IV SAB/Wr 60/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi L. Ł. na bezczynność Prezydenta Miasta Ś. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych I. zobowiązuje Prezydenta Miasta Ś. do wydania - w terminie 14 dni od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem - aktu rozpoznającego wniosek skarżącego L. Ł. z dnia 16 sierpnia 2010 r. o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata W. K. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu kwotę 1.771 (jeden tysiąc siedemset siedemdziesiąt jeden) złotych, stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 1. 440 (jeden tysiąc czterysta czterdzieści) złotych oraz podatek VAT w kwocie 331 (trzysta trzydzieści jeden) złotych; III. nakazuje ściągnięcie od Prezydenta Miasta Ś. na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 1.771 (jeden tysiąc siedemset siedemdziesiąt jeden) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Przedmiotem skargi jest bezczynność Prezydenta Miasta Ś. w przedmiocie wniosku o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych. L. Ł. pismem z dnia 16 sierpnia 2010 r. wystąpił do Prezydenta Miasta Ś. z wnioskiem o umorzenie kwoty 914,22 zł wraz z należnymi odsetkami z tytułu zwrotu wypłaconych osobom uprawnionym: D. Ł. i O. Ł. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Organ I instancji po otrzymaniu powyższego wniosku decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] odmówił umorzenia zadłużenia. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie, wskazując na zły stan zdrowia zarówno swój, jak i żony oraz złą sytuację materialną rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując w uzasadnieniu decyzji motywy jej podjęcia. Następnie strona pismem z dnia 11 lutego 2011 r. wniosła zażalenie na bezczynność organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] wyznaczyło organowi I instancji termin do 15 maja 2011 r. na załatwienie wniosku strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca zarzuciła Prezydentowi Miasta bezczynność, opieszałość, nie udostępnienie materiału dotyczącego jej zobowiązań, podawanie różnych sum, brak rozpatrzenia uchylonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o oddalenie skargi w sprawie postępowania w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych uznając skargę za bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga należy ocenić jako zasadną. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach kontroli działalności administracji publicznej mieści się orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w określonych sytuacjach, w tym w przypadku niezbędności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a oraz pkt 8 p.p.s.a.). Jest to stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1- 4 p.p.s.a. W myśl przepisu art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W piśmiennictwie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Przedmiotem skargi jest bezczynność w zakresie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych. Skarżący w dniu 16 sierpnia 2010 r. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych. Wydana w dniu [...] września 2010 r. nr [...] decyzja Prezydenta Miasta odmawiająca jego uwzględnienia tj. umorzenia zadłużenia została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.(data wpływu do MOPS 18.11.2011 r.) celem uzupełnienia akt sprawy o dowody dotyczące sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i dochodowej, i ponowne wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wniosku o umorzenie zadłużenia i poinformowano o możliwości złożenia wyjaśnień i przedłożenia dodatkowych dowodów. Jednocześnie wraz z zawiadomieniem przesłano saldo należności i spłat dłużnika (według stanu na dzień 7.12.2010r.), z którego wynikało, że wskutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego należności z tytułu wypłaconych wierzycielce świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostały spłacone. Stosownie do art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, a w niniejszej w związku z uchyleniem decyzji dzień wpływu akt z decyzją uchylającą sprawę do ponownego rozpoznania Z postanowienia art. 35 § 1 k.pa. wynika, że organy administracji obowiązane są załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Dalej w § 2 określono, że niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane organowi z urzędu. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowane - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania ( § 3 ). Organ I instancji nie załatwił sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a., ani w innym terminie, do którego wyznaczenia zobowiązywał go art. 36 k.pa. Z regulacji art. 35 wynika, że organ obowiązany jest działać w określonym terminie, przy czym terminy określone w § 3 tegoż przepisu są terminami maksymalnymi, a początek biegu terminu należy liczyć od daty powyżej wskazanej. Organ administracji ma obowiązek o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie zawiadomić stronę, podając zarówno przyczynę zwłoki jak i wskazać nowy termin załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 104 k.p.a. organ administracji załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzja rozstrzyga sprawę co do istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji. Do tej kategorii spraw należy niewątpliwie kwestia dotycząca umorzenia należności wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Niezrozumiały z tychże względów jest pogląd organu I instancji o braku możliwości wydania decyzji odnośnie umorzenia zadłużenia, które zostało uregulowane uzasadniany faktem, że po wniesionym odwołaniu od decyzji odmawiającej umorzenia nie mógł on podjąć czynności prowadzących do umorzenia zadłużenia, gdyż takowego nie było. Skoro po decyzji organu odwoławczego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia zostało wydane postanowienie o wszczęciu postępowaniu konieczne stało się tym samym rozstrzygnięcie formalne co do jego zakończenia. Wobec tego Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym orzeczeniem. Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 149 p.p.s.a. O kosztach postępowania (obejmujących kwotę nieopłaconej pomocy prawnej ) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a i art. 223 § 2 p.p.s.a w związku z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.02.163.1348 ze zm.).