IV SAB/Wr 33/17

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. G. na bezczynność Dyrektora Zespołu [...] w J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego, złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma córkami w wieku szkolnym. Nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania dla siebie i córek. Jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na część etatu i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł miesięcznie. Otrzymuje także kwotę [...] zł jako zabezpieczenie alimentacyjne na rzecz córek ([..] zł x 2). Koszty utrzymania domu wynoszą około 500 zł. Zaciągnęła pożyczkę w wysokości [..] zł, którą spłaca przez okres najbliższych 6 lat w ratach wynoszących [..] zł miesięcznie. Po odliczeniu tych wydatków pozostaje jej kwota 900 zł wystarczająca jedynie na zakup żywności i najpotrzebniejszych rzeczy. W tej sytuacji nie jest w stanie poczynić żadnych oszczędności i nie posiada żadnych środków na poniesienie kosztów sądowych. Brak zwolnienia od kosztów sądowych uniemożliwia jej dochodzenie praw przed sądem. Podała także, że posiada kredyt na kwotę [...] zł, a koszty leczenia wynoszą 400 zł. Nie posiada nieruchomości oszczędności oraz przedmiotów i papierów wartościowych i wierzytelności. Następnie pismem referendarza sądowego z dnia 15 marca 2017 r. wezwano skarżącą, na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego: - do nadesłania w terminie 7 dni, kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej, tj.: dowodów potwierdzających wysokość dochodu skarżącej z tytułu umowy o pracę w okresie ostatnich trzech miesięcy, czyli zaświadczenia o wynagrodzeniu netto za ostatnie trzy miesiące z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy, okresu zatrudnienia i stanowiska i przelewy bankowe potwierdzające wysokość wynagrodzenia za ten okres; wyjaśnienia skarżącej czy jest dodatkowo zatrudniona na podstawie innego tytułu niż umowa o pracę np. umowy zlecenie lub o dzieło i w jakiej wysokości uzyskała z tego tytułu wynagrodzenie w okresie ostatnich trzech miesięcy (dane te należało udokumentować np. umową, przelewami bankowymi) i wyjaśnienia skarżącej czy uzyskuje dochody z innych źródeł np. stypendia, honoraria, działalność gospodarcza, najem (dane te należało udokumentować za okres ostatnich trzech miesięcy); wyciągów ze wszystkich kont bankowych i lokat bankowych i kart kredytowych za ostatnie trzy miesiące skarżącej (wnioskodawcy); dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny skarżącej (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, leki, telewizja, podatek od nieruchomości, podatek rolny, raty kredytów i pożyczek i inne) ze wskazaniem źródeł ich finasowania; kopii zeznania podatkowego skarżącej za 2015 r. i za 2016 r.; wyjaśnienia skarżącej dotyczące źródeł finansowania fachowego pełnomocnika; wyjaśnienia skarżącej skąd czerpie środki finansowe na pokrycie wydatków obejmujących kredyt [...] zł i [..] zł, mieszkanie 500 zł, leki 400 zł, wyżywienie i inne 900 zł, skoro we wniosku podała, że jej dochód wynosi [..] zł (zatrudnienie [...] zł i alimenty [..]); wyjaśnienia skarżącej czy otrzymuje świadczenie wychowawcze na dzieci tzw. 500+ (należało nadesłać decyzję przyznającą lub odmawiającą tego świadczenia oraz przelewy bankowe za ostatnie trzy miesiące dotyczące tego świadczenia); dokumenty potwierdzające wysokość alimentów na rzecz dzieci w okresie ostatnich trzech miesięcy; wyjaśnienia skarżącej czy jest właścicielem nieruchomości podanej jako adres jej zamieszkania, należało nadesłać także kopię ostatniej decyzji ustalającej skarżącej podatek od nieruchomości i podatek rolny; wyjaśnienia skarżącej na jaki cel zaciągnęła kredyty, należało nadesłać także kopię dokumentu potwierdzające te dane i kopię harmonogramu spłat rat kredytów i dowody potwierdzające, że raty te są spłacane. Pismo to zostało doręczone upoważnionemu pracownikowi pełnomocnika w dniu 20 marca 2017 r. Skarżąca nie udzieliła żadnej odpowiedzi na to pismo. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżąca nie wykazała w wiarygodny sposób jaka jest jej rzeczywista sytuacja dochodowa. Skarżąca nie nadesłała bowiem żadnego z dokumentów wymienionych w powyższym piśmie referendarza sądowego z dnia 15 marca 2017 r. Powyższe nie pozwala zatem na wiążącą ocenę, czy sytuacja dochodowa skarżącej kształtuje się tak, jak ją, opisała skarżąca we wniosku o prawo pomocy tzn. czy rzeczywiście dochód skarżącej z tytułu umowy o pracę wynosi [..] zł, a dochód z tytułu alimentów na rzecz dzieci [...] zł i czy wskazane przez skarżącą wydatki dotyczące utrzymania mieszkania wynoszą łącznie około 500 zł, a wydatki na leki 400 zł. Skarżąca tym samym nie udokumentowała wysokości konkretnych wydatków dotyczących utrzymania rodziny np. wysokości opłat za czynsz, gaz, telefon, wodę, nieczystości, podatek od nieruchomości lub też podatek rolny. Nie wyjaśniła także istotnej w niniejszej sprawie okoliczności skąd czerpie środki finansowe na opłacenie zadeklarowanych we wniosku o prawo pomocy kosztów utrzymania mieszkania 500 zł i kosztów leczenia 400 zł oraz środki na spłatę miesięcznej raty pożyczki w kwocie [..] zł i spłatę kredytu, którego wysokości raty nie wskazała, skoro we wniosku o prawo pomocy podała, że jej łączny miesięczny dochód wynosi [..] zł (wynagrodzenie [..] zł i alimenty [..] zł). Nie wyjaśniła źródeł finansowania pełnomocnika ani też czy otrzymuje dodatkowy dochód obejmujący świadczenia wychowawcze na dzieci tzw. 500+ lub też dodatkowy dochód z innych źródeł, które mają wpływ na całokształt wysokości dochodu rodziny skarżącej. Nie wyjaśniła także na jaki cel został udzielony kredyt, skoro nie nadesłała żadnego dokumentu, w tym dokumentu potwierdzającego te dane, oraz harmonogramu spłat rat tego kredytu i dowodów potwierdzających, że raty te są spłacane. Podkreślić należy, że zadeklarowana przez skarżącą we wniosku o prawo pomocy wysokość wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania 500 zł i leczeniem 400 zł, wyżywieniem 900 zł, rata kredytu [..] zł, czyli łącznie [..] zł przekracza wysokość zadeklarowanego dochodu [..] zł. W celu usunięcia tych wątpliwości konieczne było wezwanie skarżącej do nadesłania dokumentów i wyjaśnień wymienionych w powyższym piśmie referendarza sadowego z dnia 15 marca 2017 r. Dodać należy, że opisane pismo referendarza sądowego z dnia 15 marca 2017 r. zostało sporządzone na podstawie art. 255 p.p.s.a., z którego wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (post. z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 38/12). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Współpracy tej w niniejszej sprawie zabrakło. Na skarżącej zaś spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie żądanych dokumentów i wyjaśnień. W tej sytuacji, skoro skarżąca nie wykazała jaka jest jej rzeczywista sytuacja dochodowa i majątkowa, to wniosek o prawo pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Z tych względów należało odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.