawa do składki zdrowotnej, tj. bezpłatnego świadczenia opieki zdrowotnej. Natomiast organ w pismach z dnia [...] stycznia i [...] stycznia 2020 r. poinformował wnioskodawcę, że ma on możliwość uzyskania własnym działaniem statusu osoby bezrobotnej i w konsekwencji również prawa do składki zdrowotnej, tj. bezpłatnego świadczenia opieki zdrowotnej. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.), dalej u.p.s., przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Również zatem odmowa przyznania świadczeń z pomocy społecznej powinna następować w formie decyzji administracyjnej. Potwierdza to brzmienie art. 106 ust. 4 u.p.s., zgodnie z którym decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Także stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1373) o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Natomiast złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie składki na ubezpieczenie zdrowotne nie został rozpatrzony przez organ w formie decyzji administracyjnej, pomimo upływu wskazanych w wyżej powołanych przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego terminów załatwiania spraw. Powyższe dowodzi, że skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącego o przyznanie składki na ubezpieczenie zdrowotne okazała się uzasadniona. Zaistniała oczywista bezczynność organu, stanowiąca naruszenie zasad i terminów określonych w art. 8, art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a. Sąd stwierdził zatem, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu i zobowiązał organ do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Biorąc zaś pod uwagę postawę organu, Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Należy zauważyć, że organ w niniejszej sprawie podejmował działania i odpowiadał na pisma strony kierowane do organu. Powyższa postawa organu nie świadczy o lekceważącym traktowaniu strony. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. - orzekł jak sentencji wyroku.