IV SAB/Wr 308/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności postanawia: odrzucić skargę. Postępowanie administracyjne w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem Z. W. (dalej: strona, skarżąca) z dnia 1 marca 2019 r. o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Orzeczeniem z dnia 15 kwietnia 2019 r. nr [...] Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Kłodzku (dalej w skrócie: organ pierwszej instancji) ustalił skarżącej lekki stopień niepełnosprawności z przyczyny niepełnosprawności 05-R od 1 kwietnia 2019 r. do 30 kwietnia 2022 r. Strona odwołała się od orzeczenia organu pierwszej instancji podnosząc, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem zarówno co do stopnia niepełnosprawności, jak i symbolu przyczyny niepełnosprawności, a także określenia początkowej daty istnienia niepełnosprawności i ustalenia stopnia niepełnosprawności. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, orzeczeniem z dnia 14 listopada 2019 r. nr [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim (dalej: organ drugiej instancji, WZON) uchylił orzeczenie organu pierwszej instancji w części dotyczącej ustaleń zawartych w pkt. 1 odpowiednie zatrudnienie - praca lekka i pkt. 2 szkolenia, w tym specjalistyczne - wg potrzeb, orzekając w pkt. 1 odpowiednie zatrudnienie - praca lekka w dobrych warunkach mikroklimatycznych i w pkt. 2 szkolenia, w tym specjalistyczne - nie wymaga. W pozostałym zakresie orzeczenie organu pierwszej instancji utrzymano w mocy. W treści orzeczenia zawarto pouczenie o służącym stronie prawie wniesienia odwołania od orzeczenia do rejonowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w Świdnicy za pośrednictwem organu drugiej instancji. Pismem z dnia 16 grudnia 2019 r. (data nadania w placówce pocztowej 21 grudnia 2019 r.; data wpływu do WZON 30 grudnia 2019 r.) strona wniosła skargę do Sądu Rejonowego we Wrocławiu "przeciwko Dolnośląskiemu Urzędowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu - Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim" zaskarżając w całości postępowanie administracyjne prowadzone przez organy obu instancji. Skarżąca zarzuciła organom: naruszenie zasady równego traktowania strony, dyskryminację jej praw, pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. Strona podniosła, że "dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, mogą być fałszywe lub do niczego nieprzydatne", a orzeczenia organów "mogły być wydane w wyniku przestępstwa" oraz "zostały wydane przez pracowników, którzy podlegali wyłączeniu (...), "bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu". Organ drugiej instancji, kwalifikując skargę strony z dnia 16 grudnia 2019 r. jako odwołanie od orzeczenia z dnia 14 listopada 2019 r. o stopniu niepełnosprawności, przekazał akta sprawy - według właściwości - Sądowi Rejonowemu w Świdnicy. W toku postępowania odwoławczego, strona w treści pism z dnia 25 marca 2021 r. oraz z dnia 1 października 2021 r. wyjaśniła, że pismo z dnia 16 grudnia 2019 r. stanowi skargę na postępowanie prowadzone przez WZON, nie jest natomiast odwołaniem od orzeczenia wydanego przez ten organ. Jednocześnie w treści pisma z dnia 1 października 2021 r. strona wniosła o nadanie biegu skardze "pod rygorem wniesienia skargi publicznej na nieuzasadnioną przewlekłość postępowania". Postanowieniem z dnia 29 października 2021 r. sygn. akt IV U 77/20 Sąd Rejonowy w Świdnicy - IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi strony dotyczącej orzeczenia WOZP z dnia 14 listopada 2019 r. nr [...] przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu w trybie art. 464 k.p.c. w związku z art. 157 § 1 k.p.a. Zarządzeniem z dnia 11 marca 2022 r. Sędzia sprawozdawca - biorąc pod uwagę treść samej skargi, jak również pism skarżącej z dnia 25 marca 2021 r. i z dnia 1 października 2021 r. uszczegółowiających skargę - określił przedmiot sprawy jako: przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez WZON w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, uznając za bezzasadne zarzuty skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie natomiast do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Pojęcia bezczynności i przewlekłości zostały zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.). Z treści przywołanej definicji normatywnej wynika, że organ jest bezczynny jeśli nie załatwi sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekle prowadzone postępowanie natomiast, to postępowanie prowadzone przez organ dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 16 grudnia 2019 r. strona wniosła skargę na postępowanie administracyjne prowadzone przez WZON, wskazując na liczne uchybienia procedury zarówno przez organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji. Swoje zarzuty strona uszczegółowiła w treści pism z dnia 25 marca 2021 r. oraz z dnia 1 października 2021 r. wskazując, że pismo z dnia 16 grudnia 2019 r. jest skargą na postępowanie prowadzone przez WZON, a nie - jak zostało zakwalifikowane przez Sąd Rejonowy w Świdnicy - odwołaniem od orzeczenia w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności. Jednocześnie skarżąca wniosła o nadanie biegu jej skardze, zarzucając nieuzasadnioną przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez WZON. W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia 11 marca 2022 r. Sędzia sprawozdawca określił przedmiot sprawy jako: przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez WZON w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wskazać w tym miejscu trzeba, że skarga z dnia 16 grudnia 2019 r. została nadana przez skarżącą w placówce pocztowej w dniu 21 grudnia 2019 r. (data stempla pocztowego, k. 7 akt sądowych), a do organu wpłynęła w dniu 30 grudnia 2019 r. (prezentata z datą wpływu, k. 5 akt sądowych). Tymczasem z akt sprawy wynika jednoznacznie, że postępowanie administracyjne w sprawie - zainicjowane wnioskiem strony z dnia 1 marca 2019 r. - zostało zakończone przez organ drugiej instancji wydaniem orzeczenia z dnia 14 listopada 2019 r. w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności. Powyższe orzeczenie doręczono skarżącej w dniu 3 grudnia 2019 r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania do rejonowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w Świdnicy. Skarga na przewlekłe prowadzenie przez WZON postępowania administracyjnego została natomiast wniesiona po zakończeniu postępowania przed organem, któremu skarżąca zarzuciła przewlekłość. Kwestia dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania po zakończeniu przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale z dnia 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21 (dostępnej w internetowej bazie orzeczeń NSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny - na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez skład orzekający NSA postanowieniem z dnia 28 października 2021 r. sygn. akt II OSK 130/21 - uznał ostatecznie, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu ww. uchwały wskazano m.in., że "Za podstawę prawną uznania odrzucenia skargi złożonej w okolicznościach przedstawionych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2021 r. sygn. akt II OSK 130/21, należałoby zatem przyjąć art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., stanowiący, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Za inną przyczynę niedopuszczalności skargi, nawet w okolicznościach uprzedniego złożenia ponaglenia do organu administracji w toku postępowania administracyjnego, należałoby bowiem uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia rozumianego, jako przewlekłość nie dającą się już usunąć ze względu na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem możliwe osiągnięcie celu skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy, skoro organ dokonał już takiego rozstrzygnięcia". NSA wyjaśnił również, że "Przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w pełni podziela zapatrywania zawarte w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odnosząc je do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w toku postępowania przed Wojewódzkim Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim, którego dotyczy skarga na przewlekłość, skarżącej służył środek zaskarżenia w postaci odwołania od orzeczenia z dnia 14 listopada 2019 r. o stopniu niepełnosprawności do rejonowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Strona, pomimo prawidłowego pouczenia, nie skorzystała z powyższego środka odwoławczego, wnosząc w dniu 21 grudnia 2019 r. - tj. po zakończeniu przez organ drugiej instancji postępowania w sprawie wydaniem orzeczenia z dnia 14 listopada 2019 r. - skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez WZON. Z przytoczonych powyżej względów Sąd stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.