IV SAB/Wr 398/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 18 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezydenta Miasta Legnicy w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 8 sierpnia 2023 r. M. K. (dalej: strona, skarżąca), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Legnicy w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 września 2023 r. wezwano pełnomocnika strony do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie kopii ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie wraz z dowodem jego nadania wskazując, że nieusunięcie braków skargi w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 29 września 2023 r. W piśmie z dnia 3 października 2023 r. pełnomocnik strony wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie były składane ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie, gdyż z uwagi na charakter sprawy, brak jest podstaw i konieczności wystąpienia do organu z ponagleniem przed złożeniem skargi do sądu. Pełnomocnik wyjaśnił, że pozostawienie przez organ bez rozpoznania wniosku strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest sytuacją odmienną od bezczynności sensu stricto, jednak ta właśnie droga jest właściwa do zaskarżenia nieprawidłowego rozstrzygnięcia organu w niniejszej sprawie. Na poparcie swojego stanowiska pełnomocnik powołał treść uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2023 r., sygn. akt I OPS 2/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: u.p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 u.p.p.s.a.). Z kolei stosownie do art. 53 § 2b u.p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Na gruncie art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (pkt 1 - bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (pkt 2 - przewlekłość). Tym samym, złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu, jest możliwe dopiero po wniesieniu ponaglenia na niezałatwienie sprawy do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a.) albo do organu prowadzącego postępowanie, jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 pkt 2 k.p.a.). Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 u.p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z powyższych przepisów wynika, że warunkiem skutecznego wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, jest wyczerpanie środków zaskarżenia poprzez złożenie uprzednio przez stronę ponaglenia do organu wyższego stopnia. Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną. W niniejszej sprawie skarżąca skargą na bezczynność kwestionuje działanie organu polegające na pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., co nastąpiło pismem z dnia 17 lipca 2023 r. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie wniosła do właściwego organu ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie. W związku z tym, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie kopii ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie wraz z dowodem jego nadania, wyznaczając siedmiodniowy termin i pouczając o rygorze niezastosowania się do wezwania, tj. odrzuceniu skargi. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 3 października 2023 r., skarżąca (działająca przez profesjonalnego pełnomocnika) oświadczyła, że nie składała w sprawie ponaglenia, gdyż z uwagi na charakter sprawy brak było podstaw i konieczności do złożenia takiego środka zaskarżenia. Z powyższym poglądem strony nie sposób się zgodzić. W powołanej przez pełnomocnika skarżącej uchwale z dnia 3 września 2023 r., sygn. akt I OPS 2/13 Naczelny Sąd Administracyjny przesądził kwestię dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a., wskazując, że "na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)". W treści cytowanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny w żaden sposób nie odniósł się jednak do kwestii wyczerpania środków zaskarżenia poprzez złożenie uprzednio przez stronę ponaglenia do organu wyższego stopnia jako warunku skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, co zdaje się sugerować pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 3 października 2023 r. Wskazać w tym miejscu należy, że złożenie ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a. ma określone konsekwencje związane z obowiązkiem jego rozpatrzenia. W wypadku złożenia ponaglenia, zgodnie z art. 37 § 6 k.p.a., organ rozpatrujący ponaglenie wydaje bowiem postanowienie, w którym wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. W związku z powyższym skarżąca, stosownie do treści przywołanych powyżej przepisów, obowiązana była przed skierowaniem skargi do sądu administracyjnego wnieść ponaglenie do właściwego organu i dopiero wówczas złożyć skargę na bezczynność. W tej sytuacji, wobec niewyczerpania przez stronę przysługującego jej środka zaskarżenia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 u.p.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.