IV SAB/Wr 403/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącej K. W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Uzasadnienie: W dniu 26 marca 2024 r. K. W. (dalej: skarżąca) - zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika - wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. W treści skargi podała, że tego samego dnia złożyła ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Z kolei art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie do treści art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Wymaga przy tym podkreślenia, że ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. jest środkiem zaskarżenia przewidzianym w art. 52 § 2 p.p.s.a. Dlatego też dla skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, skarżąca powinna uprzednio, a więc przed wniesieniem skargi – wyczerpać opisany powyżej tryb zaskarżenia. Wniesienie bowiem skargi pomimo niewyczerpania środków zaskarżenia sprawia, że skarga taka jest niedopuszczalna i zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlega odrzuceniu przez Sąd. W świetle powyższego uprzednie wniesienie ponaglenia jest przesłanką dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sąd podziela wyrażane w tym zakresie stanowisko sądów administracyjnych, że ponaglenie nie może być wniesione w tym samym dniu co sama skarga. Na słuszność takiej tezy wprost wskazuje sfomułowanie "skargę (...) można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia", albowiem oznacza ono, że ustawodawca założył pewną sekwencję czasową dokonywania czynności procesowych. Skoro przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (podobnie zresztą jak przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego) nie posługują się przy określaniu terminów systemem godzinowym czy minutowym, a odwołują się do dni, tygodni, miesięcy i lat, to należy uznać, że przywołany zwrot ustawowy trzeba rozumieć w ten sposób, że skuteczne wniesienie skargi może nastąpić najwcześniej w dniu następnym po wystąpieniu z ponagleniem. Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i ponaglenia, podważałoby bowiem racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji (zob. postanowienie NSA z 20 stycznia 2022 r., II OSK 2772/21; postanowienia WSA: w Krakowie z 21 czerwca 2021 r., II SAB/Kr 59/21; w Poznaniu z 18 kwietnia 2023 r., IV SAB/Po 186/22, CBOSA). Jak wynika z treści skargi i daty stempla pocztowego na kopercie znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy, skarżąca złożyła ponaglenie i skargę tego samego dnia. W konsekwencji należało uznać, że wymóg wyczerpania środka zaskarżenia w sprawie nie został spełniony, a zatem skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (pkt I sentencji). Podstawę orzeczenia o zwrocie kwoty uiszczonej tytułem wpisu sądowego od skargi (pkt II sentencji) stanowi art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.