IV SAB/Wr 492/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 22 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. J. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 9 marca 2022 r. T. J. (dalej: strona, skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. (dalej: organ, Wojewoda) w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, podnosząc , że skarżący nie jest stroną prowadzonego postępowania, co oznacza, że nie jest uprawniony do wniesienia skargi. Jednocześnie powołując się na akta sprawy wskazał , że osobą wnioskującą o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2019/2021 była partnerka skarżącego – M. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku poprzedzone jest sprawdzeniem, czy sprawa będąca jej przedmiotem podlega kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a mianowicie, czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, czy skargę wniósł uprawniony podmiot oraz czy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Jest to przepis ogólny, który doznaje doprecyzowania poprzez regulacje art. 32 i art. 33 p.p.s.a. W myśl art. 32 p.p.s.a. stronami, w wąskim rozumieniu tego pojęcia, w postępowaniu sądowoadministracyjnym są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Natomiast zgodnie z art. 33 p.p.s.a. w postępowaniu mogą brać udział uczestnicy na prawach strony (§ 1) oraz pozostali uczestnicy (§ 2). Obie kategorie uczestników postępowania należy traktować tak jak strony w szerokim rozumieniu stosownie do art. 12 p.p.s.a. W tym miejscu należy też wskazać, że ze skargą może wystąpić - co do zasady - podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424). Innymi słowy, osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej podlega odrzuceniu. Natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi (por. uchwałę składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/2004, ONSA i WSA 2005/4/62). W niniejszej sprawie - jak trafnie podniósł Wojewoda w odpowiedzi na skargę- skarżący nie posiada przymiotu strony, bowiem stroną postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie świadczenia wychowawczego jest wyłącznie wnioskodawca, tj. osoba, która domaga się tegoż świadczenia, czyli partnerka skarżącego. Ponadto z akt sprawy nie wynika , aby skarżący występował jako pełnomocnik wnioskodawczyni. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia, reguluje art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm., dalej: ustawa), zgodnie z którym, ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, dyrektora domu pomocy społecznej rodziny zastępczej, osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektora interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego. Z powyższego wynika, że postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest postępowaniem wszczynanym na wniosek, przy czy uprawnionym do złożenia takiego wniosku jest matka lub ojciec dziecka, nie zaś np. rodzice wspólnie. Jako uprawnione przedstawia się także zawarte w odpowiedzi na skargę, stanowisko organu , wedle którego na brak możliwości uznania drugiego rodzica w przedmiotowym postępowaniu w sposób niejako automatyczny, wskazuje także regulacja wynikająca z art. 18 ust.2b powołanej wyżej ustawy. Wskazany przepis stanowi, że w przypadku śmierci rodzica, któremu zostało przyznane świadczenie, drugi rodzic, aby wyplata świadczenia była kontynuowana, zobowiązany jest do złożenia ponownego wniosku. Oznacza to, że rodzicowi, który nie jest wnioskodawcą, w żadnej sytuacji nie przysługuje przymiot strony, nawet w przypadku śmierci rodzica – wnioskodawcy. W tej sytuacji przedmiotowa skarga podlegała odrzuceniu, gdyż skargę wniósł podmiot, który nie posiada "interesu prawnego" w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a, albowiem w toku postępowania administracyjnego skarżący nie występował jako strona. Mając na uwadze powyższy prawno-faktyczny stan sprawy , Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. skargę odrzucił, o czym orzekł w sentencji postanowienia.