IV SAB/Wr 43/13

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Skarżące Stowarzyszenie w dniu [...]. otrzymało wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Dnia [...] Stowarzyszenie uiściło wymagany wpis sądowy. Natomiast dnia [...] złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W jego uzasadnieniu Stowarzyszenie wskazało, że nie posiada kapitału zakładowego, majątku i środków finansowych oraz środków trwałych, nie osiągnęło zysku i nie poniosło straty za ostatni rok obrotowy według bilansu. Stan konta na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 marca 2013 r. do złożenia dokumentów źródłowych i wyjaśnień Stowarzyszenie, pismem z dnia [...], wskazało, że składa aktualny wciąg z jedynego konta bankowego, którego saldo na dzień [...], jest identyczne z saldem początkowym wyciągu nr [...] wynoszącym [...] zł. Z wyciągu nr [...] wynika nadto, że po uiszczeniu dwóch wpisów od skarg w kwotach po 100 zł od każdej z nich - saldo końcowe ([...]) wynosi [...] zł. Przedłożyło również rachunek wyników za [...] z którego wynika, że nie osiągnęło przychodów z działalności statutowej (składki członkowskie, dotacje i subwencje - 0 zł ) i nie poniosło kosztów realizacji zadań statutowych (koszty statutowe 0 zł) oraz bilans za [...] z którego wynika, że za ten rok aktywa wynoszą 0 zł, a pasywa 0 zł. Natomiast z pisma nazwanego informacją dodatkową za [...]., z dnia [...], wynika, że roczne sprawozdanie za [...] sporządzono przy założeniu kontynuacji działalności gospodarczej przez jednostkę w okresie ca najmniej kolejnych 12 miesięcy i dłużej oraz że nie są znane okoliczności, które wskazywałby na istotne zagrożenia dla kontynuacji przez jednostkę działalności (pkt 3 informacji). Informacja ta w pkt 4 potwierdza brak majątku trwałego Stowarzyszenia i innych aktywów i pasywów (pkt 5) oraz brak wpływów z tytułu przychodów (pkt 6), oraz że podmiot ten nie uzyskał w [...]. żadnych przychodów, nie prowadzi działalności gospodarczej, a założenie statutowe jest takie, że zrealizowany w przyszłości zysk jest w całości wykorzystany na cele statutowe. Z informacji tej wynika również, że Stowarzyszenie w [...] r. nie poniosło także kosztów stanowiących świadczenia pieniężne i niepieniężne. Z nadesłanej listy członków założycieli Stowarzyszenia z dnia [...] oraz dwóch uchwał zarządu Stowarzyszenia z dnia [...] oraz z dnia [...] wynika, że liczy ono obecnie [...] członków. Stowarzyszenie w piśmie z dnia [...] wyjaśniło również, że wysokość składki członkowskiej określa statutu Stowarzyszenia, który został złożony wraz z tym pismem. W piśmie tym Stowarzyszenie wskazało również, że nie otrzymywało i nie otrzymuje żadnej dotacji z budżetu państwa ani z samorządu terytorialnego i z innych źródeł. Nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomego. Stowarzyszenie nie zatrudnia i nie zatrudniało nigdy żadnych pracowników i nie kupuje usług personalnych. Biuro rachunkowe prowadzi księgi rachunkowe Stowarzyszenia w ramach wolontariatu. Podkreśliło również, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, zaś potrzeby finansowe były dotychczas ograniczone do zakup materiałów biurowych i znaczków pocztowych pokrywanych ze składek członkowskich i prywatnych środków Prezesa Zarządu. Dopiero aktualnie pojawiła się potrzeba poniesienia kosztów sadowych, na które Stowarzyszenie nie posiada środków, zaś przedmiotem postępowania nie jest interes prywatny członków ani interes Stowarzyszenia lecz interes społeczny. Z deklaracji CIT-8 za [....] r. wynika, że skarżące Stowarzyszenie nie uzyskało przychodu ani też nie poniosło kosztów jego uzyskania. Natomiast z deklaracji CIT-8 za [...]r. wynika, że przychód wyniósł [...] zł, koszty jego uzyskania wyniosły [...] zł, zaś dochód (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania) wyniósł [...] zł. Z deklaracji CIT-8/O za [...] r. wynika, że dochody [...] zł są przeznaczone na cele statutowe i wolne od podatku dochodowego. Z deklaracji CIT-D za [...] r. wynika ponadto, że skarżące Stowarzyszenie otrzymało darowiznę w wysokości [...] zł. Natomiast z pisma Stowarzyszenia z dnia [...] r., wynika, że powyższa kwota darowizn pochodzi od członków tego Stowarzyszenia, zaś źródłem wykazanego wyżej dochodu (CIT-8 za [...] r.) jest nieodpłatne świadczenie obejmujące bezpłatne prowadzenie ksiąg rachunkowych przez biuro rachunkowe. Z treści przepisu art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu obejmuje prawo pomocy w zakresie całkowitym. Z kolei przepis art. 246 § 2 pkt 1 cytowanej ustawy stanowi, że prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta lub jednostka wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Skarżące Stowarzyszenie działa na podstawie Statutu, organem nadzoru jest starosta i jest ono od dnia [...] wpisane do KRS. Z treści art. 10 Statutu Stowarzyszenia wynika, że celem stowarzyszenia jest ochrona praw mieszkańców i egzekwowanie tych praw od organów administracji samorządowej i państwowej, osób fizycznych i prawnych oraz innych organizacji gospodarczych i społecznych, zaś cele stowarzyszenia realizowane są poprzez m. in. udział w postępowaniach przed odpowiednimi organami jak i sądami we wszystkich instancjach z ewentualnym udziałem adwokatów lub radców prawnych (art. 11 pkt d -e Statutu). W myśl art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U z 2001 r. nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszania powstaje m. in. ze składek członkowskich, co potwierdza art. 49 pkt a Statutu. Wysokość rocznej składki określa zaś art. 50 Statutu, z którego wynika, że wynosi ona 75 zł i jest płatna na konto bankowe Stowarzyszenia do dnia 31 marca każdego roku. Z art. 52 Statutu wynika nadto, że wszelkie środki pieniężne mogą być przechowywane wyłącznie na koncie Stowarzyszenia oraz w kwocie nie przekraczającej 100 zł w gotówce kasie. Z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego Stowarzyszenia wynika, że stan tego rachunku wyniósł [...] zł zarówno w dniu [...]r. jak i w dniu [...] oraz w dniu [...] przed dokonaniem tego dnia dyspozycji przelewu z tytułu wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w niniejszej sprawie zarejestrowanej pod sygnatura akt IV SAB/Wr 43/13. Stan tego rachunku nie uległ zatem zmianie od dnia [...] do dnia [...], w którym to dniu został pomniejszony o wspomnianą kwotę 100 zł, a następnie dnia [...]. pomniejszony o kolejną kwotę 100 zł z tytułu wpisu od skargi w innej sprawie sądowej zarejestrowanej pod sygnaturą akt IV SAB/Wr 50/13 i związku z tym stan tego konta wyniósł w dniu [...] [...] zł. Analiza tego rachunku bankowego pozwala przyjąć, że członkowie Stowarzyszenia w [...]. nie wywiązują się z obowiązku opłacania za ten rok składki członkowskiej, skoro w myśl art. 50 Statutu, wysokość rocznej składki wynosi 75 zł i jest płatna na konto bankowe Stowarzyszenia do dnia 31 marca każdego roku. W świetle powyższego fakt, iż członkowie stowarzyszenia nie opłacali w [...] i nie opłacają w [...] składek członkowskich nie uzasadnia zwolnienia stowarzyszenia od kosztów sądowych i przyznania pełnomocnika z urzędu , ponieważ w istocie oznacza to, iż strona skarżąca dobrowolnie pozbawiła się środków finansowych, z których ewentualnie mogłaby pokryć koszty postępowania sądowego. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 22/09, LEX nr 551904. Poza tym w Statucie stowarzyszenia nie przewidziano żadnego zwolnienia z tytułu opłacania składek członkowskich poza członkami honorowymi stowarzyszenia (art. 26 Statutu). Natomiast w przypadku zwłoki w opłacaniu składek członkowskich przewidziano w art. 51 Statutu obowiązek uiszczenia opłaty w kwocie 10 zł z tytułu pisemnego wezwania do zapłaty, co stanowi również dodatkowe źródło dochodu Stowarzyszenia. Z nadesłanych dokumentów wynika ponadto, że źródłem dochodu Stowarzyszenia jest również nieodpłatne świadczenie obejmujące bezpłatne prowadzenie ksiąg rachunkowych przez biuro rachunkowe, zaś dochód z tego tytułu w [...] r. wyniósł [...] zł (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania). Źródłem dochodów Stowarzyszenia są również darowizny, które w [...]r. wyniosły [...] zł (CIT-D za [...]). Ponadto skarżące Stowarzyszenie ma możliwość zgromadzenia dodatkowych środków finansowych na realizację celów statutowych, o których mowa w art. 49 pkt b i c 3 Statutu przewidujących możliwość uzyskania przez stowarzyszenie środków finansowych na swoją działalność również z tytułu darowizn, spadków, zapisów, dotacji i ofiarności publicznej. Poza tym Stowarzyszenie podało, że jego majątek mogą stanowić także wpływy z z 1 % podatku dochodowego (np. pkt 6 informacji dodatkowej za [...] z dnia [...]). Mając na względzie powyższe możliwości finansowania celów statutowych stowarzyszenia przyjąć trzeba, iż twierdzenie, że Stowarzyszenie to nie posiada żadnych funduszy (majątku) na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu przeczy zasadzie, iż podmiot ten prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W istocie skutkuje to przerzuceniem kosztów funkcjonowania stowarzyszenia na koszt Skarbu Państwa. W orzecznictwie sądowym utrwalony został bowiem pogląd, iż w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem stowarzyszenie powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych (post. NSA z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 22/098, LEX nr 551904, post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt Ii OZ 321/04, LEX nr 479098). Ponadto art. 39 pkt f Statutu określa kompetencję walnego zgromadzenia Stowarzyszenie do podjęcia uchwały budżetowej. Uchwała ta powinna więc określać zarówno planowane przychody jak i koszty ponoszone w związku z działalnością statutową stowarzyszenia. Społeczna praca członków Stowarzyszenia, o której mowa w art. 8 Statutu nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, gdyż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o stowarzyszeniach – stowarzyszenie ma charakter niezarobkowy i opiera się w myśl ust. 3 tego przepisu na pracy społecznej jego członków, a do prowadzenia swych spraw może zatrudniać pracowników. W świetle powyższego pozostałe argumenty dotyczące braku prowadzenia działalności gospodarczej jak również fakt nieotrzymywania dotacji z budżetu państwa czy z innych źródeł, niezatrudnianie pracowników nie stanowią okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.