IV SAB/Wr 479/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. T. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadzi postępowanie z wniosku strony skarżącej, a przewlekłość ta nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa; II. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; III. oddala dalej idącą skargę; IV. nakazuje ściągnąć od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem nieuiszczonego wpisu od skargi. Wnioskiem z dnia 8 grudnia 2021 r. (data wpływu do organu) M. T. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) wystąpił do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Pismem z dnia 18 stycznia 2022 r. organ poinformował wnioskodawcę o ustaleniu przewidywanego terminu załatwienia sprawy na dzień 18 października 2022 r. Nadto również o tym, że w trakcie rozpatrywania wniosku, strona przebywa legalnie na terytorium RP. Pismem z dnia 28 marca 2022 r. organ, na podstawie art. 223 w zw. z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.), wystąpił do właściwych służb o informację, czy wjazd i pobyt wnioskodawcy na terytorium RP stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pismem z dnia 21 kwietnia 2022 r. Komendant Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim poinformował Wojewodę, że odpowiedź na wniosek w sprawie udzielenia informacji, o których mowa w art. 207 ust. 1 ustawy zostanie przesłana w terminie 60 dni od otrzymania wniosku, tj. do dnia 30 maja 2022 r. W dniu 15 maja 2022 r. do Wojewody wpłynęła informacja od Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu Wydział Postępowań Administracyjnych wskazująca na to, że z dostępnych Policji bazach danych nie wynika aby pobyt wnioskodawcy na terytorium RP stanowił zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pismem z dnia 21 marca 2024 r. (z odnotowanym wpływem do organu w dniu 26 marca 2024 r.) strona wniosła ponaglenie. Pismem z dnia 29 maja 2024 r. organ zawiadomił stronę o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania. W skardze z dnia 6 maja 2024 r. (z odnotowanym wpływem do organu w dniu 8 maja 2024 r.) strona zarzuciła Wojewodzie przewlekle prowadzenie postępowania w sprawie i wniosła o: - stwierdzenie przewlekłości postępowania; - zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji w terminie miesiąca; - przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 20.000 zł; - zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.sa.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (w pkt 1 art. 3 § 2 p.p.s.a. zawarto przypadek decyzji administracyjnych). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Wskazać też trzeba na art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie. Przedmiotem skargi jest zarzucana organowi przewlekłość w rozpoznaniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. dalej: k.p.a.) zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46). Takie rozumienie przewlekłości wynika też z treści art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., a mianowicie pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek strony o udzielenie rezydenta długoterminowego UE wpłynął do organu w dniu 6 grudnia 2021 r. Obowiązujący na dzień wniesienia tego wniosku przepis art. 210 ustawy o cudzoziemcach stanowił, że postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia. Zmiana tego przepisu, wydłużająca ten termin do 6 miesięcy zaczęła obowiązywać od 29 stycznia 2022 r., a zatem w toku biegu terminu na załatwienie sprawy. Jak wynika z akt sprawy, pierwszą czynność procesową w sprawie organ podjął w dniu 28 marca 2022 r. występując - na podstawie art. 223 w zw. z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach - do właściwych służb o informację, czy wjazd i pobyt wnioskodawcy na terytorium RP stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Podjęcie pierwszej czynności po upływie około czterech miesięcy od wpływu wniosku niewątpliwie przeczy zasadzie szybkości postępowania, skutkując tym, że sprawa jest prowadzona dłużej aniżeli jest to niezbędne do jej załatwienia. Warto w tym miejscu dodać, że wdrożona przez organ w dniu 28 marca 2022 r. procedura wystąpienia do właściwych służb stanowi stanowi standardową procedurę w sprawach tego rodzaju. Jej zainicjowanie nie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, a zatem brak jest uzasadnienia w okolicznościach faktycznych kontrolowanej sprawy dla ponad trzymiesięcznej zwłoki organu w podjęciu tej czynności. Przedstawiona dotąd argumentacja uzasadnia zarzut skargi dotyczący wystąpienia stanu przewlekłości w sprawie, przy czym należy wyraźnie stwierdzić, że pod kątem stawianego w skardze zarzutu przewlekłości można ocenić wyłącznie okres 15 kwietnia 2022 r., tj. do dnia wejścia w życie art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.). Powołany przepis zawiesił bowiem bieg terminów załatwienia spraw dotyczących - m.in. - udzielenia zezwolenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Od momentu złożenia wniosku (6 grudnia 2021 r.) do chwili wejścia w życie art. 100c powołanej ustawy (15 kwietnia 2022 r.) minęło niespełna cztery miesiące, przy czyn nastąpiło to przed upływem terminu wynikającego z art. 210 ustawy o cudzoziemcach. Warto dodać, że na mocy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa termin zawieszenia biegu terminu załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym ulegał kolejnym przedłużeniom. Na dzień orzekania w sprawie, wydłużenie wstrzymania biegu terminów na załatwienie sprawy w postępowaniu administracyjnym obowiązuje do 30 września 2025 r. Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd w punkcie I sentencji wyroku, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości w postępowaniu. W tym samym punkcie wyroku Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, że stwierdzona przewlekłość w sprawie nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Przy tej ocenie Sąd wziął pod uwagę okres, w którym można - w ocenie Sądu - zarzucić organowi przewlekłe prowadzenie postępowania, nadto również, późniejsze zawieszenie biegu terminów na załatwienie sprawy w postępowaniu administracyjnym jakie wprowadziła ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie sądowym stanowisko, że przepisy art. 100c i art. 100d tej ustawy maja zastosowanie do każdego cudzoziemca, bez względu na narodowość, nadto, bez względu również na to, czy opuszczenie przez cudzoziemca terenu Ukrainy nastąpiło w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, czy też nie. W punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art.149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zawarte w punkcie III sentencji wyroku orzeczenie o oddaleniu dalej idącej skargi odnosi się do zawartego w skardze żądania przyznania stronie od organu sumy pieniężnej w kwocie 20.000 zł. Należy wskazać, że Sąd nie jest związany w tym zakresie żądaniem skargi a przyznanie stronie sumy pieniężnej ustawodawca pozostawił do oceny Sądu, o czym przesądza zawarty w art. 149 § 2 p.p.s.a. zwrot "może". Sąd nie stwierdził w okolicznościach faktycznych kontrolowanej sprawy przesłanek do przyznania stronie od organu wnioskowanej sumy pieniężnej, mając na uwadze charakter stwierdzonej przewlekłości (nie mającej charakteru kwalifikowanego), nadto także, skutki wynikające z art. 100c i art.100d ustawy o o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Zawarte w punkcie IV sentencji wyroku orzeczenie nakazujące ściągnięcie od Wojewody na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100 zł tytułem nieuiszczonego wpisu od skargi znajduje swoją podstawę parwną w treści art. 223 § 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę.