IV SAB/Wr 529/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 10 listopada 2020 r. I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu Rejonowego w Z. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 10 listopada 2020 r.; II. stwierdza, że Prezes Sądu Rejonowego w Z. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku, o którym mowa w punkcie I wyroku, która to bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala dalej idącą skargę; IV. przyznaje r. pr. K. T. kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 23 % VAT, od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym . Pismem z dnia 30 listopada 2020 r. (z odnotowanym wpływem do organu w dniu 8 grudnia 2020 r.) skarżący R. S. zarzucił Prezesowi Sądu Rejonowego w Z. bezczynność w rozpoznaniu wniosku strony o udostępnienie informacji publicznej podnosząc, że pomimo uzyskanej w dniu 17 listopada 2020 r. informacji, że sprawa o sygn. akt [...] opublikowana jest w portalu orzeczeń sądowych, w istocie nie została ona tam opublikowana (wedle stanu na dzień 25 listopada 2020 r.). Z urzędu należy wskazać, że pismem z dnia 4 listopada 2020 r., skierowanym do Prezesa Sądu Rejonowego w Z. (z odnotowanym wpływem do Sądu Rejonowego w Z. w dniu 10 listopada 2020 r.), skarżący powołując się na art. 61 Konstytucji RP oraz ustawę o dostępie do informacji publicznej wniósł o udostępnienie mu kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami, wydanych w roku 2018 i zarejestrowanych w repertorium [...] pod symbolem [...]. W treści wniosku wskazano, że żądane informacje mogą być zapisane na płycie CD. Wnosząc skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. w zakresie rozpoznania tego wniosku skarżący wniósł o: stwierdzenie bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w Z., przyznanie mu od organu sumy pieniężnej w kwocie 2.000 zł, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesowych w sprawie, w tym kosztów wysłanej korespondencji oraz kosztów rozmów telefonicznych z pełnomocnikiem. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w Z. wniósł o jej oddalenie. W ramach przedstawionej w tym piśmie argumentacji organ wskazał, że w dniu 10 listopada 2020 r. wpłynął do Sądu w Z. wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej, w którym to wniosku skarżący wniósł o udostępnienie mu kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami, wydanych w 2018 r. i zarejestrowanych w repertorium [...] pod symbolem [...]. Zgodnie z wnioskiem, żądane informacje mogą być zapisane na płycie CD. Następnie w odpowiedzi na skargę podniesiono, że pismem z dnia 17 listopada 2020 r. poinformowano wnioskodawcę o tym, że jego żądanie dotyczy wyłącznie sprawy o sygn. akt [...] oraz że sprawa ta jest dostępna w portalu orzeczeń. Po odnotowaniu wpływu skargi jaką skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu za pośrednictwem Prezesa Sądu Rejonowego w Z. oraz po zapoznaniu się z treścią tej skargi, w której skarżący podniósł, że sprawa o sygn. [...] nie jest dostępna w portalu orzeczeń, przeprowadzono postępowanie wyjaśniające. Okazało się, że sprawa o wspomnianej sygnaturze rzeczywiście "nie wyświetla się" w portalu orzeczeń za pośrednictwem strony internetowej sądu złotoryjskiego, natomiast – w dostępnym przez stronę – portalu orzeczeń Sądu Apelacyjnego we W. wyświetla się wyrok do tej sprawy bez uzasadnienia. Organ wskazał, że zaistniała sytuacja nie jest zależna od sądu z., który nie administruje portalem orzeczeń. Prezes Sądu Rejonowego z Z. jednocześnie podkreślił, że trudności techniczne oczywiście pozostają bez wpływu na uprawnienie strony do uzyskania informacji publicznej, dlatego też, już w dniu 17 grudnia 2020 r. wydruk wyroku w sprawie o sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem został wysłany stronie w tradycyjnej, pisemnej formie. Konstatując organ podniósł, że prawo strony do uzyskania wnioskowanej informacji publicznej nie doznało uszczerbku albowiem "informacja, mimo opóźnienia, została wysłana w dość krótkim czasie od złożenia wniosku (wniosek z dnia 10.11.2020 r., pisemna informacja wysłana w dniu 17.12.2020 r.)". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Wniesiona przez stronę skarga na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. w rozpoznaniu wniosku strony z dnia 10 listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej zasługiwała na uwzględnienie, choć Sąd nie podzielił wszystkich żądań skargi. W punkcie wyjścia należy wskazać, że skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jako że w sprawie kwestie sporne odnoszą się do obowiązków organu administracji publicznej na tle przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176, dalej: u.d.i.p.) rozważania Sądu koncentrować się będą na analizie przepisów tej właśnie ustawy, w zakresie znajdującym zastosowanie w sprawie. Informacja publiczna udzielana jest na zasadach i w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta w sposób kompleksowy reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej. W tym także, różne sposoby jej udostępniania, którą to materię reguluje art. 7 ust. 1 u.d.i.p. Jednym ze sposobów udostępniania informacji publicznej jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek, o czym stanowi art. 10 u.d.i.p. Termin załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 dni od dnia doręczenia adresatowi wniosku. Tytułem uwag ogólnych podnieść też trzeba, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej rolą sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot do którego zwrócił się skarżący był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić danemu podmiotowi bezczynność. W rozpoznawanej sprawie za okoliczność bezsporną uznać należy kwestię tego, że adresatem wniosku strona skarżąca uczyniła podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej. Prezes sądu rejonowego jest organem sądu (art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych – Dz. U. z 2020 r. poz. 365) Do kompetencji prezesa sądu należy kierowanie sądem i reprezentowanie sądu na zewnątrz, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji dyrektora sądu (art. 22 § 1 pkt 1 tej ustawy). Nie jest również kwestionowane to, że wniosek strony z dnia 13 lipca 2020 r. dotyczył informacji publicznej. W art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzecie ustawodawca wprost wskazał, że treść orzeczeń sądów powszechnych stanowi informację publiczną. Bezczynność na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji nie podejmuje tej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Jedynie w przypadkach, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bądź nie znajduje się w posiadaniu organu, czy też jej udostępnienie regulują przepisy szczególne, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Dalej należy dostrzec, że treść art. 7 ust. 1 u.d.i.p. reguluje sposoby dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z tym przepisem, udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze: 1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8; 2) udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11; 3) wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia; 4) udostępniania w centralnym repozytorium. Trzeba zauważyć, że tryb wnioskowy udzielania informacji publicznej ustawodawca zawarł w treści art. 10 ust. 1 u.d.i.p. W myśl tego przepisu, informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Należy zaakcentować, że na tle wykładni art. 10 ust. 1 u.d.i.p. zapadło szereg orzeczeń sądowych, w których jednoznacznie przyjęto, że informacja, która została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej przez organ administracji publicznej nie podlega udostępnieniu w trybie wnioskowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt I OSK 3886/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 lipca 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wr 189/20; dostępne na stronie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, podobnie jak wszystkie pozostałe wyroki powołane w uzasadnieniu). Tego rodzaju pogląd wynika z językowej wykładni przepisu art. 10 ust. 1 u.d.i.p., sam zaś przepis jest jasny w swym brzmieniu. Sąd podziela stanowisko judykatury w tym zakresie i stwierdza, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub w centralnym repozytorium. W tej sytuacji, w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, powinnością podmiotu zobowiązanego jest jedynie zawiadomienie wnioskodawcy o braku możliwości zastosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wr 187/20). W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy należy stwierdzić, że w sprawie okolicznością bezsporną jest to, że Prezes Sądu Rejonowego w Z., respektując terminy z u.d.o.p., zareagował na wniosek strony z dnia 10 listopada 2020 r. w ten sposób, że pismem z dnia 17 listopada 2020 r. poinformował wnioskodawcę o tym, że w Sądzie Rejonowym w Z. w repertorium [...], pod symbolem [...] odnotowano jedną sprawą, tj. sprawę o sygn. akt [...], w której w 2018 r. wydano wyrok wraz z uzasadnieniem, oraz, że wymieniona sprawa (wyrok wraz z uzasadnieniem) jest opublikowany w portalu orzeczeń. Za okoliczność bezsporną ocenić należy również fakt, ze pomimo udzielonej stronie informacji o sposobie uzyskania żądanej informacji publicznej, wyrok z uzasadnieniem w sprawie o sygn. [...] nie był dostępny na portalu orzeczeń sądowych, co ponad wszelką wątpliwość wynika z ustaleń organu poczynionych już po wniesieniu przez stronę skargi. Jak również wynika z akt sprawy, powziąwszy wiedzę o tej okoliczności i bez zbędnej zwłoki (po upływie 9 dni od wpływu skargi) Prezes Sądu Rejonowego w Z. wraz z pismem z przewodnim z dnia 17 grudnia 2020 r. przesłał skarżącemu wydruk wyroku w sprawie o sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem jednocześnie informując, że wyrok w sprawie dostępny jest w portalu orzeczeń Sądu Apelacyjnego we W. Przedstawione dotąd fakty uzasadniają przyjęcie, iż na dzień wniesienia skargi istotnie nie można uznać, że skarżącemu została udostępniona informacja publiczna, o jaką wnosił on w piśmie z dnia 10 listopada 2020 r. Z wyjaśnień organu wynika, że wprawdzie wyrok o sygn. akt [...] został skierowany do publikacji w portalu orzeczeń sądowych, to jednak nie był on tam dostępny. W nawiązaniu do poruszonej kwestii należy wyjaśnić, że organ administracji publicznej, do którego skierowany był wniosek, zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, która została ujawniona w BIP. W sprawie, bezsporną okolicznością jest, że wyrok wraz uzasadnieniem w sprawie o sygn. [...] "nie wyświetlał się" w portalu orzeczeń Sadu Rejonowego w Z., a zatem, nie można uznać, ze doszło do udostępnienia stronie żądanej informacji poprzez opublikowanie wyroku wraz z uzasadnieniem w Biuletynie Informacji Publicznej. Do udzielenia informacji publicznej doszło w sprawie dopiero na skutek doręczenia skarżącemu wydruku wyroku wraz z uzasadnieniem, co potwierdza redakcja pisma z dnia 17grudnia 2020 r. wówczas też skarżący otrzymał informację, że wyrok w sprawie o sygn. akt [...] jest dostępny w portalu orzeczeń W ocenie Sądu, nawet gdyby przyjąć, że na dzień wniesienia skargi wyrok z uzasadnieniem w sprawie o sygn. akt [...] wprawdzie nie był dostępny w portalu orzeczeń Sądu Rejonowego w Z., ale był dostępny w portalu orzeczeń Sądu Apelacyjnego we W., to nie można nie zauważyć, ze w skierowanym do strony piśmie z dnia 17 listopada 2020 r. mowa jest ogólnie o portalu orzeczeń. W tej sytuacji, wobec braku wskazania przez organ wskazania skonkretyzowanego adresu publikatora należało przyjąć, że brak dostępności wyroku wraz z uzasadnieniem w sprawie o sygn. akt I C 1094/18 na stronie portalu Sądu Rejonowego w Z. stanowił o tym, że na dzień wniesienia skargi nie można mówić o udostępnieniu stronie informacji publicznej o jaką wnosiła we wniosku z dnia 10 listopada 2020 r. Taką informację strona otrzymała już po wniesieniu skargi. Z pisma organu z dnia 17 grudnia 2020 r. wynika, że organ doręczył stronie wydruk wyroku w sprawie o sygn. akt [...] z uzasadnieniem, a zatem, wyrok w tej sprawie wraz z uzasadnieniem ostatecznie został udostępniony wnioskodawcy w formie tradycyjnej. Wówczas też strona została poinformowana o dokładnym adresie publikatora, a mianowicie, że orzeczenie to dostępne jest także na stronie portalu orzeczeń Sądu Apelacyjnego we W. Mając na uwadze, że ostatecznie doszło do udostępnienia stronie informacji publicznej, Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3) p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 10 listopada 2020 r., o czym orzekł w punkcie I wyroku. Umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia stronie skarżącej informacji publicznej, o którą zawnioskowała, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku dokonania oceny charakteru stwierdzonej bezczynności przez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie, co wprost wynika z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. W ocenie Sądu, stwierdzona bezczynność organu nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Organ udzielił stronie odpowiedzi na wniosek w terminie wynikającym z przepisów u.d.i.p., a po powzięciu wiedzy o tym, że wyrok wraz z uzasadnieniem w sprawie [...] nie "wyświetla się" w portalu orzeczeń Sądu Rejonowego w Z. organ przesłał stronie wydruk wyroku wraz z uzasadnieniem w sprawie o sygn. akt [...] informując dodatkowo, że wyrok wraz z uzasadnieniem w tej sprawie dostępny jest także na stronie portalu orzeczeń Sadu Apelacyjnego we W. Jak wynika z akt sprawy, fakt opóźnienia w udostępnieniu stronie żądanej informacji nastąpił z przyczyn technicznych, związanych z funkcjonowaniem portalu orzeczeń. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Sąd orzekł jak w punkcie II wyroku. Zawarte w punkcie III wyroku orzeczenie Sądu o oddaleniu dalej idącej skargi znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 151 p.p.s.a. i odnosi się do żądania w skardze przyznania skarżącemu od organu kwoty 2000 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku o którym mowa w § 1 może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Rozstrzygnięcie w tym zakresie stanowi kwestię uznaniową Sądu, o czym świadczy posłużenie się w treści powyższego przepisu czasownikiem "może". W rozpoznawanej sprawie Sąd nie wymierzył organowi grzywny, ani nie uwzględnił wniosku skarżącego o przyznanie mu od organu sumy pieniężnej w kwocie 2.000 zł mając na względzie, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa oraz uwzględniając dodatkowo to, że na dzień orzekania nie było podstaw do dyscyplinowania organu do rozpoznania wniosku. W okolicznościach faktycznych Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego w zakresie zwrotu kosztów korespondencji oraz kosztów rozmów telefonicznych strony z pełnomocnikiem, jako że wydatki te – o ile faktycznie poniesione – nie zostały w żaden sposób udokumentowane. Wynagrodzenie radcy prawnemu, przydzielonemu skarżącemu z urzędu, przyznano w punkcie IV wyroku mając na względzie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2, § 4 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68).