IV SAB/Wr 62/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Paulina Szpakowska, po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 26 marca 2015 r., sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. Ś. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. postanawia: I. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; II. stwierdzić, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Ś.Ś. nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; III. przyznać radcy prawnemu K. S.– T. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu; Skarżący R. S. wnioskiem z dnia 26 maja 2014 r. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. o przesłanie mu wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami (o ile były sporządzone), po wcześniejszej anonimizacji, z lat 2010 – 2014 wydanych w sprawach zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 325. Podał, że dane informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD. Jako podstawę prawną swojego wniosku wskazał art. 61 Konstytucji oraz art. 2 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wniosek powyższy został doręczony adresatowi w dniu 29 maja 2014 r. W dniu 30 maja 2014 r. Prezes Sądu Rejonowego w Ś. przesłał do Przewodniczącego [...] Wydziału Cywilnego Sądu oraz Przewodniczącego [...] Zamiejscowego Wydziału Cywilnego Sądu pismo przedstawiające wniosek skarżącego z dnia 26 maja 2014 r. z prośbą o przygotowanie orzeczeń, o których mowa we wniosku w terminie do dnia 9 czerwca 2014 r. Kierownik Sekretariatu [...] Wydziału Cywilnego w dniu 2 czerwca 2014 r. skierowała do Przewodniczącego Wydziału [...] Cywilnego Sądu pismo, w którym poinformowała, że od 1 stycznia 2010 r. do chwili obecnej zapadło 60 wyroków, w sprawach o symbolu 325, oraz że nie jest możliwe wykonanie przez sekretariat odszukania akt, przejrzenia ich, z uwzględnieniem ewentualnych odwołań, sprawdzenia, które sprawy są w systemie z orzeczeniami i uzasadnieniami, jeżeli ich nie ma zrobienia skanów w/w, a na końcu wykonania anonimizacji wyroków i ewentualnych uzasadnień. Podała, że jest to praca pracochłonna i odpowiedzialna i przy obecnej obsadzie wydziału i zaległościach oraz sesjach, do 9 czerwca będzie ich 9, spowoduje zaangażowanie wszystkich pracowników sekretariatu, co doprowadzi do zaprzestania wykonywania innych zarządzeń. Jednocześnie przedstawiła wykaz spraw C o symbolu 325, w których zapadły prawomocne wyroki w latach 2010 – 2014. Przewodnicząca Wydziału [...] Cywilnego pismem z dnia 5 czerwca 2014 r. zwróciła się do Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. o wyznaczenie pracownika spoza Wydziału Cywilnego celem przygotowania spraw, do wysłania w trybie informacji publicznej. Podała, że ilość spraw i fakt, że część z nich nie ma w formie elektronicznej powoduje, że wykonanie tych czynności w ramach aktualnej obsady Sekretariatu Wydziału Cywilnego doprowadziłoby do wzrostu już i tak dużych zaległości. Przedstawiła też wykaz wnioskowanych do wysłania spraw i pismo kierownika Sekretariatu Wydziału [...] Cywilnego z dnia 2 czerwca 2014 r. W dniu 9 czerwca 2014 r. Prezes Sądu przesłał do skarżącego pismo, w którym poinformował, że żądane informacje dotyczą 59 spraw i są to sprawy w przeważającym zakresie przeciwko ubezpieczycielowi oraz dotyczące wypadkom komunikacyjnym. Zwróciła się o sprecyzowanie jakich dokładnie spraw dotyczy wniosek, w tym przeciwko jakim podmiotom – w terminie 14 dni. Jednocześnie podała, że w przypadku nieudzielenia przez skarżącego informacji precyzujących wniosek lub niewycofania wniosku w tym terminie, w związku z koniecznością poniesienia kosztów na przygotowanie tych informacji, zgodnie z art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej będzie zobowiązany do uiszczenia opłaty z tym związanej. W piśmie z dnia 16 czerwca 2014 r. w odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 czerwca 2014 r. skarżący poinformował, że podtrzymuje swój wniosek w całości. Pismem z dnia 4 lipca 2014 r. Prezes Sądu Rejonowego w Ś. skierował do B. R. – sędziego tegoż Sądu pismo, w którym przesłał wniosek skarżącego z dnia 26 maja 2014 r. wraz z dalszą korespondencją i zobowiązał do przygotowania żądanych informacji do dnia 11 lipca 2014 r. Pismem z dnia 9 lipca 2014 r. sędzia B. R. zobowiązał kierownika sekretariatu do przygotowania w terminie do dnia 11 lipca 2014 r. informacji o wysokości łącznych opłat kancelaryjnych, jakie należałoby uiścić w przypadku wniesienia wyroków i uzasadnień w sprawach z wykazu z dnia 2 czerwca 2014 r., spraw z rep. C o symbolu 325. Pismem zaś z 11 lipca 2014 r. zwrócił się do Prezesa Sądu o przedłużenie terminu do udzielenia żądanych informacji do dnia 18 lipca 2014 r. z uwagi na niemożność przygotowania w/w informacji w zakreślonym terminie. W dniu 21 lipca 2014 r. Kierownik Sekretariatu [...] Wydziału Cywilnego poinformowała, że "w sprawach o symbolach 325, z okresu jakim zainteresowany jest skarżący 54 orzeczeń z uzasadnieniami ma 486 stron". Pismo to skierowała do Dyrektora Sądu. Pismem z dnia 25 lipca 2014 r. Dyrektor w odpowiedzi na powyższe pismo poinformował, że za wydanie ksero 1 strony A4 z akt sprawy pobiera się opłatę w wysokości 1 zł, tym samym skarżący zobowiązany jest do wniesienia opłaty w kwocie 486 zł. W piśmie z dnia 13 sierpnia 2014 r. Prezes Sądu poinformował skarżącego, że żądane informacje wymagają przetworzenia, koszty przetworzenia to około 486 zł, którą to kwotą będzie obciążony. Poinformował jednocześnie, że w znacznej większości spraw o symbolu 325 żądanie dotyczy zadośćuczynienia z tytułu wypadków komunikacyjnych i były kierowane przeciwko zakładom ubezpieczeń, a wśród nich nie było w tut. Sądzie ani jednej, w której przedmiotem byłoby zadośćuczynienie za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy policji lub służb więziennych itp. W związku z powyższym zobowiązano skarżącego do wskazania w jakiej kategorii spraw spośród oznaczonych symbolem 325, wniosek dotyczy, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy udzielenia informacji publicznej. W odpowiedzi na powyższe pismo skarżący w piśmie z dnia 25 sierpnia 2014 r. stwierdził, że jego wniosek dotyczy wszystkich spraw o symbolu 325. Pismem z dnia 1 września 2014 r. Prezes Sądu wezwał skarżącego do uiszczenia kwoty 486 zł na wskazany numer konta Sądu w terminie 14 dni – pod rygorem odmowy udzielenia informacji. Pismem z dnia 18 lutego 2015 r. Prezes Sądu wezwał skarżącego do wskazania w jakiej kategorii spraw, spośród oznaczonych symbolem 325 wniosek skarżącego dotyczy, ponadto wskazania szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji zawartych we wniosku z dnia 26 maja 2014 r. – w terminie 14 dni. Zawarto również informację, że "w przypadku nie szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji, wydana zostanie decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej". Jednocześnie wskazano że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 26 maja 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej złożył wnioskodawca. Wniósł o: 1) zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia 26 maja 2014 r., 2) stwierdzenie, że bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej przez Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) stwierdzenie, że podmiot zobowiązany nie udostępnił skarżącemu informacji publicznej wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi (art. 23 u.d.i.p.), 4) wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 w związku z art. 149 § 2 p.p.s.a. oraz przyznanie skarżącemu pomocy prawnej i zwrot ponoszonych przez skarżącego kosztów sporządzenia skargi oraz kosztów wysłanej w sprawie korespondencji. Zarzucił organowi: 1) naruszenie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędne kwestionowanie prawa skarżącego do uzyskania informacji publicznej, 2) art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, 3) art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez brak wydania decyzji w sytuacji gdy stanowisko organu było negatywne wobec wniosku strony, 4) art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 5 ust. 3 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 4 lit. a tiret pierwszy u.d.i.p. poprzez długotrwałą, bezzasadną odmowę udostępnienia informacji publicznej dotyczących władzy publicznej. W uzasadnieniu wskazał na art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który gwarantuje dostęp do informacji publicznej. Wskazał również na art. 15 Traktatu Unii Europejskiej. Powołał art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który stanowi w jakim terminie wnioskowana informacja powinna być udzielona. Wskazał na treść swojego wniosku z dnia 26 maja 2014 r. i stwierdził, że do dnia wniesienia skargi nie został on rozpatrzony i tym samym organ znajduje się w zwłoce. W dalszej części skargi powołał treść art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 u.d.i.p. art. 4; 6 i 5 tej ustawy, oraz treść art. 154 § 2 k.p.c. i art. 326 § 3 k.p.c. Określił sposób rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej, a także dokonał interpretacji art. 15 u.d.i.p. oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego odnośnie interpretacji tego przepisu. Podał, że na ocenę, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ma wpływ jej czas trwania, długotrwała błędna ocena prawna, zasadności wniosku skarżącego. Dodał, że konsekwencją kilkumiesięcznej zwłoki był dla skarżącego osadzonego w zakładzie karnym brak możliwości zapoznania się z orzecznictwem dla ochrony jego praw w toczących się postępowaniach sądowych. Skarżący podał również, że poniósł w niniejszej sprawie koszty sporządzenia skargi w kwocie 50 zł oraz koszty związane w wysyłaniem korespondencji (1,40 zł). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając ten wniosek wymienił wszystkie czynności wykonane przez Sąd Rejonowy w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 26 maja 2014 r. Rekapitulując wskazał, że zarzut bezczynności jest nieuzasadniony, albowiem Prezes Sądu podejmował wiele czynności mających na celu udzielenie odpowiedzi na przedmiotowy wniosek. Wniosek skarżącego nie został rozpoznany z przyczyn obiektywnych. Stwierdził, że czynności podejmowane przez organ charakteryzowały się dobrą wolą w celu pozytywnego załatwienia przedmiotowej sprawy. Z kolei decyzje wnioskodawcy pozbawione były dobrej woli, nie wyraził on zgody na zawężenie wniosku do niektórych interesujących wnioskodawcę obszarów tematycznych. Wnioskodawca bazując na doświadczeniu życiowym mógł przewidzieć, że ilość żądanych dokumentów wiąże się z zaangażowaniem takiego nakładu środków i pracowników, które na pewno negatywnie wpłynie na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na organ. Według organu realizacja prawa wnioskodawcy dostępu do informacji publicznej, poprzez złożenie wniosku niemożliwego do wykonania zwykłym nakładem pracy jest sprzeczna ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa, a zatem zgodnie z art. 5 kodeksu cywilnego takie działanie wnioskodawcy nie powinno być uważane za wykonywanie prawa i nie powinno korzystać z ochrony. Pismem z dnia 25 marca 2015 r. organ zawiadomił Sąd, że [...] marca 2015 r. została wydana decyzja odmawiająca udostępnienia skarżącemu informacji publicznej. Decyzją tę doręczono skarżącemu w dniu 19 marca 2015 r. Do pisma organ dołączył odpis powyższej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania również gdy postępowanie z innych przyczyn, nie wymienione w pkt 1 i 2 stało się bezprzedmiotowe. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W toku postępowania w dniu 13 marca 2015 r. Prezes Sądu Rejonowego w Ś. wydał decyzję odmawiającą skarżącemu udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. Do akt niniejszej sprawy Sąd Rejonowy w Ś. dołączył odpis powyższej decyzji jak również dowód jej doręczenia skarżącemu na adres Zakładu Karnego, w którym przebywa. Odbiór tej przesyłki Zakład Karny potwierdził, w dniu 19 marca 2015 r. Podstawą prawną rozpoznania wniosku w udzielenie informacji publicznej jest ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm.) – dalej u.d.i.p. Art. 13 tej ustawy stanowi, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1 podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz doktryny wnioskowana informacja jest informacją publiczną, o której stanowi art. 1 i 6 u.d.i.p. W niniejszej sprawie pomiędzy stronami nie było sporu co do tego, że żądana przez skarżącego informacja jest informacją publiczną. Poza sporem pozostaje również i to, że Sąd Rejonowy w Ś. jest w myśl art. 4 u.d.i.p. podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Tym samym zobowiązany organ nie wydał decyzji w terminach określonych w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., a nastąpiło to dopiero w dniu [...] marca 2015 r. Zatem na dzień wniesienia skargi, datowanej na 19 stycznia 2015 r. pozostawał w bezczynności. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność (...) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Takiego zobowiązania Sąd w dacie wyrokowania nie mógł nałożyć albowiem w obrocie prawnym istniała już decyzja z dnia [...] marca 2014 r. W związku z powyższym mając na uwadze treść art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a należało postępowanie w sprawie stwierdzenia bezczynności umorzyć. Postanowieniem tym objęty jest również wniosek skarżącego w przedmiocie ukarania grzywną. Z uwagi na treść art. 149 § 1 p.p.s.a. zdanie ostatnie zobowiązującą do stwierdzenia czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Sąd orzekł jak w pkt II postanowienia. W ocenie Sądu bezczynność w tym postępowaniu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Przede wszystkim Sąd zareagował na wniosek w terminie 14 dni, przez cały okres postępowania do czasu wydania decyzji toczyło się postępowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśniono intencje skarżącego, w jakich sprawach domagał się udostępnienia wyroków. Wynikało to z faktu, że Sąd nie posiadał możliwości czasowych i osobowych aby zrealizować pilnie wniosek. Spraw do przygotowania było jak wynika z przesłanej korespondencji około 60 (wyroków z uzasadnieniem) a tylko część z nich była zarejestrowana w systemie elektronicznym. Przygotowanie spraw, szczególnie nie ujętych w systemie, ich anonimizacja niewątpliwie, jak podkreślił to Sąd, wymagała dużego nakładu pracy. Realizacja powyższego wniosku, co podkreślano również w korespondencji, wiązała się z opóźnieniami wykonywania bieżącej pracy Sądu. Do realizacji tego wniosku oddelegowano jednego sędziego. Ponadto w ocenie Sądu działanie skarżącego można rozważać w kontekście nadużycia prawa. Z bazy orzecznictwa Wojewódzkich Sądów Administracyjnych wynika, że skarżący do wielu sądów w Polsce składa liczne wnioski o udzielenie informacji publicznej. Z wniosku z dnia 26 maja 2014 r. wynika, że ma przygotowaną ogólną treść wniosku a dopisuje tylko datę (dzień, miesiąc, rok), kolejny Sąd i nowy symbol spraw, których domaga się doręczenia. Powyższe okoliczności, w ocenie orzekającego Sądu, nie tylko dają podstawę do stwierdzenia, że nie miało miejsca rażące naruszenie prawa ale również do stwierdzenia, że brak jest podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może nałożyć na organ grzywnę w przypadku pozostawania przez ten organ w bezczynności. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt I i II postanowienia. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 201 p.p.s.a. Przyznał też pełnomocnikowi koszty zastępstwa procesowego w związku z udzieleniem skarżącemu z urzędu pomocy prawnej. Nie przyznał natomiast skarżącemu, żądanej kwoty 50 zł, brak jest bowiem jakichkolwiek dowodów na fakt poniesienia przez skarżącego tej kwoty z tytułu sporządzenia skargi. Na marginesie Sąd zauważa, że po pierwsze wydana przez Sąd decyzja z dnia [...] marca 2015 r. nie podlega ocenie w tym postępowaniu. Ponadto jest to decyzja nie ostateczna. Po drugie mając na uwadze wypowiedzi skarżącego odnośnie skutków nie doręczenia wnioskowanych wyroków Sąd zauważa, że celem ustawy o dostępie do informacji publicznej jest jawność i przejrzystość w rozpoznawaniu spraw publicznych a nie zbieranie materiałów, które zostaną wykorzystane w pozytywnym załatwieniu indywidualnej i osobistej sprawy wnioskodawcy.