IV SAB/Wr 533/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2024 r. sprawy ze skargi D. S. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały oddala skargę w całości. Wnioskiem z dnia 20 czerwca 2023 r. (data wpływu do organu) D. S. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) wystąpił do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP. W dniu 7 marca 2024 r. do Wojewody wpłynęły, nadesłane przez stronę, następujące dokumenty: - oświadczenie o zmianie adresu do korespondencji; - umowa najmu nieruchomości. W dniu 28 marca 2023 r. strona wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Pismem z dnia 10 czerwca 2024 r., działając na podstawie art. 202 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Z 2024 r. poz. 769), Wojewoda wezwał wnioskodawcę (pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania) do osobistego stawiennictwa w siedzibie Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego Wydziale Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców w dniu 11 lipca 2024 r. Nadto, w tym samym piśmie: - na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) w zw z art. 203 ust. 1 i ust. 2 ustawy o cudzoziemcach organ wezwał stronę do dołączenia – podczas osobistego stawiennictwa w Urzędzie – kserokopii wszystkich stron paszportowych zawierających adnotacje urzędowe (wraz z oryginałem do wglądu) pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania; - w powołaniu na art. 203 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach organ poinformował stronę o obowiązku złożenia odcisków linii papilarnych. Dodatkowo, na podstawie art. 203 ust. 2a ustawy o cudzoziemcach celem uzupełnienia dokumentów w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały Wojewoda wezwał stronę do dostarczenia, w terminie 45 dni pod rygorem wydania decyzji na podstawie dotychczas zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokumentów na potwierdzenie danych zwartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia, tj.: - ważnej Karty Polaka; - aktualnego zaświadczenia z urzędu skarbowego o niezaleganiu w podatkach; - potwierdzenia zamiaru pozostania na stałe na terytorium RP (n. akt własności lokalu mieszczącego się na terytorium RP lub umowa najmu; dokumenty świadczące o podejmowaniu działalności zarobkowej). Wojewoda pouczył także stronę o treści art. 210 ustawy o cudzoziemcach oraz o treści art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167). W skardze z dnia 13 maja 2024 r. strona wniosła skargę na bezczynność Wojewody w sprawie. Zarzucając temu organowi naruszenie – art. 8 § 1 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a., art. 35 § 1 k.p.a., art. 36 § 1 k.p.a. i art. 37 § 4 i 5 k.p.a. oraz art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach strona wniosła o: - zobowiązanie organu do wydania – w terminie 30 dni – decyzji w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały; - stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł; - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W treści skargi strona argumentowała, że na dzień jej wniesienia organ przekroczył maksymalny termin na załatwienie sprawy o 5 miesięcy. Wyraziła nadto pogląd, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa nie mają do niej zastosowania , albowiem nie przybyła ona do Polski w okolicznościach wskazanych w tej ustawie. Wskazując na powyższe skarżący argumentował, że bieg terminu załatwienia sprawy nie został wobec niego zawieszony na mocy przepisów w/w ustawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W piśmie tym organ wyraził min. pogląd, że art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz później dodany do tej ustawy art. 100d nie mają zastosowania tylko do obywateli Ukrainy, lecz do każdego cudzoziemca. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przy tej ocenie Sąd uwzględnił stan prawny obowiązujący w momencie zakwestionowanego skargą stanu bezczynności Wojewody. Jak wynika z akt sprawy, wniosek strony o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP wpłynął do organu w dniu 20 czerwca 2023 r. Zgodnie z art. 210 ustawy o cudzoziemcach (w brzmieniu obowiązującym na dzień wystąpienia z wnioskiem): decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń (ust. 2): 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a. W sprawie, należało jednak również uwzględnić obowiązujące od 15 kwietnia 2022 r. regulacje prawne z ustawy z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw oraz kolejne nowelizacje tzw. specustawy ukraińskiej. Prawidłowo akcentuje Wojewoda w odpowiedzi na skargę, że na mocy ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Z 2022 r. poz. 830) do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa został dodany przepis art. 100c. Zgodnie z tym przepisem w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie przez Wojewodów spraw dotyczących cudzoziemców nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Na mocy ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw został wprowadzony - z mocą od 1 stycznia 2023 r. - art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny termin nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminów postępowania, tj. 24 sierpnia 2023 r. Jak wynika z akt sprawy, strona złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP w dniu 20 czerwca 2023 r., a zatem w stanie prawnym w którym, zgodnie z art. 100d w/w ustawy, fakt złożenia tego wniosku nie wiązał się z rozpoczęciem biegu terminu załatwienia sprawy. Analiza kolejnych zmian wprowadzonych do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa wskazuje, że graniczny termin nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminów postępowania przypadający na okres "do dnia 24 sierpnia 2023 r. " został następnie przedłużony do dnia 4 marca 2024 r. mocą art. 12 pkt 5 ustawy z 14 kwietnia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1088) zmieniającej ustawę z dniem 27 czerwca 2023 r. Następnie, po raz wtóry przedłożono ten termin do 30 czerwca 2024 r. mocą art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. (Dz. U. Z 2024 r. poz. 232) zmieniającej ustawę z dniem 22 lutego 2024 r. , a aktualnie, termin ten został wydłużony do 30 września 2025 r. na mocy ustawy z dnia 15 maja 2024 r. (Dz.U.2024.854) zmieniającej ustawę z dniem 1 lipca 2024 r. Sąd ma świadomość, że umiejscowienie w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa regulacji dotyczącej nierozpoczęcia albo zawieszenia biegu terminów w sprawach wymienionych art. 100c i art. 100d w praktyce budzi spory i wątpliwości - także w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych, czy przepisy art. 100c i art. 100d tej ustawy mają zastosowanie tylko do cudzoziemców będących obywatelami Ukrainy, którzy opuścili terytorium tego państwa w związku z wojną, czy też do wszystkich cudzoziemców. W tym zakresie Sąd podziela argumentację przedstawioną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z dnia 13 lutego 2024 , sygn. akt II OSK 2362/23, która zachowuje aktualność na kanwie rozpatrywanej sprawy. Podziela również Sąd przedstawione w tym wyroku obszerne wyjaśnienie podstaw prawnych dla których regulacje art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa winny znajdować zastosowanie do wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie. W nawiązaniu do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy należy podnieść, że skoro zdarzenie prawne w postaci zarzucanego stanu bezczynności zaistniało po dniu 15 kwietnia 2022 r., to do oceny jego skutków znajdują zastosowanie powołane wyżej przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Nie można przy tym zgodzić się ze skarżącym, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, mają zastosowanie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, w tym zwłaszcza opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną. Taka interpretacja nie wynika ani z brzmienia, ani z celu tych przepisów. Po pierwsze dlatego, że w analizowanych przepisach mówi się o "cudzoziemcu", a nie "obywatelu Ukrainy". Lege non distinguente, przepisy te dotyczą każdego cudzoziemca, czyli osoby, która nie posiada obywatelstwa polskiego (zob. art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach). Po drugie, trzeba wskazać na szeroki zakres spraw, których dotyczą przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy. Znaczna część tych spraw nie ma jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną (np. zezwolenia na pobyt stały, nie wspominając już o postępowaniach dotyczących cofnięcia posiadanych już zezwoleń). Ponadto należy wskazać, że powołane przepisy (art. 100d ust. 3 i 4), zawierają szereg rozwiązań w sposób istotny ograniczających prawa cudzoziemców, w tym ich prawa do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Na gruncie interpretacji tych przepisów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd wskazujący na brak powodów do racjonalnego uzasadnienia tezy, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadza rozwiązania pogarszające sytuację prawną wyłącznie tej grupy cudzoziemców (por: wyrok NSA z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22). O czym była już mowa, obszerną argumentację w kwestii podstaw do zastosowania art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa do wszystkich cudzoziemców przedstawiono także w powołanym już wcześniej wyroku NSA z dnia 13 lutego 2024 , sygn. akt II OSK 2362/23. W świetle tak ukształtowanego stanu prawnego, biorąc pod uwagę okoliczność złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w czasie, w którym nastąpiło wstrzymanie rozpoczęcia biegu termin dla załatwienia takiej sprawy, a przy tym bez względu na narodowość cudzoziemca występującego z takim wnioskiem, w ocenie Sądu, wykluczona została możliwość stwierdzenia w postępowaniu sądowym stanu bezczynności organu administracji, co uzasadnia oddalenie niniejszej skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935).