IV SAB/Wr 376/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. Ž. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zaświadczenia I. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie z wniosku strony skarżącej o wydanie zaświadczenia, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia wniosku strony skarżącej o wydanie zaświadczenia; III. oddala dalej idącą skargę; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 3 marca 2025 r. I. Ž. (dalej: strona, skarżąca) wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w przedmiocie wydania zaświadczenia. Jak wynika ze skargi, odpowiedzi organu na skargę jak i akt administracyjnych strona w dniu 7 listopada 2023 r. złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Następnie, pismem z 16 października 2024 r. (data wpływu do organu: 18 października 2024 r.) strona wniosła o wydanie zaświadczenia: 1) potwierdzającego datę złożenia i wpłynięcia do organu wniosku o udzielenie zezwolenia; 2) potwierdzającego, że złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE osobiście lub nastąpiło jej osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec niej nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa - wraz ze wskazaniem terminu ww. czynności; 3) potwierdzającego, że złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, wraz ze wskazaniem terminu dokonania ww. czynności; 4) potwierdzającego, że strona przedłożyła dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez Wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a, upłynął bezskutecznie - wraz ze wskazaniem terminu dokonania ww. czynności. Pismem z 28 stycznia 2025 r. strona skierowała do organu ponaglenie na niezałatwienie sprawy w przedmiocie wydania zaświadczenia. W skardze do WSA we Wrocławiu skarżąca wniosła o: 1) stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania skutkującej niewydaniem w terminie zaświadczenia na wniosek strony; 2) stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do wydania zaświadczenia lub wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku; 4) przyznanie od organu na rzecz skarżącej kwoty 5.000 złotych na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.); 5) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzania rozprawy; 6) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie jako bezzasadnej. Postanowieniem z 26 maja 2025 r. Wojewoda zwrócił wniosek o wydanie zaświadczenia. Postanowienie doręczono skarżącej w dniu 2 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., sąd bada także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt. 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że skarga na bezczynność lub przewlekłość w sprawie wydania zaświadczenia jest dopuszczalna. Przy tym brak jest podstaw do zastosowania w tego rodzaju sprawach art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337, ze zm.), w tym art. 100c ust. 4 tej ustawy (zob. wyroki NSA z 9 stycznia 2024 r., II OSK 784/23 i II OSK 785/23). Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń zostało uregulowane w przepisach Działu VII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej; k.p.a.). Stosownie do art. 217 § 1 i § 2 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (§ 2 pkt 1) lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2 pkt 2). Co istotne, w myśl art. 217 § 3 k.p.a., zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Przepis art. 218 § 1 k.p.a. przewiduje, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, stosownie do art. 219 k.p.a., następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jak wynika z powyższych przepisów, po złożeniu wniosku o wydanie zaświadczenia strona powinna uzyskać w ustawowym terminie zaświadczenie o żądanej treści, postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia lub postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Pojęcie "przewlekłości" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. i jest to stan, który powstaje, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. A zatem przewlekłość występuje w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia oraz bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy. Przy tym w sprawie z wniosku o wydanie zaświadczenia termin na załatwienie sprawy został określony w przywołanym wyżej art. 217 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie doszło do rozumianej w ww. sposób przewlekłości w postępowaniu organu. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ nie wydał zaświadczenia w sprawie z wniosku skarżącej, przeciwnie postanowieniem z 26 maja 2025 r. ten wniosek zwrócił. Z kolei od daty wpływu wniosku do organu (18 października 2024 r.) do dnia wniesienia skargi do Sądu (6 marca 2025 r.) upłynęło ponad 4 miesiące. Tak długi okres prowadzenia przedmiotowego postępowania bez podjęcia żadnej czynności procesowej nie znajduje żadnego uzasadnienia. Z wyżej wskazanych przyczyn, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpoznaniu wniosku. Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzone przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy. Biorąc zatem pod uwagę, że organ prowadził nieskomplikowane w swojej istocie postępowanie zmierzające do wydania wspomnianego zaświadczenia przez okres przeszło 4 miesięcy i nie podjął w tym czasie żadnych czynności procesowych, Sąd uznał, iż fakt ten stanowi o działaniu organu w warunkach rażącej przewlekłości. Z uwagi na formalne załatwienie wniosku skarżącej postanowieniem z 26 maja 2025 r. o zwrocie wniosku, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej sumy pieniężnej i oddalił skargę w tym zakresie na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Tutaj Sąd wziął pod uwagę to, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczy wydania zaświadczenia, które jest – o czym należy zaakcentować - czynnością materialno-techniczną, sprowadzającą się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych, o które wnosi wnioskodawca. Nie rozstrzyga ono żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej i nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczenie organu nie może stanowić podstawy prawnej dla uznania legalności pobytu cudzoziemca. Z tego względu Sąd ocenił, że zastosowanie w sprawie dolegliwości pieniężnej, polegającej na przyznaniu od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, nie ma uzasadnienia. O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku). Zważywszy na okoliczność, że skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, na koszty składa się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).