IV SAB/Wr 58/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. W. na bezczynność Prezydenta Miasta J. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 7 lutego 2018 r. T. W. (zwany dalej stroną lub skarżącym) wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta J. (zwanego dalej organem) w przedmiocie rozpoznania wniosku o "zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego" i wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu skarżący podał, że w 1995 r. został pozbawiony prawa własności, a następnie w kolejnym roku wymeldowany z lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w J. W dniu 13 grudnia 2006 r. Prezydent J. poinformował go, że wynajęcie mieszkania z zasobu komunalnego w chwili obecnej nie jest możliwie, zaś czas oczekiwania na pierwsze samodzielne mieszkanie wynosi do 10 lat. Dlatego też ewentualne objęcie rocznym wykazem osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego może nastąpić dopiero na rok 2016. Wnioskiem z dnia 1 października 2016 r., stanowiącym nawiązanie do wcześniejszej korespondencji m.in. z dnia 22 stycznia 2016 r., skarżący zwrócił się do organu z żądaniem niezwłocznego wydania decyzji administracyjnej w sprawie zawarcia z nim umowy najmu lokalu komunalnego, w celu umożliwienia mu zaskarżenia jej do sądu administracyjnego. Takie bowiem wskazania wynikały z postanowień Sądu Rejonowego w J. (sygn. akt [...]) i Sądu Okręgowego w J. (sygn. akt [...]). Podanie to, podobnie jak i pozostałe jego prośby, okazały się bezskuteczne. Organ utrzymuje bowiem, że najem następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej, a nie decyzji administracyjnej, czy też innego rozstrzygnięcia. Skarżący dodał również, że przed zainicjowaniem postępowania przed tutejszym Sądem złożył skargę na czynności prezydenta miasta, a następnie odwołał się do przewodniczącego rady miejskiej. Zwrócił się także o pomoc do Wojewody D. Podjęte działania nie przyniosły jednak oczekiwanego rezultatu. W takiej sytuacji – zdaniem skarżącego – został on pozbawiony możliwości obrony swoich interesów i dlatego też zwrócił się do sądu administracyjnego z niniejszą skargą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżący nie zamieszkuje już na terenie Gminy J. Zatem jego wnioski o umieszczenie na liście osób oczekujących na lokal mieszkalny nie mogły zostać załatwione pozytywnie, o czym skarżącego każdorazowo informowano. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wr 58/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, odmówił przyznania mu prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 573/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego wniesione na powyższe orzeczenie tutejszego Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Dodatkowo trzeba zauważyć, że w myśl art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przedmiotem wniesionej skargi była bezczynność Prezydenta Miasta J. w sprawie rozpatrzenia żądania skarżącego z dnia 1 października 2016 r. (tak w pierwszym zdaniu uzasadnienia skargi) o oddanie w najem lokalu komunalnego z mieszkaniowego zasobu gminy. W szczególności skarżący domagał się wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie, co pozwoliłoby mu na zweryfikowanie stanowiska organu przed sądem administracyjnym. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1234 ze zm.) nie daje podstaw prawnych do załatwienia sprawy przyznania lokalu (zawarcia umowy najmu lokalu) w formie jakiegokolwiek aktu administracyjnego. Zapewnienie lokali mieszkalnych z mieszkaniowego zasobu gminy należy, zgodnie z tą ustawą, do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1 i 2) i gmina realizuje w tym zakresie zadania z zakresu administracji publicznej, jednakże samo zawarcie umowy najmu lokalu, jest załatwiane w formie cywilnoprawnej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 415/09, z dnia 28 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 799/09, z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 679/07 oraz z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 362/10 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć również należy, że zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy. Następnie wniosek, jest rozpoznawany przez organ, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. W tym pierwszym etapie działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy. Drugi etap postępowania w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej, związany jest natomiast z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budziło wątpliwości, że żądanie skarżącego obejmowało umieszczenie go na liście osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego. W takiej zaś sytuacji należało zgodzić się ze skarżącym i uznać, że przysługiwała mu możliwość zaskarżenia rozstrzygnięcia wydawanego przez organ administracji publicznej w tym zakresie do sądu administracyjnego. Trzeba jednak podkreślić, że wpisanie na listę osób uprawnionych oraz odmowa dokonania takiego wpisu nie zawsze następuje w drodze decyzji lub postanowienia. Może się bowiem zdarzyć, że rozstrzygnięcie w tym zakresie zostanie zawarte w treści zwykłego pisma, bądź wystąpi nawet bez niego, choćby poprzez samą czynność dokonania wpisu. Oznacza to, że wskazane formy działania organu administracji publicznej stanowią odpowiednio innego rodzaju czynność lub akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Kontroli sądowoadministracyjnej poddana została również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w tym zakresie, co wprost wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Jednakże aby można było zainicjować takie postępowanie, skargę na bezczynność należało poprzedzić ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z akt niniejszej sprawy nie wynika zaś, aby strona zwróciła się z tego typu środkiem prawnym. Strona nie dołączyła go również do skargi. Oczywiście dokumentacja sprawy zawiera cały szereg pism i żądań skarżącego, ale należy podkreślić, że żadne z nich nie podnosiło bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku z dnia 1 października 2016 r. Taki zaś przedmiot sprawy wskazał zaś wprost sam skarżący w pierwszym zdaniu uzasadnienia skargi wniesionej do tutejszego Sądu. Wobec tego należało stwierdzić, że skarga na bezczynność Prezydenta Miasta J. została wniesiona przed wyczerpaniem przez skarżącego przysługującego mu środka zaskarżenia w postaci ponaglenia. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, skargę – jako niedopuszczalną – należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.