IV SAB/Wr 485/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Y. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności i przewlekle prowadził postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.200 zł (słownie: tysiąc dwieście złotych); V. oddala dalej idącą skargę; VI. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2020 r. Y. S. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) wystąpił do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Pismem z dnia 11 maja 2021 r. Wojewoda na podstawie art. 223 w zw. z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Z 2020 r. poz. 35 ze zm.) wystąpił do właściwych służb o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt na terytorium RP stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pismem z dnia 14 lipca 2021 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) w zw. z art. 219 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Z 2020 r. poz, 35 ze zm.), wezwał wnioskodawcę (w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania) do uzupełnienia formularza wniosku w części D pkt I lit. b pkt 4. W dniu 9 lipca 2021 r. pobrano od strony odciski linii papilarnych. Także w dniu 9 lipca 2021 r. strona przedłożyła korektę wniosku. W dniu 26 lipca 2021 i 14 października 2022 r. strona nadesłała dokumenty do sprawy. W dniu 24 stycznia 2023 r. (data wpływu do organu) wnioskodawca nadesłał uaktualnioną dokumentację wniosku. Pismem z dnia 6 marca 2024 r. (z odnotowanym wpływem do organu w dniu 11 marca 2024 r.) strona wniosła ponaglenie. Pismem z dnia 29 maja 2024 r. Wojewoda zawiadomił stronę o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania. W dniu 14 maja 2024 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność i przewlekłość Wojewody w sprawie złożonego przez nią wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Zarzuciła, że na rozpoznanie tego wniosku czeka już blisko trzy i pół roku. Wniosła o: - stwierdzenie bezczynności oraz przewlekłości postępowania; - stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku; - przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej odszkodowania w kwocie 10.000 zł. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a., czyli w sytuacjach, w których powinno dojść do załatwienia sprawy administracyjnej decyzją administracyjną, postanowieniem w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, na które służy zażalenie, a także innymi aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przy czym, w myśl art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast stosownie do art. 37 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej jako "k.p.a.") ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Jak wynika z akt sprawy, wniesiona przez stronę skarga na bezczynność i przewlekłość Wojewody została poprzedzona ponagleniem, a zatem spełniony został wymóg formalny wystąpienia z taką skargą. Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności wniesionej skargi stwierdzić trzeba, że zasługuje ona uwzględnienie, albowiem sądowa kontrola postępowania prowadzonego z wniosku strony potwierdza objęty skargą zarzut bezczynności i przewlekłości organu w sprawie. Wyjaśnić należy, że bezczynność jest stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekłość postępowania natomiast to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przewlekłość występuje w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.). Zatem bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość obejmuje przypadki, w których formalnie nie dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (np. w związku z zastosowaniem art. 36 § 1 k.p.a.), ale organ załatwia sprawę dłużej niż powinien w świetle zasady szybkości postępowania. Za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się też NSA w uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, stwierdzając w jej uzasadnieniu, że "z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód". Nadto, w powołanej uchwale stwierdzono, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw pojęcia bezczynności i przewlekłości uzyskały "odmienny znaczeniowo sens". Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że z art. 37 § 1 k.p.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość (zob. wyrok NSA z 7 września 2022 r., sygn. akt II OSK 871/22). Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 14 grudnia 2020 r. skarżący wystąpił do Wojewody o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Obowiązujący na dzień wniesienia tego wniosku przepis art. 210 ustawy o cudzoziemcach stanowił, że postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia, a postępowanie odwoławcze - w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania. Zmiana tego przepisu, wydłużająca ten termin do 6 miesięcy zaczęła obowiązywać dopiero od 29 stycznia 2022 r. Jak wynika z akt sprawy, pierwsze czynności procesowe w sprawie organ podjął w maju 2021 r., a zatem po około pięciu miesiącach od wpływu wniosku. I tak, pismem z dnia 11 maja 2021 r. Wojewoda na podstawie art. 223 w zw. z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach wystąpił do właściwych służb o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt na terytorium RP stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Następnie, 14 lipca 2021 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 219 ust. 1 i ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia formularza wniosku w części D pkt I lit. b pkt 4. Jak już wspomniano, w sprawie organ wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku w połowie lipca 2021 r. a zatem po upływie blisko siedmiu miesięcy od dnia wpływu wniosku. Jak dodatkowo wynika z akt sprawy, na dzień wniesienia skargi w sprawie organ nie ocenił dokumentów jakie strona przedłożyła dniu 9 lipca 2021 r., w dniu 26 lipca 2021 r. i 14 października 2022 r. Decyzję o udzieleniu stronie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE organ wydał w dniu 27 września 2024 r., a zatem już po skardze. Uzupełniająco należy wskazać, że z uwagi na datę wpływu wniosku w sprawie nie znalazły zastosowania przepisy o zawieszeniu biegu terminów na załatwienie sprawy wprowadzone ustawą z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Stwierdzając zasadność stawianego w skardze zarzutu bezczynności i przewlekłości, Sąd w punkcie I sentencji wyroku stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności i przewlekle prowadził postępowanie z wniosku strony, o czym orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że stwierdzona bezczynność i przewlekłość organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Orzekając o kwalifikowanym charakterze stwierdzonej bezczynności i przewlekłości Sąd miał na uwadze czas jaki na dzień wniesienia skargi upłynął od dnia wystąpienia przez stronę z wnioskiem oraz tempo podejmowanych przez organ czynności procesowych. W punkcie III sentencji wyroku, wobec informacji o wydaniu przez organ decyzji, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia sprawy. W punkcie IV sentencji wyroku Sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. oraz mając na uwadze przyznaną przez ustawodawcę uznaniowość w zakresie orzekania o przyznaniu sum pieniężnych przyznał stronie sumę pieniężną w kwocie 1.200 zł. Zdaniem Sądu, przyznana stronie suma pieniężna jest adekwatna do stwierdzonego przez organ uchybienia, uwzględnia okoliczność, że finalnie, Wojewoda wydał w sprawie decyzję pobytową. Na podstawie art. 151 p.p.s.a., w punkcie V sentencji wyroku, Sąd oddalił dalej idącą skargę. Orzeczenie Sądu w tym zakresie odnosi się do sformułowanego w skardze żądania przyznania stronie sumy pieniężnej w kwocie 10.000 zł. Zdaniem Sądu, objęta treścią żądania skargi suma pieniężna jest zbyt wygórowana. O kosztach postępowania (punkt VI sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzona od organu na rzecz strony kwota 100 zł odpowiada wartości wpisu sądowego jaki uiścił skarżący inicjując postępowanie sądowe w sprawie.