IV SAB/Wr 272/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prezydenta Wrocławia w rozpoznaniu skargi na działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu oraz Zespołu Interdyscyplinarnego postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Pismem z 9 stycznia 2026 r. M. S. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Prezydenta Wrocławia (dalej: prezydent) w rozpoznaniu skargi na działania MOPS we Wrocławiu oraz Zespołu Interdyscyplinarnego ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić. Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności z punktu widzenia kognicji określonej w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.). Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Wspomniana kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 p.p.s.a.): 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje natomiast spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników; skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. powszechnych (obywatelskich), o których mowa w art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej k.p.a.). Prawo wniesienia takiej skargi stanowi realizację zagwarantowanego każdemu w Konstytucji RP prawa składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz organizacji i instytucji społecznych. Do rozpatrywania tego rodzaju skarg, właściwe są organy państwowe, działające na podstawie przepisów Działu VIII k.p.a., oznaczonego jako - Skargi i wnioski. Zgodnie z art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Tak wniesiona skarga uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończącym się czynnością faktyczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. W postępowaniu tym nie istnieją strony, nie ma też instancji, a działania podejmowane przez organ administracji nie mają formy aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Postępowanie to ma w szczególności na celu ustalenie prawidłowości i terminowości działania organów administracji i ich pracowników oraz zbadanie, czy w sprawie nie występuje potrzeba podjęcia czynności naprawczych. W ocenie Sądu badaną skargę należało zakwalifikować jako skargę wniesioną w trybie przepisów Działu VIII k.p.a., ponieważ odnosi się wprost do działań prezydenta do jakich jest zobowiązany w ramach sprawowanego bezpośredniego zwierzchnictwa nad działalnością MOPS we Wrocławiu, który stanowi gminną jednostką organizacyjną, realizującą zadania własne gminy w zakresie pomocy społecznej. Zauważyć trzeba, że we wspomnianym obszarze nadzór prezydenta ma charakter merytoryczny i finansowy. Skarżący wyraził swoje niezadowolenie, składając skargę w trybie art. 227 k.p.a., podlegającą rozpoznaniu przez właściwy organ, określony w art. 229 k.p.a., którym w rozważanym przypadku jest Rada Miejska Wrocławia. O sposobie rozpoznania skargi zawiadamia się skarżącego stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. Zauważyć zatem trzeba, że zarówno sposób procedowania, jak i sposób załatwienia skargi, pozostaje poza zakresem właściwości sądów administracyjnych. Działania administracji publicznej, będące przedmiotem tego typu skarg, nie mieszczą się bowiem w katalogu czynności i aktów podlegających kontroli sądowej (por. postanowienie NSA z 16 marca 2021 r., III OSK 3974/21; postanowienie WSA w Poznaniu z 13 maja 2021 r., II SAB/Po 58/21; postanowienie WSA w Białymstoku z 10 stycznia 2019 r., II SA/Bk 3/19; postanowienie WSA w Warszawie z 12 grudnia 2017 r., IV SAB/Wa 318/17 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe skutkuje stwierdzeniem niedopuszczalności skargi i jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast orzeczenie zwrotu wpisu od skargi zostało wydane na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.