IV SAB/Wr 232/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków po rozpoznaniu w Wydziale IV w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. R. na bezczynność Dyrektora Zakładu [...] w J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Zakładu [...] w J. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 20 lipca 2015 r. o udzielenie informacji o toczących się postępowaniach sądowych z tytułu zadłużeń za najem lokali mieszkalnych usytuowanych w obrębie [...] Miasta J. w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że bezczynność zobowiązanego podmiotu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza na rzecz K. R. od Dyrektora Zakładu [...] w J. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 20 lipca 2015 r. K. R. (skarżący) wniósł do Zakładu [...] w J. (Z[...]) o udzielenie informacji o toczących się postępowaniach sądowych przeciwko dłużnikom, z tytułu zadłużeń za najem lokali mieszkalnych usytuowanych w obrębie [...], [...] miasta J.. Pismem z dnia 3 sierpnia 2015 r., nr [...] Dyrektor Z[...] (zobowiązany) poinformował wnioskodawcę, że informacja, o jaką wnosi jest informacją przetworzoną; winien zatem wykazać, że udostępnienie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W przeciwnym razie, jeśli nie wykaże tego w terminie 14 dni od otrzymania tego pisma wówczas zostanie wydana decyzja odmawiająca udzielenia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm. (dalej: ustawa). Pismo to "wysłano pocztą" dnia 7 sierpnia 2015 r. W dniu 5 sierpnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, za pośrednictwem Z[...], została wniesiona skarga na bezczynność zobowiązanego "w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej". Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Dyrektora Z[...] do udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, 2) o wymierzenie zobowiązanemu grzywny za rażące naruszenie prawa, 3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu pisma skarżący stwierdził, że do dnia jego wniesienia zobowiązany nie udostępnił informacji stąd skarga była konieczna. Zachowanie zobowiązanego przy tym świadczy o całkowitym lekceważeniu prawa oraz o braku "chęci do podjęcia jakichkolwiek czynności w sprawie". Wniósł o ukaranie zobowiązanego karą grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), p.p.s.a. oraz na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. O rażącym naruszeniu prawa świadczy fakt świadomego i celowego braku zainteresowania ze strony zobowiązanego wnioskami złożonymi w dniu 20 lipca 2015 r. w siedzibie Z[...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z[...] wniósł o umorzenie postępowania sądowego gdyż Z[...] przekazał skarżącemu żądane informacje. Podniósł, że termin do udzielenia żądanych przez skarżącego informacji upływał 3 sierpnia 2015 r., a skarga została złożona już w dniu 5 sierpnia 2015 r., co świadczy o tym, że skarżącemu nie zależało w rzeczywistości na uzyskaniu informacji publicznej, a jedynie "na zakłóceniu, czy wręcz próbie sparaliżowania pracy Z[...]". Brak jest przesłanek do uznania, że postępowanie było prowadzone z rażącym naruszeniem prawa, co byłoby podstawę wymierzenia grzywny. Potwierdza to również sam skarżący w uzasadnieniu skargi gdyż wnosząc o wymierzenie grzywny, nie jest w stanie wskazać na czym miałoby polegać rażące naruszenie prawa. Z uwagi na to, że informacja została udzielona po wniesieniu skargi na bezczynność organu, lecz przed jej rozpoznaniem, postępowanie sądowe staje się bezprzedmiotowe i powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która w momencie orzekania jest już dokonana. W piśmie z dnia 16 listopada 2015 r. zobowiązany dodał, że "w przypadku w/w wniosku (...) odpowiedź została udzielona pismem [...] z dnia 3 sierpnia 2015 r., w której organ uznał, iż skarżący występuje o informację przetworzoną". W odpowiedzi na pismo organu z dnia 3 sierpnia 2015 r. skarżący, w piśmie z dnia 20 sierpnia 2015 r., nie zgodził się, że wnosi o udostępnienie informacji przetworzonej (mimo, iż w wielu innych przypadkach, w których organ podniósł kwestię, że nie posiada bazy danych obrębami miasta – tak, jak był sformułowany wniosek w tym przypadku – skarżący przyznał rację organowi uznając, iż wnosi o informację przetworzoną). Pismem nr [...] z dnia 4 września 2015 r. organ podtrzymał swoje stanowisko, na które skarżący nie zareagował. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym stanowi art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. Zgodnie zaś z § tego artykułu, sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Materialnoprawną podstawą żądania zawartego we wniosku skarżącego z dnia 20 lipca 2015 r. są przepisy ustawy. Nie ulega też zdaniem Sądu, wątpliwości, że został w sprawie spełniony zakres przedmiotowy i podmiotowy jej stosowania. Na wstępie stwierdzić należy, że bezczynność organu, na gruncie ustawy, zachodzi wówczas, gdy organ obowiązany do udzielenia informacji publicznej nie udziela jej, ani nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia. Wniosek o udzielenie informacji publicznej winien być przy tym skierowany do podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, a przedmiotem wniosku winna być informacja publiczna. Dla stwierdzenia stanu bezczynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w tym również kwestia zawinienia organu. Aby można było stwierdzić, że dany podmiot nie pozostaje w bezczynności, udzielenie informacji powinno nastąpić we wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy terminie lub też podmiot obowiązany winien powiadomić o przyczynach zwłoki i o wyznaczeniu terminu udostępnienia informacji, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 ustawy). Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do podjęcia przez podmiot zobowiązany właściwych działań określonych w przepisach prawa. Postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej winno zakończyć się podjęciem czynności zmierzających do załatwienia wniosku. Organ, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej w pierwszej kolejności powinien rozważyć możliwość udostępnienia informacji w formie czynności materialno- technicznej (art. 10 ustawy). W razie stwierdzenia, że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, nie pozwalają na udostępnienie informacji w sposób i w formie określonych we wniosku, należy powiadomić pisemnie wnioskodawcę o braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazać, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W przypadku, gdy wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, organ jest zobowiązany postępowanie umorzyć (art. 14 ustawy). W sytuacji zaś, gdy żądana informacja publiczna nie może być udzielona ze względu na ograniczenia przewidziane w art. 5 ustawy, w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, organ odmawia udzielenia informacji w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 ustawy). W sytuacji, gdy żądana informacja publiczna ma charakter informacji publicznej przetworzonej, a wnioskodawca nie wykaże, że uzyskanie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy), organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, wydaje na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W sytuacji zaś, gdy żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ winien poinformować wnioskodawcę pismem, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej. Forma decyzji administracyjnej jest przewidziana wyłącznie dla rozstrzygnięć dotyczących informacji publicznych, bowiem tylko do takich informacji znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ustawy, obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Do udostępniania informacji zobowiązane są również wymienione w art. 4 ust. 2 ustawy, organizacje związkowe i organizacje pracodawców. Zakład [...] w J. wykonuje zadania publiczne, dysponuje majątkiem publicznym i środkami publicznymi, a zatem jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Ściślej zaś dyrektor tej jednostki – odpowiedzialny za udostępnienie takiej informacji lub odmowę jej udostępnienia. Nie przeczy temu Dyrektor Z[...] w J., tym bardziej, że i przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej (zadłużenia z tytułu najmu lokali mieszkalnych usytuowanych w jednym z obrębów miasta i sądowe ich dochodzenie przez Zakład) potwierdza taki charakter działalności Zakładu. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1 ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez informację publiczną należy rozumieć każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszącą się do władz publicznych, a także do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informację publiczną stanowią zatem dokumenty bezpośrednio wytworzone przez organ oraz niepochodzące wprost od organu, wykorzystywane przy realizacji przewidzianych prawem zadań (por. np. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 2904/12; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 17 stycznia 2013 r. sygn. akt II SAB/Rz 48/12 dostępne w cbois). W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że wniosek skarżącego z dnia 20 lipca 2015 r. dotyczył udostępnienia informacji publicznej, a podmiot, do którego wniosek ten został skierowany, jest zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji. Z materiałów sprawy wynika, że Dyrektor Z[...] w J. uznał, że żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej. Prawidłowość stanowiska organu w tym zakresie nie podlega ocenie Sądu rozpatrującego sprawę ze skargi wnioskodawcy na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W sytuacji jednak, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej uznał, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, winien wezwać wnioskodawcę do wykazania w zakreślonym terminie, że uzyskanie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W niniejszej sprawie organ uczynił zadość powyższemu obowiązkowi. Wobec jednak stanowiska skarżącego, że żądana informacja publiczna nie ma charakteru informacji publicznej przetworzonej i niewykazania przez wnioskodawcę istnienia przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy organ winien był zakończyć postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 20 lipca 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej przez wydanie decyzji administracyjnej o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 ustawy), czego jednak nie uczynił. Gdy wnioskodawca nie wykazuje, iż uzyskanie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, należy pozostawić wniosek bez odpowiedzi. Stanowisko to bowiem nie znajduje oparcia w przepisach ustawy. Dodać, należy, że przepisy ustawy zawierają wyczerpujące uregulowania w zakresie postępowania z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, a przepisy k.p.a. mają do tego postępowania zastosowanie jedynie w zakresie decyzji administracyjnych, co wynika z art. 16 ust. 2 ustawy. Z powyższego a także z pisma Z[...] z dnia 16 listopada 2015 r. wynika, że w dniu orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie Z[...] pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 20 lipca 2015 r. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zobowiązał Dyrektora Z[...] do rozpoznania tego wniosku w terminie 14 dni od otrzymania akt sprawy z prawomocnym wyrokiem (pkt I wyroku). Oceniając, w związku z uwzględnieniem skargi na bezczynność organu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, do czego Sąd był zobowiązany w świetle treści art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., należy odnieść się do regulacji art. 13 ustawy. Stosownie do wskazanego przepisu prawa, udostępnienie informacji publicznej następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 ustawy). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany powiadamia o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 ustawy). W okolicznościach niniejszej sprawy udostępnienie informacji nie nastąpiło. Organ nie wydał też żadnej decyzji w tym przedmiocie. Mając zatem na względzie z jednej strony termin zakreślony art. 13 ustawy, z drugiej zaś upływ czasu, jaki nastąpił od dnia złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej (20 lipca 2015 r.) do dnia wysłania skarżącemu pisma z dnia 3 sierpnia 2015 r. oraz treść korespondencji organu kierowanej do skarżącego, Sąd uznał brak podstawy do uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zobowiązany pozostawał w przekonaniu, iż udzielił informacji pismem z dnia 3 sierpnia 2015 r. Przekonanie to było błędne, ale zachowanie zobowiązanego nie pozwala Sądowi uznać, że cechowało je rażące naruszenie prawa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. H.B.11.12.2015 r.